Luister naar

We zitten in een ecologische crisis, maar als we onszelf zien als koningen over de natuur is er hoop

Opinie
Koning Jezus verandert mensen weer in koningen van de schepping: mensen die hart hebben voor dieren, vogels, insecten, planten, en die gericht zijn op hun recht en hun vrede.
Hans Burger • universitair hoofddocent systematische theologie aan de Theologische Universiteit KampenIUtrecht
dinsdag 29 november 2022 om 11:43
Hans Burger
Hans Burger beeld nd

Zondag was het de eerste Adventszondag. Christenen kijken uit naar de komst van Gods koning. Door Hem wordt God weer koning op aarde. Hij zal ook de eerste zijn sinds Adam en Eva die als mens weer doet wat God had bedoeld bij de schepping: heerschappij voeren over de vissen, de vogels, het vee, de aarde en alles wat daar rondkruipt. 

Heel lang heb ik bij dat menselijke koningschap alleen gedacht aan een koning die over mensen regeert. Als het koningshuis van David wordt hersteld, regeert Gods koning over de mensen van Gods volk. Maar hoe was dat bij Adam? Als God de mens heeft geschapen om koning te zijn in zijn schepping, gaat het dan wel om koningschap over mensen? Gaat het niet eerder om koningschap over dieren, vogels, vissen, planten?

Voor mij was het een eye-opener om mensen te zien als koningen over dieren, vogels, vissen, planten. De Narnia-verhalen van C.S. Lewis helpen om mensen zo te zien. Peter, Susan, Lucy en Edmond regeren in Narnia als zonen en dochters van Adam en Eva ook over dieren zoals Tumnus, de bever. Maar eerlijk gezegd: ik schrik me rot als ik mensen zo ga zien.

gericht op vrede

Een goede koning heeft hart voor zijn onderdanen. Hij kent ze en is gericht op hun recht en hun vrede. Als er vrede is, kun je leven, tot bloei komen en vrucht dragen. Hoe goed kennen wij mensen de dieren, de vogels, de vissen en de planten? In hoeverre zijn wij gericht op hun vrede? 

We stevenen af op een ecologische crisis. Met onze techniek zijn we in staat om grootschalig dieren te laten uitsterven, raaigras-woestijnen te creëren, de zee leeg te vissen, planten die in de weg staan dood te spuiten, ecosystemen kapot te maken. Met die techniek houden we onze medeschepselen op afstand en bedreigen we hun bestaan, alsof er een strijd is tussen mensen en de rest van de schepping. 

Als de ecologische crisis ter sprake komt, is de reactie vaak dat duurzaamheid belangrijk is en dat we hopelijk met nieuwe technische uitvindingen de problemen op kunnen lossen. Dan bedoelen we duurzaamheid voor mensen en gaat het over nog meer techniek. We zoeken naar oplossingen van losse problemen. We lossen een stikstofprobleem op, en een waterprobleem, en een klimaatprobleem. Stuk voor stuk vliegen we die problemen aan vanuit een wereldbeeld bepaald door maakbaarheid, probleemoplossend vermogen, techniek en menselijke belangen. Dat is de houding van een koning die van zijn onderdanen is vervreemd en wiens onderdanen lijden onder de verkokering van zijn wanbeleid. We blijven de wereld van dieren en planten koloniseren, zodat wij kunnen doorgaan met consumeren.

samenleven met dieren

Ik schrik me rot als ik mezelf zo ga zien. Mijn tuin is niet dichtgetegeld en ik heb een regenton, maar heel groene vingers heb ik niet. Ik ben er slecht in om vogels en planten te herkennen. Ik kan genieten van de natuur, maar dat is nog iets anders dan samenleven met dieren, vogels en planten.

Met Advent verwachten we onze koning. Die koning maakt mensen weer tot koningen zoals Adam en Eva waren bedoeld. Ik hoop van harte dat de Geest van die koning ons zal veranderen in mensen die hart hebben voor dieren, vogels, insecten, planten, en die gericht zijn op hun recht en hun vrede.

Dat betekent dat onze houding ten opzichte van de niet-menselijke schepping fundamenteel moet veranderen. We moeten onszelf afvragen: hoe kunnen we samen met dieren, planten, micro-organismen en het bodemleven een manier van leven ontwikkelen waarin vervuiling wordt afgebroken, biodiversiteit toeneemt, de bodem vocht opneemt en vasthoudt, het bodemleven floreert, planten diep wortelen en vrucht dragen, CO2 uit de lucht wordt omgezet in koolstof in planten en bodem, het leefklimaat aangenamer wordt, enzovoort? We zullen mensen moeten worden die de niet-menselijke schepping niet langer koloniseren, uitbuiten en als vijand behandelen, maar koningen worden die samenwerken met hun onderdanen om veerkrachtige en zichzelf herstellende ecosystemen te bevorderen.

Ik hoop op een groene Advent! 

Hans Burger is universitair hoofddocent systematische theologie aan de Theologische Universiteit KampenIUtrecht. Hij schrijft dit artikel als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Dit is een opiniebijdrage. De mening van de auteur is niet per se het standpunt van de redactie. Wilt u reageren? Stuur dan een brief (maximaal 200 woorden) naar opinie@nd.nl
Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Eijk werkt in een rijdend kantoor, mét chauffeur. Met plechtig rondrijden heeft dat niets van doen

Is een auto met chauffeur voor kardinaal Eijk ongemakkelijk, gezien de armlastige positie van veel parochies? Van plechtig rondrijden is geen sprake, reageert Roland Enthoven, hoofd communicatie van het Aartsbisdom Utrecht.

Afbeelding

Richt een nationaal burgerforum op om de slavernij-excuses inhoud te geven

Hoe gaan we nu verder na de slavernij-excuses?, vragen veel nazaten zich af. We kunnen de tot slaaf gemaakten postuum een stem geven met een burgerforum Slavernijverleden, Herstel en Reparatie, stelt Antoin Deul.

Afbeelding

Fluitend door het leven gaan, is dat wel een realistische manier van leven?

Zijn we te gevoelig geworden? Psycholoog en theoloog Hanneke Schaap ziet ook wat anders: de afgestompte ziel, die meent dat God alles wel zal begrijpen en vergeven.

Afbeelding

Simons, Rutte en Van der Plas lieten zien dat je anders kunt debatteren in de Tweede Kamer

In de Tweede Kamer staan de partijen geharnast tegenover elkaar. Sylvana Simons, Mark Rutte en Caroline van der Plas lieten in het debat over slavernij-excuses iets anders zien, stelt debatexpert Roderik van Grieken.

Afbeelding

Veel Kamerleden hebben TikTok al van hun telefoon verwijderd. Nu alle tieners nog

Voor Nico Drost was TikTok nieuw. 'Onbekenden houden alles bij over onze tienerdochters. Hoe ze eruit zien, wat ze zeggen, waar ze zich bevinden. Ben ik te naïef geweest?'

Afbeelding

Hoe kunnen we pesten tegengaan?

Sinds vorig jaar kun je in Frankrijk drie tot tien jaar cel krijgen voor pesten. Zijn deze zwaardere straffen een goede manier om pestgedrag te stoppen? Of zijn er andere - betere - mogelijkheden om pesten tegen te gaan?