Luister naar

De Cock krijgt zijn nationale synode

Nieuws
UTRECHT - Het groeidocument voor de nationale synode van 2010 paart geloof aan strategische keuzes. Wat kerkscheidend heeft gewerkt, is weggelaten. Maar de orthodoxe leer heeft de voorkeur.
Koert van Bekkum
zaterdag 17 oktober 2009 om 13:20

Met een bijeenkomst, een eigen website en zelfs een nieuw credo, waarmee christenen hun geloof kunnen belijden in Vader, Zoon en Heilige Geest, lanceerde ds. Gerrit de Fijter deze week namens een breed kerkelijke stuurgroep zijn initiatief voor een nationale synode van protestantse kerken in 2010.

Precies 175 jaar na de Afscheiding, de scheuring die de grote vaderlandse kerk in stukken brak, voldeed De Fijter daarmee aan het verzoek van de afgescheiden voorman ds. Hendrik de Cock, die er bij koning Willem I op aandrong de religieuze geschillen met een nationale synode op te lossen.

Met dit antwoord ligt echter tegelijk het probleem op tafel dat initiatiefnemers tot een nieuwe nationale synode van meet af aan voor de voeten is geworpen. De verhoudingen liggen fundamenteel anders dan rond de laatste nationale synode van Dordrecht 1618-1619 en verschillen ook hemelsbreed van die in 1834. Christenen in West-Europa zijn een minderheid geworden. De kerk is versplinterd. Kerkelijke vergaderingen genieten nog nauwelijks gezag. Andere godsdiensten zijn op het toneel verschenen.

Onderlinge samenwerking

De toekomst van de kerk ligt daarom niet in de verbinding met de Staat der Nederlanden, maar in onderlinge samenwerking en in de kijk op de gemeenten als onderdeel van Christus' wereldkerk. Kleine kerken via een soort synode uitnodigen aan te haken bij de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) is daarom hetzelfde als de klok terugdraaien.

Wie vanuit deze bezwaren kijkt naar de manier waarop het initiatief nu is vormgegeven, moet constateren dat De Fijter goed heeft geluisterd. De nationale synode wordt geen officiële synode. De PKN functioneert niet als een soort hen die alle andere vogels onder haar vleugels neemt. En afgezien van de naam is van enige nationalistische of oudvaderlandse sentimenten geen sprake. Laat staan dat PVV-leider Wilders er iets mee kan, want de migrantenchristenen worden hartelijk welkom geheten en men gaat graag het gesprek aan met moslims.

De stuurgroep die met de voormalige PKN-voorzitter het credo heeft geformuleerd, zoekt het in concentratie op de inhoud. Het gaat om de gemeenschappelijke herkenning in geloof in Christus. En voor het groeidocument is gekozen voor belijdende taal, waarin gelovigen zich gemakkelijk kunnen herkennen.

Strategisch

Tegelijk springen twee strategisch keuzes in het oog. Het credo bevat geen uitverkiezing als uitwerking van de belijdenis van de rechtvaardiging door het geloof. Geen afwijzing van het arminianisme. Niets over de kerk. Geen schepping in zes dagen. Geen opmerkingen over de gaven van de Geest. Heel veel wat de afgelopen eeuwen kerkscheidend heeft gewerkt is dus weggelaten.

Tegelijk sluit de tekst - en dat is de tweede keuze - opvallend aan bij het orthodoxe, christelijke geloof zoals dat in de kerk van de eerste zes eeuwen na Christus tot ontwikkeling kwam. Terwijl zich sinds de verlichting juist op dit punt in de kerken een grote scheiding voordoet. Wie niet wil zeggen dat Jezus God is, moeite heeft met zijn verzoenend sterven of liever wat in algemene termen praat over zijn wederkomst, stuit op stevige belijdende taal. De verklaring zegt niets over de Bijbel. Maar ze is wel zo geformuleerd dat die genen met een echt andere Bijbelvisie, vanzelf afhaken. Het orthodoxe geloof lijkt de norm. Niet voor niets werd op de persconferentie fel protest aangetekend tegen de zinsnede die zegt dat door Jezus 'geen mens een hopeloos geval meer is'.

