Luister naar

Erken schepping, dan evolutie

Nieuws
'Erken de evolutie en praat dan over schepping' stond er boven het artikel van Rolie Barth in de krant van 21 november. Bioloog Henk Frank Poeder draait het bewust om. Eerst erkent hij de schepping zoals die in de Bijbel aan ons wordt voorgesteld. En binnen de kaders die daardoor worden gesteld, wil hij nadenken over evolutie.
Henk Frank Poeder
donderdag 27 november 2008 om 09:40

Als bioloog mag ik de leerlingen op mijn school vertellen over de schepping. En ik werk gelukkig op een school waar het van me wordt verwacht over God te spreken. Niet alleen in de dagopening, maar juist ook in de lessen. Het geloof in de God van de Bijbel laten we onze leerlingen zoveel mogelijk zien, horen en voelen.

Tijdens lessen over evolutie laat ik de leerlingen graag ontdekken dat de evolutietheorie niet bewezen is, nooit bewezen kan worden en dat er ook geen reden is om deze theorie te aanvaarden. Maar ook laat ik ze zien dat deze theorie heel veel veranderingen in de huidige natuur kan verklaren en voorspellen. De geleidelijke ontwikkeling van een eenvoudige natuur naar een complexe natuur, van eencellige wezens naar meercellige wezens is op geen enkele wijze wetenschappelijk aangetoond of aantoonbaar. Maar een variatie binnen de bestaande soorten is overduidelijk. Ik denk aan de verandering van de bekbreedte bij een slangensoort in Australië, door de aanwezigheid van de exotische reuzenpad. Evolutie van het zuiverste water, wetenschappelijk aantoonbaar en duidelijk beschreven.

Ideeën

Waarom dan toch niet de evolutietheorie als geheel aannemen? Omdat die op een bepaald moment niet meer gaat over aantoonbare feiten, maar over ideeën op basis van deze feiten. De feiten zijn voor iedereen zichtbaar, maar welke verklaring, welke theorie kies je? Barth stelt: 'wetenschappelijke theorieën worden niet geconstrueerd maar ontdekt'. Hij slaat de plank mis, want feiten, gegevens, worden ontdekt en theorieën vormen onze verklaring van de feiten. En de verklaring hangt af van je kennis en ideeën, de zogenaamde vooroordelen. Die kleuren je waarneming en verklaring.

Onlangs was de bioloog Midas Dekkers te gast bij het tv-programma Pauw & Witteman . Dekkers' eerste zin zei veel. Hij stelde: ,,Darwin heeft een verklaring gegeven voor het feit dat wij hier met z'n allen (...) terecht gekomen zijn. En voor die verklaring had 'ie geen god nodig. Dat was het aardige. Als ik moet kiezen tussen een verklaring waar je wel een god voor nodig hebt en een verklaring waar je geen god voor nodig hebt (...) wat denk je dat ik dan kies?'' Hij erkende zo zijn vooroordelen. Hij kiest zonder onderbouwing voor een theorie over het ontstaan van deze aarde, zolang je God daarbij buiten beschouwing kan laten.

Natuurlijk, ook met een Bijbelse ontstaanstheorie heb ik niet overal een antwoord op. Wel ben ik er intussen van overtuigd, dat zo'n theorie beter past bij de feiten. God vraagt ons om ons verstand op de juiste manier te benutten. En nog steeds geldt dat de vreze des Heren het begin van alle wijsheid is. Dus eerst vertrouwen op een God die weet wat Hij wil en doet wat hij zegt. En dan geloof ik dat hij ook heeft gedaan wat Hij zegt in Genesis.

Dat is wel iets anders dan wat Barth zegt: ,,In het scheppingsverhaal vertelt een, door de Geest geleide, schrijver over het mysterie van de schepping als Gods handelen in de geschiedenis en dat wordt voorgesteld als werken met een dag-en-nachtritme en een gewone werkweek. Door zo te spreken buigt God zich als het ware naar ons toe om - in voor ons begrijpelijke beelden - te vertellen dat Hij Koning en Schepper is, maar niet om aan te geven hoe Hij alles gemaakt heeft. Geen verklaringsmodel dus, maar een getuigenis over het ondoorgrondelijke werk van de Heer. Bovendien verhoogt Hij ons op deze manier door zijn scheppingswerk met ons werk te vergelijken.''

