Luister naar

Een genadeloze boodschap: ‘retour afzender’ voor de pijn van het leven

Opinie
Ja, Jezus roept op tot geloof, stelt Myriam Klinker. Ook als hij op het punt staat mensen te genezen. Maar is daadwerkelijk alles mogelijk voor wie gelooft, of word je daarmee op jezelf teruggeworpen?
Myriam Klinker-De Klerck
dinsdag 15 november 2022 om 12:54 aangepast 13:25
Myriam Klinker
Myriam Klinker beeld Dick Vos

Het prijkt prominent op de site van de evangelische stichting Frontrunners Ministries: ‘Alles is mogelijk voor wie gelooft’ (Marcus 9 vers 23). Vorige week publiceerde het ND een artikel over deze stichting. In het artikel komt hoogleraar Miranda Klaver aan het woord. Klaver plaatst Frontrunners Ministries tegen de achtergrond van de Word of Faith-beweging. Critici duiden deze beweging als een welvaartsevangelie dat materiële rijkdom en gezondheid in het leven ziet als vervulde belofte op een sterk geloof. Als je maar genoeg gelooft, zijn deze dingen mogelijk. Terecht zegt Klaver dat welvaartstheologie een ‘genadeloos’ geloof voorhoudt waar genezing helemaal van het geloof van de persoon afhangt. Als het niet lukt, dan ligt het aan jou.

‘Alles is mogelijk voor wie gelooft.’ Het zijn woorden van Jezus. Maar een welvaartstheologische interpretatie geeft aan deze woorden een platte tweedimensionale uitleg die uitgaat van een simpel oorzakelijk verband: als je genoeg geloof hebt, dan is alles mogelijk. Als je genoeg geloof hebt, dan kun je genezen worden. Als je genoeg geloof hebt, dan heeft God zijn zegeningen voor jou klaarliggen.

geloof om wie Jezus is

Maar in welke setting komen deze woorden voor bij Marcus? We zien Jezus inderdaad genezing brengen bij een jongen die bezeten is door een geest en daar flink last van heeft. De vader vraagt om medelijden en Jezus geneest de jongen op het moment dat de vader zijn geloof belijdt. Er staat ook een hele menigte om het gebeuren heen. Jezus’ verkondiging dat Gods koninkrijk baan breekt, gaat wel vaker gepaard met genezingen en andere wonderen in het bijzijn van grote groepen mensen. De genezingen tonen zijn ontferming over zieken en bezetenen, maar de wonderen hebben ook een tekenwaarde. Jezus’ uitzonderlijke optreden laat zien dat Hij door God gezonden is en laat mensen als het ware alvast proeven van wat Hij brengt: leven en vernieuwing. 

Het is Jezus inderdaad te doen om geloof. Dat blijkt wel uit zijn verwijten in vers 19. Maar hij vraagt niet alleen geloof in zijn kracht als genezer van zieken. Daar doorheen vraagt hij ook om geloof in wie Hij is: de beloofde Messias van Israël, de uiteindelijke Bevrijderdegene die de kloof tussen God en de gevallen mens zal dichten. Jezus is in staat mens en schepping heel te maken. In die verkondigende zin moet je zijn optreden als genezer (‘healer’, ‘heel-maker’) eerst en vooral begrijpen. Dus ja, Jezus roept op tot geloof, zonder dat kan het niet, maar wat Hij hier niet doet is garantie geven dat voldoende geloof telkens één op één een genezing zal bewerken. Hij wijst juist op het belang van gebed (vers 28). Een driedimensionale uitleg van deze passage neemt ook de heilshistorie mee, de hoogte en de diepte van Gods plan met zijn Zoon voor de wereld.

door een diep dal

In dezelfde beweging neemt deze uitleg niet alleen de hoogte maar juist ook de diepte van het leven van de gelovigen mee. Want, niet onbelangrijk: diezelfde Jezus die het leven brengt, moet zelf eerst door een diep dal. Hij zal sterven aan een kruis (zo blijkt ook verderop in Marcus 9 vers 31). Geloven in Jezus is niet alleen geloven in de opgestane Heer, opgewekt tot nieuw leven. Het is ook geloven in degene die de dood heeft overwonnen door er dwars doorheen te gaan. Een radicalere manier om de ernst en het grote kwaad van het lijden in deze wereld serieus te nemen, kan ik me niet voorstellen. Een platte 2D-lezing ontkent die ernst door haast ongemerkt de nadruk te verleggen van het geloof in de betekenis van Jezus’ genadeoffer voor deze wereld naar het eigen geloof en wat dit oplevert aan zegeningen voor mijn leven. Er wordt weliswaar geloof in Jezus gevraagd, maar het gaat er dan vooral om dat je sterk genoeg gelooft. 

Juist daarin brengt deze interpretatie een dynamiek met zich mee die ook onze westerse samenleving door en door kenmerkt. Gelukkig zijn is maakbaar. Ben je niet gelukkig? Doe er wat aan. Loop je vast in je eigen onvermogen? Deal ermee. Want uiteindelijk is er geen God waar je je klacht kan adresseren. Wat betreft de pijn van het leven: retour afzender. Jij bent het enige adres voor de klacht. Paradoxaal genoeg bestaat er dus ook een christelijke variant van deze boodschap die je inderdaad, in de volle zin van het woord, ‘genadeloos’ kan noemen.

Myriam Klinker-De Klerck is universitair docent Nieuwe Testament. Zij schrijft dit artikel als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen|Utrecht

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Een genadeloze boodschap: ‘retour afzender’ voor de pijn van het leven

Ja, Jezus roept op tot geloof, stelt Myriam Klinker. Ook als Hij op het punt staat mensen te genezen. Maar is daadwerkelijk alles mogelijk voor wie gelooft, of word je daarmee op jezelf teruggeworpen?

Afbeelding

Stille bewondering voor Dilan Yesilgöz, maar toch mist er ook iets

Stille bewondering koester ik voor de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yesilgöz-Zegerius, schrijft Koert van Bekkum. Maar toch mist hij iets in haar verhaal.

Afbeelding

Het akkoord tussen Libanon en Israël kan het begin van een weg uit de misère betekenen

Israël en Libanon lijken het na jaren onderhandelen eens te worden over de verdeling van de onderzeese gasvelden. Een mijlpaal en een teken van hoop in deze wereld, aldus theoloog Eric Peels.

Afbeelding

Getallen uit Numeri maken je ook vandaag hoopvol

De getallen uit het bijbelboek Numeri vertellen het verhaal dat God mensen niet loslaat als ze opstandig zijn en steeds weer hun eigen weg kiezen. Dat biedt ook in 2022 hoop als je denkt dat cijfers alleen maar kil zijn, schrijft Kasper de Graaf.

Afbeelding

Is God alleen maar de God die toekijkt, of straft Hij soms ook?

We belanden van de ene crisis in de andere. Vroeger zou er dan altijd wel iemand begonnen zijn over de straf van God. Tegenwoordig gebeurt dat nauwelijks meer. Maar is dat terecht, vraagt theoloog Hans Burger zich af.

Afbeelding

Koningin Elizabeth zou op de troon van David zitten, geloven sommige Britten

Er leeft onder sommige Britten een idee dat ze voortkomen uit de tien noordelijke stammen van Israël. Dat wordt bewezen met een hutspot van bijbelteksten, schrijft bijzonder hoogleraar Jaap Dekker.