Luister naar

Veiligheid gaat over liefde

Nieuws
De Tweede Kamer wilde dat de lijst met slecht presterende verpleeghuizen werd gepubliceerd omdat de de veiligheid in onze verpleeghuizen boven alles op orde moet zijn. Maar veiligheid gaat niet boven alles.
Joris Slaets hoogleraar oudere
zaterdag 9 juli 2016 om 03:00
Laten we in het verpleeghuis de moed hebben om te zeggen dat de medisch-technische kant bijzonder weinig toe te voegen heeft aan de laatste levensfase.
Laten we in het verpleeghuis de moed hebben om te zeggen dat de medisch-technische kant bijzonder weinig toe te voegen heeft aan de laatste levensfase. ap / Klaus Rose

We hebben het hier over veiligheid door de ogen van toezichthouders, die uitgebreide normatieve kaders hebben opgesteld waaraan voldaan moet worden. Het gaat om zaken die je kunt meten en handhaven, zoals de procedure rondom het verstrekken van medicijnen. Het is veiligheid zoals we die verwachten in een operatiekamer, bij de radiotherapie en in de cockpit van een vliegtuig. Nauwgezet procedures volgen en documenteren.

Wat zouden kwetsbare ouderen zelf in hun laatste levensmaanden onder veiligheid verstaan?

goed-genoeg-moeder

De Engelse kinderarts Donald Winnicott beschreef wat een baby nodig heeft, en dat is heel goed te vergelijken met onze kwetsbare verpleeghuisbewoners. De ‘goed-genoeg-moeder’ van Winnicott doet haar best gezien de omstandigheden. Zij handelt vanuit twee perspectieven: enerzijds vanuit de liefde voor haar kind en anderzijds vanuit een sensitiviteit om te begrijpen wat haar kind aangeeft dat het nodig heeft. Zij werkt geen afvinklijsten af, maar voelt aan wat nodig is op het moment zelf. Het gaat niet om de handeling op zich, het gaat om zichzelf zijn in de relatie tot haar kind. Een moeder die het niet in zich heeft om dit te doen, kan het ook niet leren uit instructies. Een moeder die ernaar streeft om alles perfect te doen, zal het nooit goed doen. ‘Houvast is liefhebben’, zegt Winnicott. De veilige omgeving voor de baby gaat over verschonen, voeden, slapen, geknuffeld worden.

goed-genoeg-zuster

Het is maar een kleine stap van de ‘goed-genoeg-moeder’ naar de ‘goed-genoeg-zuster’. Ook zij handelt vanuit twee perspectieven: empathie en sensitiviteit voor de behoeften en verlangens. Zij is betrouwbaar en voorspelbaar. Zij past zich aan omdat iedere dag weer een beetje anders is. Zij doet dat omdat ze dat in zich heeft, niet omdat het aangeleerd is. Protocollen helpen hier niet, excellent willen zijn evenmin. Zij creëert een ruimte met maximale vrijheid, is gevoelig voor kleine signalen die wijzen op genot of narigheid. Zij is zichzelf als persoon in de relatie tot de kwetsbare andere. Elisabeth Kübler-Ross heeft dit ook prachtig beschreven wanneer het gaat over de laatste levensfase. Zolang we in de verpleeghuiszorg voorrang blijven geven aan het normatieve veiligheidskader met zijn regels en protocollen, zullen we nooit bereiken wat we eigenlijk willen: liefdevolle zorg in een moeilijk slot van het leven.

Laten we de moed hebben om te zeggen dat de medisch-technische kant bijzonder weinig toe te voegen heeft aan deze levensfase. Het gaat er niet om wat toezichthouders veilig vinden, maar om wat kwetsbare ouderen zelf als veilig ervaren. En dát mogelijk maken en beschermen. Dat is echt iets anders dan het kamerbrede populisme van de afgelopen week. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Zonder kerkdienst zul je nooit werkelijk beseffen wat genade is, dat ontvang je alleen in gezamenlijke dank

Waarom ga je naar de kerk? Kun je geloven buiten de kerk? De discussie is er opnieuw, maar dominee Wim van der Schee stelt liever het uitgangspunt van 'eerst is er de gelovige, dan is er de kerkdienst' ter discussie.

Afbeelding

In Disneyfilms zitten steeds meer 'woke' invullingen. Zou Disney zijn eigen studio's nog herkennen?

Op 27 januari barst het jaar lange eeuwfeest los van de Walt Disney Studio’s. Maar zijn de oorspronkelijke waarden van Disney nog wel terug te vinden in het huidige megabedrijf?

Afbeelding

Wat hebben Philips en het CDA gemeen? Succesvolle afsplitsingen en moeilijke tijden

Het CDA en Philips zitten in zwaar weer, terwijl hun afsplitsingen een succes zijn. 'Is er nog hoop voor het CDA?', vraagt Frank van den Heuvel zich af.

Afbeelding

Oekraïne, hoe erger te voorkomen? We staan voor lastige vragen, over de eigen vrijheid en die van hen

Dit is de kernvraag, vindt Aad Kamsteeg: hoe kunnen het belang van de vrije wereld en de vrijheid van Oekraïense burgers worden beschermd zonder escalatie naar omstandigheden die veel erger zijn dan een compromis?

Afbeelding

De overheid kan er weer niet om heen, de waarde van grond voor woningbouw ligt te hoog

Het Rijk stopt miljarden in woningbouwprojecten, terwijl de huizenprijzen - en dus opbrengsten voor projectontwikkelaars - historisch hoog zijn. Te dure grond zit nieuwbouw in de weg, stelt expert Erwin van der Krabben.

Afbeelding

Na een week bidden voor gerechtigheid dacht ik: waarom wordt onrecht niet concreet benoemd?

Erg concreet werd het bidden tegen onrecht tijdens de Week van gebed niet, viel MissieNederland-directeur Jan Wolsheimer op. Het lijkt erop dat kerken zich niet willen branden aan partijpolitiek.