Luister naar

Gerard de Korte: Gelovigen, verzamel moed voor ethisch gesprek

Nieuws
Gerard de Korte
maandag 28 januari 2019 om 16:11

Sinds de zestiger jaren van de vorige eeuw is onze samenleving in snel tempo veranderd. Door een snelle ontkerkelijking en ontkerstening zijn opvattingen over goed en kwaad op het terrein van seksualiteit, huwelijk en gezin in enkele decennia door de meerderheid van de bevolking losgelaten. Mannen en vrouwen verrichten beiden betaalde arbeid; samenwonen is de gewoonste zaak van de wereld geworden en een meerderheid heeft homoseksualiteit geaccepteerd en dan niet alleen de voorkeur maar ook de daad. Feitelijk is een seculiere, humanistische ethiek dominant geworden.

Deze cultuurontwikkeling stopt niet bij de kerkdeur. Maar ook niet voor de deur van de synagoge en de moskee. In de afgelopen decennia heeft het parlement een aantal wetten aanvaard waar rechtzinnige christenen principiële bezwaren tegen hebben. Ik noem de Abortuswet; de Euthanasiewet en de wet die het huwelijk tussen mensen van hetzelfde geslacht regelt. De jongensbesnijdenis, voor joden hét teken van Gods verbond, staat steeds meer onder druk vanwege een vermeende inbreuk op de integriteit van het menselijk lichaam. En joden en moslims krijgen regelmatig te maken met kritiek op hun slachtmethoden omdat het dierenwelzijn in het geding zou zijn.

Wij leven in een democratie. Maar een democratische rechtsstaat is meer dan de helft plus een. Dat impliceert dat de meerderheid van de bevolking optimaal ruimte zou moeten bieden aan afwijkende standpunten.

Tot nu toe mogen joodse mensen hun jongetjes besnijden en de bijbelse voedselwetgeving naleven. Tot nu toe mogen moslims halal slachten. En tot nu toe mogen orthodoxe christenen vragen blijven stellen bij het fenomeen samenwonen en homoseksuele relaties. Ik hoop en bid dat in Nederland als democratische rechtsstaat de seculiere meerderheid de verdraagzaamheid kan opbrengen om deze minderheidsstandpunten te blijven accepteren.

Ondertussen gaat de cultuurontwikkeling door. Joden, christenen en moslims worden door de ontwikkeling in onze samenleving uitgedaagd. Onze tradities zijn belangrijk en bepalen in belangrijke mate onze identiteit.

De componist Gustav Mahler spreekt, in mijn ogen, behartenswaardige woorden als hij zegt: ‘Traditie is belangrijk: het garandeert het behoud van het oorspronkelijke vuur. Maar traditie moet niet het behoud van de as worden.’

Met andere woorden: tradities ontwikkelen en vernieuwen zich want alleen zo blijven zij levend en relevant.

Traditie is principieel dynamisch omdat wij leven binnen een steeds veranderende historische context. Traditie die verwordt tot traditionalisme is dood en heeft geen enkele werfkracht.

Dit alles houdt het belang in van een onderling moreel beraad. Overigens is dat gemakkelijker gezegd dan gedaan. Feitelijk leeft er immers, ook binnen religieuze gemeenschappen, een grote verscheidenheid aan ethische opvattingen. Een onderling gesprek over ethiek leidt daarom snel tot hoogoplopende emoties. Daarom wordt in talloze geloofsgemeenschappen een dialoog over morele zaken liever vermeden. Gedogen en er verder niet over spreken, lijkt dan de beste oplossing om het samenleven ook leefbaar te houden. Toch zullen wij de moed moeten hebben om wegen te zoeken voor het onderlinge ethische gesprek.

Vorig jaar organiseerde ik in mijn eigen bisdom dialoogtafels over het nog steeds zeer brandbare thema homoseksualiteit. Een dialoogtafel veronderstelt de bereidheid elkaar in de ogen te kijken, naar elkaar te luisteren en een oordeel voorlopig op te schorten.

Het resultaat van een dergelijke dialoog moet steeds weer worden getoetst aan de erfenis van vaderen én moeders. Joden, christenen en moslims zijn geroepen om in onderling moreel beraad antwoorden te zoeken op de uitdagende vragen van de hedendaagse cultuur. Wat zeggen onze heilige boeken en onze tradities? Wat is heilzaam en wat is heilloos? Gelovigen moeten daarop zelf antwoorden formuleren. En wel van binnenuit en dus niet gedwongen door liberale politici of seculiere media.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Waddenzee rechten geven? Minister Van der Wal gooit het idee met twijfelachtige argumenten overboord

De Waddenzee zou volgens Laura Burgers beter beschermd zijn door haar erkenning te geven als zelfstandige rechtspersoonlijkheid. In onder andere Spanje, Oeganda en Ecuador blijkt dat het helpt.

Afbeelding

De herdenking van de Watersnoodramp in 1953 is een uitgelezen moment om te leren van de geschiedenis

De herdenking van de Watersnoodramp is een goed moment om te leren van de geschiedenis, schrijft Lotte Jensen, auteur van Wij en het water. We hebben niet alleen een alerte overheid nodig. Burgens zijn zelf ook aan zet.

Afbeelding

Zijn mensen bang voor een nieuwe watersnoodramp? 'Ik denk niet dat het helemaal te voorkomen is'

Zeventig jaar geleden vond de Watersnoodramp plaats. Door klimaatverandering het aantal overstromingen alleen maar toe. Moeten we bang zijn voor een nieuwe watersnoodramp?

Afbeelding

De twijfelachtige erfenis van Charles Darwins racisme, dat benoemd moet worden in de geschiedenisboeken

Darwin wordt geprezen als de geniale grondlegger van de moderne biologie. Het zou echter passender zijn om naar hem te verwijzen als de notoire aanstichter van het wetenschappelijk racisme, vindt Ard Jan Biemond.

Afbeelding

Nederland is slecht in het oprichten van succesvolle start-ups. Hoe komt dat?

Iets nieuws bedenken, lukt Nederlandse ondernemers wel. Om er zakelijk een succes van te maken is veel moeilijker, merkt Peter de Waard. Dat bewijst nu ook Lightyear.

Afbeelding

De vrijheid verdedigen door die te beperken? De (voorspelbare) effecten van een koranverbranding

Het is duidelijk dat koranverbrandingen niet slechts tegen een boek gericht zijn, maar dat er ook naar moslims zelf een in wezen vijandig signaal uitgaat, signaleert Joas Wagemakers.