Keuzes

Vooral binnen de Protestantse Kerk zal worden ontkend dat het de bedoeling is vrijzinnigen buiten te sluiten: ,,Hoe mooi zou het zijn als ook zij ondertekenen.'' Maar de stuurgroep heeft wel degelijk keuzes gemaakt. Rome is niet uitgenodigd, omdat het dogma van de ene ware, zichtbare kerk met de paus aan het hoofd en het antipapisme van sommige gereformeerde kerken te grote struikelblokken zijn. Maar de tekst creëert bewust volop ruimte voor de evangelische spiritualiteit binnen en buiten de traditionele kerken. En de algemeen christelijke verwoording vormt een appel aan afgescheiden kerken om het afscheidingsbeginsel te relativeren.

De herdenking van de Afscheiding laat zien dat hiervoor in sommige kerken inderdaad een voedingsbodem bestaat. Zo worden nu ook in vrijgemaakte kring stevige vragen gesteld bij de steeds verdere versplintering onder de gereformeerde belijders. Maar andere kerken zullen zich verschuilen achter het niet noemen van onderdelen uit de belijdenis. Of ze stellen dat ze niet kunnen meedoen als kerk omdat ze niet beschikken over een dagelijks bestuur.

De eigenlijke vraag bij de groeitekst is echter een andere. Namelijk of het klassieke christelijke belijden inderdaad voldoet om vandaag samen als christenen het geloof in Christus te belijden en een krachtig signaal af te geven aan de samenleving.

Het credo gaat nu in op milieu en ecologie, op geweld en terreur, op solidariteit en mantelzorg, en op het zoeken van vrede met andersgelovigen in de plurale, westerse samenleving. Is dat echt voldoende? Pas als kerken ook zo naar de groeitekst kijken, heeft de nationale synode het in zich werkelijk bij te dragen aan de eenheid van Christusbelijders in deze samenleving.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Loopt Hugo de Jonge met zijn ambitieuze plannen te ver voor de bouwtroepen uit?

Eindelijk weer een bewindspersoon voor wonen die ambitieus is en niet aarzelt in te grijpen. Maar houdt Hugo de Jonge de uitvoerbaarheid van zijn plannen wel in de gaten, vraagt Marnix Norder zich af.

Afbeelding

Moeten we God aanspreken als vader of als moeder?

Meer dan ooit zetten mensen vraagtekens bij ‘gegenderd’ taalgebruik. Er is alle reden om God aan te spreken als vader. Maar ook de benaming ‘moeder’ is bijbels, beschrijft theoloog Pieter Dirk Dekker.

Afbeelding

Naar een gezamenlijke, Europese asielopvang

Het wordt tijd dat Europese landen asielopvang gezamenlijk gaan aanpakken. Bijvoorbeeld door te werken met een centraal aanmeldcentrum.

Afbeelding

Vrijhandel is geen modern kolonialisme. Het is juist wereldwijde samenwerking

Onderschat de invloed van internationale handel met niet-westerse landen met een laag inkomen niet. Het leidt er tot stijging van kennis en inkomen, stelt internationaal ondernemer Robert van den Heuvel.

Afbeelding

Uit angst om leerlingen te kwetsen spreekt de leraar zich niet altijd uit

De druk op leerkrachten om álle leerlingen altijd tegemoet te komen, onder het mom van veiligheid, leidt tot schimmige praktijken. Dat komt het onderwijs niet ten goede, schrijft kenner van het onderwijs Jos van Remundt.

Afbeelding

Moet Dierendag gevierd worden? ‘Het is een uitvinding van commerciële partijen’

Dinsdag is het Werelddierendag. Ook is het de gedenkdag van Sint Franciscus van Assisi. Vier jij dierendag? En wat betekenen dieren voor jou? Ons lezerspanel reageert.