Luister naar

Kerken mogen juist nu wel wat bescheidener en aarzelender zijn

Opinie
Deze coronatijd lijkt voor veel kerken een ‘juist nu’ tijd te moeten zijn: ‘Juist nu moeten we er als kerk voor kwetsbare mensen zijn’, ‘juist nu moeten we onze boodschap van hoop laten klinken’. Maar het mag wel wat bescheidener en aarzelender. Dat schrijft Jos de Kock, hoogleraar Praktische Theologie aan en rector van de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven.
zaterdag 18 april 2020 om 04:00
Kerken doen er goed aan om temidden van hernieuwd relevantiebesef en het vele regelwerk in zekere zin bescheiden te blijven: door zorgvuldig waar te nemen, te luisteren en veel dingen even niet te weten.
Kerken doen er goed aan om temidden van hernieuwd relevantiebesef en het vele regelwerk in zekere zin bescheiden te blijven: door zorgvuldig waar te nemen, te luisteren en veel dingen even niet te weten. beeld anp / Ramon Mangold

Er is wel een enkel praktisch probleem dat om een oplossing vraagt. Hoe maak je werkelijk contact met mensen als je door thuisisolatie onbereikbaar voor elkaar bent? Theologen volgen met meer dan gemiddelde belangstelling de wijze waarop kerken omgaan met de uitdagingen die de coronacrisis meebrengt. Tegelijkertijd worden zij zelf ook geconfronteerd met vragen die de crisis aan hun eigen vakgebied stelt. Dat geldt ook voor mij.

Het is nog maar een half jaar geleden dat ik bij gelegenheid van de Opening Academisch Jaar aan de Evangelische Theologische Faculteit Leuven als praktisch theoloog en godsdienstpedagoog het belang uiteenzette van ontmoetingsleren. Ontmoetingsleren, zo betoogde ik, is theologisch en pedagogisch van belang voor (a) de theologische faculteit (b) de praktische theologie (c) levensbeschouwelijk onderwijs en (d) kerkelijk jeugdwerk. Als je bedenkt dat ik daarbij natuurlijk ook de fysieke ontmoeting op het oog had, dan zie je meteen dat door de coronacrisis die gedachte op alle vier onderdelen wordt uitgedaagd. Bijvoorbeeld: Waar blijf je, als praktisch theoloog, als je door de huidige omstandigheden nauwelijks meer empirisch onderzoek kan verrichten? Tenminste, als je werkelijk ter plekke je oren en ogen de kost wil geven?

Nu ja, genoeg vragen voor mij. En me dunkt, genoeg vragen die op elke andere collega-theoloog af zullen komen in deze tijd.

Bij kerken en theologen bespeur ik een ‘juist nu’ gevoel.

En net als bij kerken bespeur ik onder ons theologen soms ook een ‘juist nu’ gevoel. ‘Juist nu kunnen we als theologen relevant zijn, want iedereen zoekt nu, overmand door onzekerheid, naar houvast. ‘Juist nu kunnen we de vraag naar God weer op een frisse manier op de agenda zetten: waar is Hij in deze coronacrisis?’. Allemaal ‘juist nu’-issues die theologen uitdagen. Uitdagen om te doordenken en soms uitdagen om zich erover uit te spreken. En bij de een blijkt het pad van doordenken naar uitspreken korter dan bij de ander.

lang pad

Theologen doordenken al veel langer dan vandaag vragen ten aanzien van God en het leven, inclusief crises in het leven. Voor het doordenken van deze vragen en het zoeken van (voorlopige) antwoorden is vaak een lang pad bewandeld. Omdat het tijd vraagt en een bescheiden houding. De werkelijkheid is complex en wie zou willen beweren dat dat niet geldt voor onderwerpen als God, onzekerheid in het leven en lockdowns? Academici en ook theologen dienen daarom bescheiden, ja zelfs aarzelend te zijn. Bescheiden en aarzelend, want zoekend en tastend. Precies zo kunnen theologen dienstbaar zijn aan kerk en samenleving.

Bij gelegenheid van datzelfde Opening Academisch Jaar een half jaar geleden pleitte ik daarom voor een academie die de neiging tot een quick fix-analyse tegengaat en ruimte schept voor werkelijk goed observeren en luisteren en fundamentele aarzeling. Ook dat pleidooi wordt in deze tijd uitgedaagd: houd ik het als theoloog vol om in een ontvangende houding te blijven: wat zie ik, wat hoor ik, wat ruik ik, wat zeggen mensen, wat zie ik van de kerk, wat bespeur ik van God? Welke andere dan mijn eigen perspectieven zijn er en wat hebben die mij te zeggen? Laat ik die toe?

uitstellen

Deze tijd is inderdaad een ‘juist nu’ tijd. Maar dan wel zo: Juist nu komt het erop aan te ontvangen, te overdenken, te wegen, de blikrichting te verruimen, het oordeel uit te stellen. Juist nu is het een tijd van veel dingen niet te weten en je daarin te verwonderen. Een theologische faculteit en een theologische opleiding biedt hier ruimte aan. Niet juist nu, maar altijd. En nu misschien met beperkte middelen, dat dan weer wel. Aarzelend, bescheiden en ruimte en tijd biedend om te overwegen en te heroverwegen. Om niet alleen ‘juist nu’ maar duurzaam van dienst te zijn voor kerk en samenleving. En ook kerken doen er goed aan om temidden van hernieuwd relevantiebesef en het vele regelwerk in zekere zin bescheiden te blijven: door zorgvuldig waar te nemen, te luisteren en veel dingen even niet te weten. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Waddenzee rechten geven? Minister Van der Wal gooit het idee met twijfelachtige argumenten overboord

De Waddenzee zou volgens Laura Burgers beter beschermd zijn door haar erkenning te geven als zelfstandige rechtspersoonlijkheid. In onder andere Spanje, Oeganda en Ecuador blijkt dat het helpt.

Afbeelding

De herdenking van de Watersnoodramp in 1953 is een uitgelezen moment om te leren van de geschiedenis

De herdenking van de Watersnoodramp is een goed moment om te leren van de geschiedenis, schrijft Lotte Jensen, auteur van Wij en het water. We hebben niet alleen een alerte overheid nodig. Burgens zijn zelf ook aan zet.

Afbeelding

Zijn mensen bang voor een nieuwe watersnoodramp? 'Ik denk niet dat het helemaal te voorkomen is'

Zeventig jaar geleden vond de Watersnoodramp plaats. Door klimaatverandering het aantal overstromingen alleen maar toe. Moeten we bang zijn voor een nieuwe watersnoodramp?

Afbeelding

De twijfelachtige erfenis van Charles Darwins racisme, dat benoemd moet worden in de geschiedenisboeken

Darwin wordt geprezen als de geniale grondlegger van de moderne biologie. Het zou echter passender zijn om naar hem te verwijzen als de notoire aanstichter van het wetenschappelijk racisme, vindt Ard Jan Biemond.

Afbeelding

Nederland is slecht in het oprichten van succesvolle start-ups. Hoe komt dat?

Iets nieuws bedenken, lukt Nederlandse ondernemers wel. Om er zakelijk een succes van te maken is veel moeilijker, merkt Peter de Waard. Dat bewijst nu ook Lightyear.

Afbeelding

De vrijheid verdedigen door die te beperken? De (voorspelbare) effecten van een koranverbranding

Het is duidelijk dat koranverbrandingen niet slechts tegen een boek gericht zijn, maar dat er ook naar moslims zelf een in wezen vijandig signaal uitgaat, signaleert Joas Wagemakers.