Dat citaat roept bij mij heel veel vraagtekens op. Als de schrijver van Genesis door de Geest werd geleid, waarop klopt het verhaal dan niet gewoon? Kan God niet zo groot zijn dat zijn openbaring over zijn handelen overeenstemt met zijn handelen? Waarom zou het niet èn verklaringsmodel èn getuigenis kunnen zijn? Er wordt wel eens gezegd dat Genesis 1 een mooi lied is en daarom geen beschrijving van de werkelijkheid. Als het nu eens gewoon alle twee tegelijk is?

Brandspuit

Stel, een gevulde emmer onder een druppende kraan. U kunt uitrekenen hoe lang het vullen duurde. Zoveel druppels per minuut, dus zoveel water per uur. En dan wijst iemand u op alle luchtbelletjes tegen de wand van de emmer en legt uit dat die ontstaan bij snel vullen van de emmer, terwijl het water onder druk uit een leiding komt. U kunt dan concluderen dat die persoon ongelijk heeft, omdat het water de emmer in druppelt. Maar hebt u dan gelijk? Iemand anders stuurt u een brief. Hij schrijft u over een emmer. Hij vertelt u dat deze emmer snel gevuld is, met de brandspuit. Gelooft u Hem?

Laten we in Gods Naam blijven bij Zijn openbaring van kaft tot kaft en binnen die kaders wetenschappelijk onderzoek doen naar de natuur. En dan niet de fout maken om te denken dat wat wij ontdekken ook altijd zo is geweest, of zelfs dat we alles nu begrijpen. Druppels uit een kraan zijn echt iets anders dan een bruisende straal sprankelend levend water.

Henk Frank Poeder is bioloog en werkzaam in het onderwijs.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Het woord ‘homofobie’ doet geen recht aan de bezwaren van veel moslims

Nederlandse moslims beijveren zich niet collectief voor een verbod op homoseksualiteit of dat het homohuwelijk in de ban moet worden gedaan, stelt Joas Wagemakers in het debat over de OneLove-band.

Afbeelding

Kerntaak in ons gezinshuis: op slinkse wijze zien te voorkomen dat de pleuris uitbreekt

Ik was al een conflictmijdend type, maar daar kun je dus ook je vak van maken, schrijft Anita Zeldenrust over haar dagelijks leven als moeder in een gezinshuis en hoe ze smeulende vuurtjes al zeer vroeg opmerkt.

Afbeelding

Hoe vaak staat de bezorger van pakketjes voor jouw deur?

Mensen bestellen vaak meer dan ze nodig hebben en sturen artikelen, vaak gratis, weer retour. Hoe zit het met jouw online koopgedrag? En denk jij ook dat het anders kan en moet?

Afbeelding

Een hoge gasprijs mag geen reden zijn om tijdelijk de kerk te sluiten

Het sluiten van kerkgebouwen vanwege hoge energieprijzen laat volgens Lourens Geuze een trend bij kerkenraden zien: het pragmatisme voert bij allerlei besluiten meer dan eens de boventoon.

Afbeelding

Wijsheid van een rechter of een gebrek daaraan kunnen zich in één persoon manifesteren

Als je in een rechtszaak betrokken raakt, maakt het dan wat uit welke rechter je treft? Het korte antwoord is ja. En dat is misschien maar goed ook, schrijft oud-president van het Haagse gerechtshof Leendert Verheij.

Afbeelding

Liturgische momenten helpen om het besef te voeden dat we afhankelijk zijn van wat de aarde geeft

We moeten goed voor planten, dieren en het bodemleven zorgen, stelt Jan van der Stoep vandaag bij het aanvaarden van zijn ambt als bijzonder hoogleraar christelijke filosofie aan Wageningen University & Research.