Luister naar

Stille bewondering voor Dilan Yesilgöz, maar toch mist er ook iets

Opinie
Stille bewondering koester ik voor de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yesilgöz-Zegerius, schrijft Koert van Bekkum. Maar toch mist hij iets in haar verhaal.
Koert van Bekkum • hoogleraar Oude Testament in Kampen en Leuven
dinsdag 8 november 2022 om 14:58 aangepast 9 november 2022 00:16
Dilan Yesilgoz, minister van Justitie en Veiligheid
Dilan Yesilgoz, minister van Justitie en Veiligheid beeld anp / Bart Maat

Als Kamerlid toonde ze zich strijdbaar in het tegengaan van antisemitisme. Waar menig voormalig Kamerlid als bewindspersoon oude idealen minder nadrukkelijk nastreeft, zet zij haar strijd voort. Bij haar geen spoor van liberaal optimisme dat zoiets onder nuchtere Nederlanders alleen in de marge voorkomt. Met als resultaat de aanstelling van een Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, glasheldere taal tijdens de Haagse Naftaniel-lezing van vorige week, en het weren van complotdenker David Icke uit de Schengen-zone. 

Een verbod op bagatelliseren en ontkennen van de Holocaust en steviger samenwerking in Europa - waar Yeşilgöz aan werkt - zijn nodig ook. Antisemitische hondenfluitjes over pers, banken en reptielen en dagelijks geweld tegen Joden zijn in heel Europa te gewoon aan het worden.

Vier woorden aan het slot van toespraak van de minister bleven bij me hangen. Omdat we er met wetten en regels alleen niet zijn, riep ze burgers op weerbaar te zijn en zich uit te spreken: ‘Laat weten dat wij met meer zijn, en dat wij het niet langer pikken.’ Alleen zo is er ruimte voor de Joodse gemeenschap en voor vrijheid en democratie. Deze oproep spreekt de meerderheid aan op het feit dat de rechtsstaat alleen overeind blijft, als die wordt gedragen door een bevolking die weerbaar is en blijk geeft van een democratisch ethos.

Deze oproep gaat ook verder dan het ‘wij zijn met meer’ van minister-president Mark Rutte uit 2015 en 2016 na aanslagen in Parijs en Brussel. Waar Rutte nog een beroep deed op het simpele feit dat een meerderheid van de bevolking wars is van bedreiging en geweld, is Yeşilgöz scherper door te zeggen dat die meerderheid ook in actie moet komen. Uiteindelijk gaat de rechtsstaat immers niet ten onder door aanvallen daarop, maar omdat mensen van goede wil niets doen, zo leert de geschiedenis.

Minister weidt echter niet uit over haar geestelijke bronnen.

Tegelijk kleeft aan deze terechte oproep iets van machteloosheid. Is dit voldoende om het tij te keren? Enerzijds valt te begrijpen dat een liberale minister niet uitweidt over de geestelijke bronnen van het democratische ethos waar de rechtsstaat niet zonder kan. 

Anderzijds geeft juist het fenomeen antisemitisme aanleiding het daarover te hebben. De diepe afkeer die Gods keuze voor Israël en het Joodse volk altijd weer losmaakt, toont dat er voorbij de macht van het getal sprake is van een geestelijke strijd die niet gewonnen kan worden met louter een appel op gezond verstand en moraliteit. Het kwaad is zo diep geworteld in een mensenhart dat moeilijke omstandigheden en gebrek aan vertrouwen in overheden zomaar leiden tot een uitbarsting van geweld – in het bijzonder richting Joden en wat ‘Joods’ heet te zijn.

In de week van de herdenking van de Kristallnacht, de nazi-pogrom in Duitsland in de nacht van 9 op 10 november 1938, stemt dit gegeven niet optimistisch. Het is nodig verder te kijken, bijvoorbeeld naar maatschappelijke stuurloosheid vanwege doorgeslagen liberalisering, of naar de ervaring van leegte na hevige secularisatie. In veel westerse landen zijn dit momenteel immers voertuigen van kwade ideologische machten, in vermomde dan wel expliciete vorm. 

Wie die achterliggende, geestelijke dimensie durft te benoemen, krijgt voorbij de machteloosheid ook eerder oog voor de tegenmacht van Gods weerhouding van het kwaad, bijvoorbeeld in het Bijbelse ‘wij zijn met meer’ van Elisa. Deze profeet uit Israël dreigde gevangen genomen te worden door een Syrisch leger (2 Koningen 6). 

Als de angst Elisa’s bediende om het hart slaat, opent de profeet diens ogen voor de werkelijkheid van Gods bescherming in de vorm van wagens en paarden van vuur. Daarop maakt de profeet het leger uit Damascus onschadelijk door vernuftig gebruik te maken van het gastrecht: hij laat de stad Dotan de soldaten een vorstelijk maal voorzetten, wat het hen onmogelijk maakt zich nog met geweld tegen de stad te keren.

Dit verhaal over verder kijken dan wat voor ogen is, garandeert allerminst dat God altijd en overal bescherming biedt tegen kwade machten. Maar er is meer dan je kunt zien. Bovendien heeft God in zijn trouw aan het volk Israël telkens weer laten zien dat Hij het recht niet uit het oog verliest. Dat motiveert om hoopvol te zijn, te bidden om weerhouding van het kwaad en je actief te blijven inzetten voor de rechtsstaat.

Koert van Bekkum schrijft dit artikel als lid van de onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Een genadeloze boodschap: ‘retour afzender’ voor de pijn van het leven

Ja, Jezus roept op tot geloof, stelt Myriam Klinker. Ook als Hij op het punt staat mensen te genezen. Maar is daadwerkelijk alles mogelijk voor wie gelooft, of word je daarmee op jezelf teruggeworpen?

Afbeelding

Stille bewondering voor Dilan Yesilgöz, maar toch mist er ook iets

Stille bewondering koester ik voor de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yesilgöz-Zegerius, schrijft Koert van Bekkum. Maar toch mist hij iets in haar verhaal.

Afbeelding

Het akkoord tussen Libanon en Israël kan het begin van een weg uit de misère betekenen

Israël en Libanon lijken het na jaren onderhandelen eens te worden over de verdeling van de onderzeese gasvelden. Een mijlpaal en een teken van hoop in deze wereld, aldus theoloog Eric Peels.

Afbeelding

Getallen uit Numeri maken je ook vandaag hoopvol

De getallen uit het bijbelboek Numeri vertellen het verhaal dat God mensen niet loslaat als ze opstandig zijn en steeds weer hun eigen weg kiezen. Dat biedt ook in 2022 hoop als je denkt dat cijfers alleen maar kil zijn, schrijft Kasper de Graaf.

Afbeelding

Is God alleen maar de God die toekijkt, of straft Hij soms ook?

We belanden van de ene crisis in de andere. Vroeger zou er dan altijd wel iemand begonnen zijn over de straf van God. Tegenwoordig gebeurt dat nauwelijks meer. Maar is dat terecht, vraagt theoloog Hans Burger zich af.

Afbeelding

Koningin Elizabeth zou op de troon van David zitten, geloven sommige Britten

Er leeft onder sommige Britten een idee dat ze voortkomen uit de tien noordelijke stammen van Israël. Dat wordt bewezen met een hutspot van bijbelteksten, schrijft bijzonder hoogleraar Jaap Dekker.