Luister naar

Een specialist in levensvragen

Nieuws
Het ministerie van Onderwijs wil de subsidie voor Godsdienstig en Humanistisch Vormingsonderwijs (GVO en HVO) stopzetten. Hiermee zou volgens de tegenstanders het levensbeschouwelijk onderwijs op de openbare basisschool in gevaar komen. Maar dit onderwijs zou meer moeten zijn dan alleen G/HVO.
Ineke Struijk Erik RenkemaLeerkracht religiewetenschapper resp. docent onderzoeker levensbeschouwelijk educati..
woensdag 24 juli 2013 om 09:05
Een specialist in levensvragen
Een specialist in levensvragen

Een openbare basisschool moet inderdaad aan levensbeschouwelijk onderwijs doen. Eén van de zes kernwaarden van openbaar onderwijs luidt: De openbare school besteedt actief aandacht aan uiteenlopende levensbeschouwelijke, godsdienstige en maatschappelijke waarden.

Wanneer een school alleen aan levensbeschouwelijk onderwijs doet door G/HVO te laten geven, wordt het gebied geparkeerd bij de vakleerkracht G/HVO. Maar levensvragen van leerlingen zijn niet op te houden tot dat ene uurtje in de week. Bovendien zijn deze vragen ook niet voorbehouden aan een select groepje leerlingen dat voor HVO of GVO kiest.

weinig eenduidigheid

Daarnaast is er weinig eenduidigheid over de opdracht van G/HVO. Het is niet een vakgebied dat een volledig pakket aan levensbeschouwelijke vorming aanbiedt. Het gaat bij G/HVO ook niet om het meekrijgen van culturele waarden of over allerlei godsdiensten iets leren. Een G/HVO-leerkracht is niet verplicht aan Geestelijke stromingen (kennis van allerlei levensbeschouwingen) of aan burgerschapsvorming te doen. Nee, bij G/HVO draait het om de verbinding van levensvragen aan één specifieke levensbeschouwing.

Dat moet leerkrachten en directie, ouders en leerlingen in het openbaar onderwijs duidelijk gemaakt worden. G/HVO moet deze doelstelling scherper communiceren: het kind wordt ingeleid in een specifieke traditie. Je kan ervoor kiezen, maar je kan er ook niet voor kiezen. Dat is het recht van ouders en leerlingen. Ouders kunnen de wens hebben dat hun kind zich verdiept in bijvoorbeeld de protestants-christelijke traditie. Maar, anders dan op een school voor confessioneel onderwijs, staat dit de ouders vrij.

neutraliteit

Naast G/HVO benadrukken wij daarom de rol van de groepsleerkracht bij levensbeschouwelijk onderwijs. Deze rol wordt zeer onderschat. Natuurlijk, hij is verplicht aan Geestelijke stromingen en burgerschapsvorming te doen. Maar hiermee zijn we nog niet bij de genoemde kernwaarde. Levensbeschouwelijk onderwijs is meer. De groepsleerkracht kan en mag zijn ogen niet sluiten voor de verschillende levensbeschouwelijke achtergronden van zijn leerlingen.

De veelgehoorde neutraliteit van een openbare school sluit niet uit dat er aan levensbeschouwelijk onderwijs gedaan moet worden. Daarom hebben VOS/ABB (Vereniging van Openbare en Algemeen Toegankelijke Scholen) en Vereniging Openbaar Onderwijs (VOO) werk gemaakt van het zogenoemde Diploma Openbaar Onderwijs voor pabo-opleidingen. Dit diploma wordt afgegeven aan studenten die opgeleid zijn in het verzorgen van levensbeschouwelijk onderwijs op de openbare basisschool.

deskundigheidsbevordering

Maar voor veel leerkrachten is er nog werk te verzetten. Veel groepsleerkrachten missen de vaardigheden en de kennis om leerlingen, juist in een openbare school, levensbeschouwelijk te begeleiden. Daarom zal met de opleidingen, VOS/ABB en VOO nog meer ingezet moeten worden op de deskundigheidsbevordering van huidige groepsleerkrachten.

