Luister naar

De Biltse zedenzaak is een potentiële broedplaats voor nepherinneringen

Nieuws
De Biltse zedenzaak is een potentiële broedplaats voor pseudoherinneringen. Dit kan leiden tot emotionele en lichamelijke klachten die vergelijkbaar zijn met een echt trauma.
Corine de Ruiter Henry Otgaar Linsey Raymaekers Universiteit Maastricht
dinsdag 5 september 2017 om 03:00
Bezoekers van een informatieavond die in augustus werd georganiseerd bij Partou Kinderopvang in De Bilt in het kader van een zedenzaak. Er zitten forse schaduwkanten aan het organiseren van zulke bijeenkomsten.
Bezoekers van een informatieavond die in augustus werd georganiseerd bij Partou Kinderopvang in De Bilt in het kader van een zedenzaak. Er zitten forse schaduwkanten aan het organiseren van zulke bijeenkomsten. anp / Vincent Jannink

Op woensdag 16 augustus 2017 bracht het Openbaar Ministerie naar buiten dat de politie in het weekend daarvoor een 27-jarige pedagogisch medewerker van een buitenschoolse opvang in De Bilt had aangehouden. De medewerker zou onzedelijke handelingen bij zich hebben laten verrichten door twee zusjes. De verdachte bekende. De twee meisjes hadden hun ouders spontaan over de ontuchtige handelingen van de medewerker verteld, waarna de ouders aangifte hadden gedaan. Een duidelijke zaak, zou je zeggen. Wat na de bekentenis echter plaatsvond, kan een fnuikende werking op het geheugen van kinderen hebben.

nieuwe meldingen

In de avond van 16 augustus werden alle ouders met kinderen op de groepen waar de verdachte werkte, op de hoogte gesteld van de situatie. Er werd een bijeenkomst georganiseerd door het kinderopvangcentrum waarbij ouders informatie ontvingen. Daarbij waren ook de politie, de GGD en het Openbaar Ministerie aanwezig. Kort daarna, op 23 augustus, verschenen er in de media berichten dat de politie naar aanleiding van de bijeenkomst nieuwe meldingen ontvangen had van andere situaties waarin mogelijk eerder misbruik heeft plaatsgevonden. Dit resulteerde in enkele nieuwe aangiften van vergelijkbare feiten. Het is bij deze nieuwe aangiften maar zeer de vraag of deze ‘spontaan’ tot stand zijn gekomen. Het belang hiervan is groot, gezien het feit dat spontane mededelingen van kinderen vaker op waarheid berusten dan niet-spontane.

gealarmeerd

De Nederlandse politie heeft een traditie van het organiseren van bijeenkomsten met ouders na aangiften van seksueel misbruik in de kinderopvang of op scholen. Een geruchtmakende zaak is die van de Da Vinci school in Zoetermeer. In de Da Vinci-zaak werd na de aangifte van één kind een informatiebrief aan alle ­ouders van de school gestuurd. Dit leidde uiteindelijk tot aangiften van seksueel misbruik en kindermishandeling van twintig kinderen. De herinneringen van deze kinderen waren soms ronduit bizar, zoals een kind dat beweerde dat er bij het misbruik een stuk van zijn penis was afgesneden en andere kinderen die zich herinnerden dat ze naar het huis van een van de leerkrachten werden gebracht waar ze naar krokodillen moesten kijken.

De gevaren van dergelijke bijeenkomsten en van het versturen van informatiebrieven aan ouders zijn inmiddels genoegzaam bekend. Ouders raken door dergelijke bijeenkomsten gealarmeerd en zullen - met de beste intenties - geneigd zijn om hun kinderen suggestieve vragen te gaan stellen, in de veronderstelling dat ze daarmee hun kinderen helpen. Jonge kinderen zijn echter zeer vatbaar voor suggestie. Nepherinneringen of pseudoherinneringen aan misbruik liggen dan op de loer. Zo voerde een van ons (Otgaar) een reeks experimenten uit waarbij kinderen gesuggereerd werd dat zij niet-meegemaakte gebeurtenissen hadden ervaren in hun kindertijd. Een treffend voorbeeld is het onderzoek waarbij kinderen wijs gemaakt werd dat zij op jongere leeftijd waren ontvoerd door een UFO. In dergelijke studies is gebleken dat zo’n 40 procent van de kinderen na twee weken claimt zich zulke nepgebeurtenissen te herinneren en zelfs met extra details over de gebeurtenis op de proppen komt. Bij sommige van de kinderen zijn deze nepherinneringen zo hardnekkig dat zij zich jaren later nog steeds zulke fictieve gebeurtenissen herinneren. Het is dus niet ondenkbaar dat in de huidige zaak pseudoherinneringen aan seksueel misbruik in de hoofden van jonge kinderen zijn ontstaan vanwege een cocktail van geruchten, suggestieve vragen van ouders en alarmerende berichten in de media.

