Luister naar

Waar blijft een analyse van de woningnood?

Opinie
Waar blijft die analyse van de woningnood? Is het kabinet soms bang voor het resultaat? Deze passiviteit kan nare gevolgen hebben.
dinsdag 25 februari 2020 om 00:46
Bouwwerkzaamheden in Den Haag.
Bouwwerkzaamheden in Den Haag. beeld anp / Freek van den Bergh

Terwijl Nederland kampt met een tekort van meer dan 300.000 woningen, lijkt politiek-bestuurlijk Den Haag stilletjes aan te accepteren dat deze regering op de woningmarkt geen grote maatregelen meer zal nemen. Er wordt terecht meer regie van de rijksoverheid gevraagd. Desondanks blijft de koers eigenlijk hetzelfde.Het pad van de ronkende termen als ‘Woondeal’, ‘Nationale Woonagenda’ en ‘Nationale Omgevingsvisie’ wordt afgelopen, hoewel zonneklaar is dat deze beleidsinzet de woningnood niet gaat verhelpen. Weliswaar spreken coalitiepartijen steeds vaker hun zorgen uit over de woningmarkt, het blijft vooral bij woorden.

Zo heeft het er alle schijn van dat Nederland de woningnood moet uitzitten tot na de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2021. Dus nog minstens een heel jaar zonder nieuw beleid. En dan hopen op een betere aanpak van de nieuwe regering.

Toch is dit uitstelgedrag van de regering niet eens het ergste – het is uit politiek perspectief wel enigszins begrijpelijk dat vier coalitiepartijen elkaar gevangen houden en het regeerakkoord niet willen openbreken. Dezelfde beweging zag men in het klimaatbeleid en het stikstofdossier.

'Zonder grondig onderzoek is er zomaar weer een kabinetsperiode verlopen.'

Het ergste is dat de minister van Wonen niet eens diepgravende analyses van de oorzaken van de woningnood laat uitvoeren. Die zouden noodzakelijke keuzes in de volgende regeerperiode in kaart kunnen brengen. De huidige passiviteit kan negatieve gevolgen hebben voor de kabinetsformatie van 2021.

Het resultaat kan immers zijn dat er geen inhoudelijke overeenstemming - zelfs niet op hoofdlijnen - zal bestaan tussen de partijen over de (structurele) oorzaken van de woningnood in Nederland. En al helemaal niet over de maatregelen die de nieuwe regering zal moeten nemen. De kans is groot dat de kabinetsformatie dan uitmondt in een bij elkaar onderhandeld pakketje aan maatregelen – ietsje minder verhuurderheffing, wat meer bouwprikkels voor gemeenten, iets andere inkomensgrenzen voor de sociale woningbouw, misschien toch wat prijsregulering in het middensegment –
zonder dat vaststaat dat dit pakketje de woningnood daadwerkelijk gaat verminderen. En dan is er zomaar weer een kabinetsperiode verlopen.

Alle politieke partijen kunnen leuke maatregelen bij elkaar shoppen. En een belangrijke menukaart met maatregelen zal snel verschijnen: het Centraal Planbureau publiceert binnenkort een update van het rapport Kansrijk Woonbeleid. Maar het valt te betwijfelen of deze publicatie politici verenigt tot een gemeenschappelijk beeld van de problemen op de woningmarkt en de (structurele) oorzaken hiervan.

Van de ambtelijke Brede Heroverwegingsrapporten hoeven we daarnaast weinig te verwachten. Ook het onderwerp ‘Goed wonen als onderdeel van integrale gebiedsontwikkeling’ zal niet de inhoudelijke analyse bevatten die ik bedoel.

het kan anders

Het kan ook anders. Van de arbeidsmarkt is al een diepgaande analyse gemaakt: het rapport van de commissie Borstlap. Over het toeslagenstelsel ligt dat rapport er ook: het Interdepartementaal Beleidsonderzoek Toeslagen. Over het belastingstelsel zijn verschillende analyses en bouwstenen ter hervorming gereed.

Waar blijft dan de Commissie Woningnood? Een reden voor het uitblijven zou kunnen zijn dat coalitiepartijen geen zin hebben in de uitkomsten van een dergelijke analyse. Het huidige woningtekort is deels immers goed te verklaren. Het is het gevolg van stoppen met bouwen tijdens de economische crisis, terwijl het inwoneraantal van Nederland groeide. Van perverse financiële prikkels die projectontwikkelaars en lokale overheden aanzetten om te weinig en te duur te bouwen. Van het niet willen aanwijzen van bouwlocaties buiten de grote steden en daar goede, snelle ov-verbindingen naar aan te leggen. Van te weinig regie van de rijksoverheid op de woningmarkt, buiten de nieuwbouw-afremmende verhuurderheffing. Er mist een wetenschappelijke commissie die een ‘stelselanalyse’ maakt van de nieuwe woningmarktsituatie, deze verklaringen in een breder perspectief toetst en beleidsscenario’s maakt voor de toekomst.

andere tijden

De laatste grote stelselrapporten over de woningmarkt in Nederland dateren uit 2010. Een decennium geleden dus. In andere financieel-economische tijden, in andere politieke omgevingen, en met andere overwegingen en prioriteiten. Het is de hoogste tijd voor een Commissie Woningnood. <

Dit is een opiniebijdrage. De mening van de auteur is niet per se het standpunt van de redactie. Wilt u reageren? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar opinie@nd.nl
Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Hoe kunnen we pesten tegengaan?

Sinds vorig jaar kun je in Frankrijk drie tot tien jaar cel krijgen voor pesten. Zijn deze zwaardere straffen een goede manier om pestgedrag te stoppen? Of zijn er andere - betere - mogelijkheden om pesten tegen te gaan?

Afbeelding

Voor een gezellige kerk kom ik mijn bed niet uit, want ik heb het thuis al reuzegezellig

Een gezellige kerk voegt zich naadloos in in onze consumptiemaatschappij. Jezus vraagt om keuzes die daar haaks op staan. Een gezellige kerk maakt het ons makkelijk. Jezus maakt het ons moeilijk, schrijft Sam Janse.

Afbeelding

Biden zet eigenlijk het 'America First-beleid' van Donald Trump voort

De VS hebben iets in beweging gezet en dat is voorlopig niet te stoppen: de wens om zelfvoorzienend te zijn. En van 'Koop Amerikaanse waar' naar 'Koop Nederlandse waar' is een kleine stap, schrijft Peter de Waard.

Afbeelding

'Over de doden niets dan goeds.' Moet dat ook tijdens een uitvaart in de kerk gelden?

Aad Kamsteeg zit soms met kromme tenen bij uitvaartdiensten. 'Ze werden veroorzaakt door de enorme tegenstelling tussen wat nu bij zijn dood werd gezegd en wat ik eerder bij zijn leven te horen had gekregen.'

Afbeelding

Mijn angst is dat een deel van Groningen een showroom van cataloguswoningen wordt

Nu in Groningen huizen vernieuwd of vervangen moeten worden, dreigen complete dorpen hun karakter te verliezen. Zet daarom architecten in die de cultuurhistorische context van het gebied kennen.

Afbeelding

Veel media maken geen onderscheid tussen terreur en terreurbestrijding als het over Israël en de Palestijnen gaat

Acties van Israël en de Palestijnen worden vaak op één hoop gegooid. Veel media maken geen onderscheid tussen terreur en het bestrijden van terreur, schrijft Freek Vergeer van het CIDI.