Luister naar

Tussen hoop en vrees over Oekraïne: waarom is de leugen zo machtig?

Opinie
De wereld is niet maakbaar. Het kwaad kent een eigen dynamiek. Wie vandaag adequaat handelt, kan morgen zomaar te veel willen. Er is alle reden te blijven bidden voor Oekraïne, schrijft oudtestamenticus Koert van Bekkum.
Koert van Bekkum • hoogleraar Oude Testament in Kampen en Leuven; dit artikel is een samenvatting van de inaugurele rede die hij maandagavond uitsprak bij de opening van het academiejaar aan de Evangelische Theologische Faculteit Leuven.
dinsdag 1 maart 2022 om 12:01
Afbeelding
beeld nd

Met de Russische inval in Oekraïne is ineens duidelijk geworden hoezeer het land sinds de Maidan-revolutie 2014 op het Westen gericht is geraakt. Nog los van de relaties met diverse seminaries in Kiev zijn ook aan en met kleine theologische instellingen als de ETF Leuven en de TU Kampen│Utrecht tal van Oekraïners verbonden, als collega, (promotie)student of alumnus. Sommigen bleven vanwege de kwetsbare gezondheid van hun kinderen. Anderen konden hun vrouw niet laten overkomen, omdat de papieren maar niet in orde werden gemaakt. We leefden mee, toen weer een ander haar ouders in het door Rusland bezette oosten niet kon bezoeken, ook niet toen een van hen ziek werd en stierf. Allemaal energieke en deskundige mensen die kampen met enorme moeilijkheden, maar tegelijk wereldburgers die vooruit willen en aansluiting zoeken, net als Oekraïne zelf.

machtige leugen

Met die contacten komt ook de oorlog dichtbij. Eind januari vertelde een collega in Kiev hoe hij en zijn gezin een nacht in de schuilkelder hadden doorgebracht, na aanhoudende berichten over een aanstaand bombardement. ‘De Russen zijn er nog niet, maar ze zitten wel in ons hoofd.’ Vorige week vroeg ik een collega hier hoe het is. Praten was moeilijk. Online deelde hij wat hem nog wanhopiger maakt dan het brute geweld: de onbeschaamde leugens van de Russische machthebbers. ‘O God, waarom is de leugen zo machtig?’ Zondagavond las ik hoe een Russisch vrachtvliegtuig werd neergehaald bij een Oekraïense stad waar twee andere collega’s sinds kort wonen. Op de vraag via sociale media hoe het is, kwam snel antwoord. ‘Wij zijn okay, prijs de Heer!’

Het nare van oorlogsberichten is dat ze je zo gemakkelijk meeslepen: angst, verdriet en opwinding over de strijd zelf; opluchting over sancties, wapenleveranties en verrassende omwentelingen in de Europese politiek; bezorgdheid over te snelle stappen van de Europese Unie en NAVO die de nucleaire dreiging kunnen aanjagen. Of het nu Oekraïens verzet, Westerse sancties of visioenen van een Russisch of een Europees imperium betreft – in filmpjes en statements lijkt de wereld zo maakbaar. Maar dat is die niet. Het kwaad kent een eigen, vaak onderschatte dynamiek. En wie vandaag adequaat handelt, kan morgen zomaar te veel willen.

gebed

Er is daarom alle reden te blijven bidden voor Oekraïne. Om moed voor wie staat voor het goede, om wijsheid voor wie beslissingen moet nemen, om troost voor wie treurt, om rust voor wie de ellende ondergaat, om vrede voor het geteisterde gebied. Hopelijk is daarbij ook alle ruimte voor de vele Bijbelteksten die juist voortkomen uit de tegenstrijdige gevoelens over oorlog en geweld.

De wanhoop over mensen van wie de keel een open graf is, wordt indringend verwoord in Psalm 5. Andere psalmen geven woorden aan dankbaarheid voor concrete bewaring. Als geen ander reikt de profeet Amos woorden aan voor de woede over meedogenloosheid van Poetins oligarchen die jarenlang hun gang gingen, en over de manier waarop Westerse landen daar al te graag van profiteerden. Wie zich verbijsterd afvraagt waarom het hoofd van de Russisch Orthodoxe Kerk zich als religieus leider voor het karretje van de macht laat spannen, kan terecht bij Jeremia: hij zegt valse profeten het oordeel aan. En Daniël en Openbaring maken korte metten met politieke grootheidswaanzin en het willen bouwen van een nieuw Babel. Alleen de Heer regeert. Laat dat een troost zijn voor allen die worden verpletterd, en een waarschuwing voor wie die de wereld naar zijn hand denkt te zetten.

Koert van Bekkum is hoogleraar Oude Testament aan de ETF Leuven. Hij schrijft dit artikel als lid van de gezamenlijke onderzoeksgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Een genadeloze boodschap: ‘retour afzender’ voor de pijn van het leven

Ja, Jezus roept op tot geloof, stelt Myriam Klinker. Ook als Hij op het punt staat mensen te genezen. Maar is daadwerkelijk alles mogelijk voor wie gelooft, of word je daarmee op jezelf teruggeworpen?

Afbeelding

Stille bewondering voor Dilan Yesilgöz, maar toch mist er ook iets

Stille bewondering koester ik voor de Nederlandse minister van Justitie en Veiligheid, Dilan Yesilgöz-Zegerius, schrijft Koert van Bekkum. Maar toch mist hij iets in haar verhaal.

Afbeelding

Het akkoord tussen Libanon en Israël kan het begin van een weg uit de misère betekenen

Israël en Libanon lijken het na jaren onderhandelen eens te worden over de verdeling van de onderzeese gasvelden. Een mijlpaal en een teken van hoop in deze wereld, aldus theoloog Eric Peels.

Afbeelding

Getallen uit Numeri maken je ook vandaag hoopvol

De getallen uit het bijbelboek Numeri vertellen het verhaal dat God mensen niet loslaat als ze opstandig zijn en steeds weer hun eigen weg kiezen. Dat biedt ook in 2022 hoop als je denkt dat cijfers alleen maar kil zijn, schrijft Kasper de Graaf.

Afbeelding

Is God alleen maar de God die toekijkt, of straft Hij soms ook?

We belanden van de ene crisis in de andere. Vroeger zou er dan altijd wel iemand begonnen zijn over de straf van God. Tegenwoordig gebeurt dat nauwelijks meer. Maar is dat terecht, vraagt theoloog Hans Burger zich af.

Afbeelding

Koningin Elizabeth zou op de troon van David zitten, geloven sommige Britten

Er leeft onder sommige Britten een idee dat ze voortkomen uit de tien noordelijke stammen van Israël. Dat wordt bewezen met een hutspot van bijbelteksten, schrijft bijzonder hoogleraar Jaap Dekker.