Het ontstaan van pseudoherinneringen is minder onschuldig dan het lijkt. Zo toonde de Amerikaanse psycholoog Richard McNally van Harvard University aan dat mensen die zich herinnerden dat ze in het verleden waren ontvoerd door buitenaardse wezens, lichamelijke stressreacties lieten zien (bijvoorbeeld stijging van de hartslag, meer zweten). Dat waren reacties die vergelijkbaar zijn met die van mensen met een posttraumatische stressstoornis (bijvoorbeeld oorlogsveteranen, brandweerlieden). Je hoeft dus niet eens een echt trauma te hebben meegemaakt om vergelijkbare ‘symptomen’ te ontwikkelen. Geen enkele ouder zal willen dat zijn of haar kind ten onrechte gelooft en zich herinnert misbruikt te zijn. Zeker niet als dit mogelijk kan leiden tot vergelijkbare emotionele en lichamelijke klachten als een echt trauma.

het klinkt goed

Het houden van informatiebijeenkomsten voor ouders klinkt als een goede zet van de kinderopvang en de politie. De politie zou er echter verstandig aan doen in dit type zedenzaken haar recherchewerk in de luwte te doen. Zolang er geen aanwijzingen zijn van misbruik van andere kinderen zouden zulke bijeenkomsten niet georganiseerd moeten worden. De verdachte medewerker is gevangen gezet, dus levert geen risico meer op voor andere kinderen. De reden van het plotselinge vertrek van de medewerker kan op een later tijdstip gegeven worden door de kinderopvang, als er meer duidelijkheid is over de omvang van het misbruik. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Verzetsmensen leren je de les van morele waarden die het persoonlijk leven te boven gaan

De ouders van Joke Scheepstra zaten in de Tweede Wereldoorlog beiden in het verzet. Zij weet wat het belang is van de les van verzetsmensen en is ook daarom verontwaardigd dat de NTR tv-kijkers die kans ontneemt.

Afbeelding

'Stilstaan is ook vooruitgaan', is een mooie slogan voor de spirituele zorg

Zorgverleners geven aan dat ze vaak niet durven te vragen hoe het met een patiënt gaat, uit angst dat er dan een verhaal naar boven komt dat té zwaar om dragen is. Maar die onmacht is óók bevrijdend, stelt Lindsy Desmet.

Afbeelding

Verschillende overheden met gedeelde verantwoordelijkheid. Is dat eigenlijk wel handig?

Is besturen door zowel Rijk als provincie wel zo aantrekkelijk? Het klinkt als een mooi ideaal (alle overheden naast elkaar!), maar politiek kan het een mijnenveld opleveren, stelt Yourai Mol.

Afbeelding

Met een ruilverkaveling-nieuwe stijl kan onteigening van landbouwgrond worden voorkomen

Met een goede ruilverkaveling kun je onteigening van landbouwgrond voorkomen en ook natuurbelangen dienen, zag Jaap Bos in Zuid-Limburg. Hij ziet het als middel om uit de stikstofimpasse te komen.

Afbeelding

Welke lessen moet de politiek trekken uit de winst van de BoerBurgerBeweging?

De enorme winst van de BoerBurgerBeweging (BBB) is niemand ontgaan. De partij haalde in alle provincies de meeste stemmen en heeft inmiddels voorwaarden gesteld aan het stikstofbeleid, wil ze meewerken aan uitvoering ervan.

Afbeelding

Visie CU was niet het probleem. 'Stem van kiezer wordt meer en meer bepaald door gevoelens van onvrede'

Bij verkiezingen lijkt de visie van een partij verre van doorslaggevend, en daar schuilt de echte uitdaging voor de ChristenUnie, schrijft hoogleraar Jan Hoogland. Een vaste achterban lijkt steeds minder vanzelfsprekend.