Met een herkenbare plaats van G/HVO en een toegeruste groepsleerkracht zijn we er echter nog niet. Om levensbeschouwelijk onderwijs de aandacht te geven die het verdient, pleiten we voor een specialist in (ten minste) het openbaar basisonderwijs: de leerkracht levensbeschouwelijk onderwijs.

kind van de rekening

In het basisonderwijs wordt veel van groepsleerkrachten gevraagd. Niet zelden is levensbeschouwelijk onderwijs dan het kind van de rekening. Daarnaast vragen recente opvattingen over dit onderwijs van de leerkracht verbinding te leggen tussen de waarden van leerlingen, hun persoonlijke levensbeschouwelijke biografie en verschillende bronnen.

In deze opvattingen worden de ontwikkelingsgebieden Geestelijke stromingen, burgerschapsvorming, filosoferen en waardenoriëntatie samengebracht. Een reguliere groepsleerkracht heeft hiervoor de tijd niet en is ook niet voldoende opgeleid. Een vakspecialist kan dit wel.

vakspecialist

Wij pleiten voor openbare scholen die levensbeschouwelijke vorming van leerlingen hoog op de agenda hebben staan en daardoor werk maken van zon vakspecialist. Deze is niet gericht op één specifieke traditie, maar kan in alle diversiteit leerlingen levensbeschouwelijk begeleiden. Het is bij voorkeur een specialist vanuit het bestaande schoolteam. Samen met de reguliere groepsleerkracht begeleidt hij leerlingen. Ook coacht hij de groepsleerkracht en de G/HVO-leerkracht. En hij organiseert met regelmaat identiteitsoverleg.

De kansen voor levensbeschouwelijk onderwijs op de openbare basisschool worden niet weggenomen wanneer de subsidie voor G/HVO wordt stopgezet. Het is tijd om het levensbeschouwelijk onderwijs op de openbare basisschool te vernieuwen! Het openbaar onderwijs is niet gebaat bij het vasthouden aan de bestaande situatie.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Een hoge gasprijs mag geen reden zijn om tijdelijk de kerk te sluiten

Het sluiten van kerkgebouwen vanwege hoge energieprijzen laat volgens Lourens Geuze een trend bij kerkenraden zien: het pragmatisme voert bij allerlei besluiten meer dan eens de boventoon.

Afbeelding

Wijsheid van een rechter of een gebrek daaraan kunnen zich in één persoon manifesteren

Als je in een rechtszaak betrokken raakt, maakt het dan wat uit welke rechter je treft? Het korte antwoord is ja. En dat is misschien maar goed ook, schrijft oud-president van het Haagse gerechtshof Leendert Verheij.

Afbeelding

Liturgische momenten helpen om het besef te voeden dat we afhankelijk zijn van wat de aarde geeft

We moeten goed voor planten, dieren en het bodemleven zorgen, stelt Jan van der Stoep vandaag bij het aanvaarden van zijn ambt als bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan Wageningen University & Research.

Afbeelding

Waarom Sjirk Kuijper Twitter verlaat: ‘Het gaat pijn doen. Want weggaan is als stad en land verlaten’

Voormalig ND-hoofdredacteur Sjirk Kuijper verlaat Twitter. Maar dat wordt wel een offer, schrijft hij in een essay. ‘Ik aarzel, treuzel, stel het uit, en staar over m’n schouder naar wat ik achter me moet laten.’

Afbeelding

Ja, er is een opvangcrisis. Maar erken ook dat de instroom simpelweg hoog is

In het asielbeleid is naast een opvangcrisis ook sprake van een instroomcrisis, vindt CU-burgerlid Robbert-Jan van de Werken. ‘Zonder falend opvangbeleid is het een zeer ingewikkelde opgave om voor al deze mensen tijdig plek te vinden.’

Afbeelding

De intensieve landbouw is een veel te gemakkelijke zondebok van een zeer intensieve samenleving

Alles in dit land is intensief, waarom wordt alleen de intensieve landbouw aangekeken op de afname van biodiversiteit? Melkveehouder Ben Apeldoorn legt uit waarom hij efficiënt te werk gaat.