Luister naar

De krimp van de kerk - woorden kunnen spreken, maar getallen ook

Opinie
Getallen spreken, zeker als ze de krimp van het aantal kerkleden in een jaar laten zien. Het roept de vraag op waar ‘we’ precies mee bezig zijn in het kerkelijk leven.
Eric Peels • hoogleraar Oude Testament aan de Theologische Universiteit Apeldoorn (TUA)
woensdag 5 mei 2021 om 03:00 aangepast 07:34
'De kerk van Christus is gelukkig zoveel breder dan het eigen kerkverband. Een kleine rekensom wijst echter uit, dat in het afgelopen jaar uit de Christelijke Gereformeerde Kerken exact hetzelfde aantal, zevenhonderddrieënnegentig, ‘onttrokken’ of ‘naar geen kerk’ gegaan zijn.'
'De kerk van Christus is gelukkig zoveel breder dan het eigen kerkverband. Een kleine rekensom wijst echter uit, dat in het afgelopen jaar uit de Christelijke Gereformeerde Kerken exact hetzelfde aantal, zevenhonderddrieënnegentig, ‘onttrokken’ of ‘naar geen kerk’ gegaan zijn.' beeld anp / Robert Vos

Zevenhonderddrieënnegentig in de min, voluit geschreven. Dit getal laat me niet meer los. Het komt uit het Jaarboek-2021 van de Christelijke Gereformeerde Kerken. Het fenomeen ‘kerkelijk jaarboek’ lijkt helaas zijn langste tijd te hebben gehad, dankzij de privacywetgeving. Het was altijd een plezier om in zo’n jaarboekje te bladeren, namen en feiten te lezen, de ontwikkelingen van het kerkelijk leven in een totaaloverzicht te volgen. Onwillekeurig is het eerste waar je dan naar kijkt de pagina met de statistieken. Die stemmen de laatste twee decennia niet echt vrolijk. 

Zeker, bij de zogeheten kleine gereformeerde kerken is het ledental enigszins stabiel, vergeleken met de snel neergaande lijn bij de grote protestantse en rooms-katholieke kerken in ons land. Maar ondertussen ontbreekt wat je van een kerk mag verwachten: toename in ledental, groei. Het totaalbeeld vertoont hoe dan ook een krimpscenario.

Een zo groot getal als minus 793 in één jaar tijd kan ik me niet heugen. Wanneer dit getal het resultaat was van een onevenwichtige balans in het interkerkelijk grensverkeer, zou het ergens nog te dragen zijn. De kerk van Christus is gelukkig zoveel breder dan het eigen kerkverband. Een kleine rekensom wijst echter uit, dat in het afgelopen jaar uit de Christelijke Gereformeerde Kerken exact hetzelfde aantal, zevenhonderddrieënnegentig, ‘onttrokken’ of ‘naar geen kerk’ gegaan zijn. Qua getal misschien een toevalligheid, maar pijn doet het. Hier kun je onmogelijk even overheen lezen.

bezinning

Getallen, niet om in te rekenen, maar om te wegen.

Woorden kunnen spreken, maar getallen ook. Getallen alarmeren, imponeren, stellen gerust, wekken hoop of angst. Welke taal spreekt het getal 793 in een kerkelijk jaarboek? Uit dit getal spreekt de taal van de boosheid: zovelen die teleurgesteld zijn in de kerk, afhaken door scherpslijperij, dwang of ruzie, botsen met dominante ambtsdragers, vastlopen op hardheid of leegheid in de prediking.

Uit dit getal spreekt de taal van het verdriet: mijn kind dat ooit belijdenis deed, mijn kleinkind dat ik met grootouderlijke trots de kerk binnendroeg bij de doop, waar is het gebleven? Met de bange vraag daarachter: wat heb ik fout gedaan?

Uit dit getal spreekt de taal van de geestelijke bloedarmoede: het wegebben van het besef van heiligheid, de lokroep van een leven van genot zonder God, het totale gaan voor het hiernumaals met negeren van het hiernamaals.

Het getal 793 spreekt een taal die me verontrust, die mij pijnlijk raakt. Een taal ook, die stilzet en tot bezinning brengt: waar zijn we precies mee bezig in het kerkelijk leven, en waar gaan de vele mensuren (een getal dat nauwelijks nog te tellen is) in onze kerkelijke vergaderingen mee heen?

hoop

Wat het getal min 793 nog moeilijker maakt, is dat er kerkelijk ook heel andere getallen zijn. De groei van Christus’ kerk in de continenten Zuid-Amerika, Afrika en Azië is groter dan de procentuele aanwas van de wereldbevolking. Natuurlijk, ook daar zijn zorgen. Maar meer nog lees en hoor je daar van getallen die de taal van de hoop spreken, van de vreugde van toewijding aan Christus, van de volharding tegen verdrukking en verleiding in. Hoe anders is het in ons land. En tegelijk ben ik er blij mee en put ik kracht uit die andere getallen: de Geest overschrijdt alle grenzen, zijn werk is niet te stuiten. Wereldwijd, dus waarom niet ook – opnieuw – in het oude Westen, waarover de nacht van de secularisatie viel?

In de Bijbel komen veel getallen langs, die elk een taal spreken. Getallen niet zozeer bestemd om te rekenen, maar om te wegen. Het duizelt Abraham als hij de sterren moet tellen – maar zo groot zal het getal van zijn nakomelingen zijn. De profeet Elia meende alleen overgebleven te zijn, maar er waren er nog zevenduizend. Als Jezus de duizenden voedt, blijft een volheid van voedsel over, twaalf manden, voorteken en belofte van het grote feestmaal op de berg Sion (Jesaja 25). Het minimosterdzaadje groeit uit tot een boom waarin talloze vogels nestelen. Het perspectief is de dag dat een onafzienbare menigte, die niemand tellen kan, uit alle landen en volken, van elke stam en taal, Gods lof zingt (Openbaring 7). God zal heel zijn volk thuishalen, niet één zal er ontbreken.

Onderweg daarnaartoe is het de kerntaak van de kerk om het getal van Gods wonderen en gedachten jegens ons mensen te ‘tellen’, om steeds weer te ontdekken dat die te talrijk zijn om te noemen (Psalm 40:6, Psalm 139:18). Dit is het allermooiste getal, dat ons uitnodigt om alles in zijn hand te geven, zeker ook die zevenhonderddrieënnegentig. <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Eenzaamheid-mantra’s helpen mij niet verder. Wat helpt dan wel?

Gevoelens van eenzaamheid vragen allereerst om erkenning, merkt Jan Willem Janse van MissieNederland. ‘Eenzaamheid speelt niet alleen bij mij, maar misschien ook wel bij jou en vele anderen’.

Afbeelding

Vrije Universiteit boekt geen vooruitgang met nieuwe openings- en sluitingsteksten bij promoties en oraties

De Vrije Universiteit schrapt Psalmregels bij aanvang en beëindiging van promoties en oraties. De alternatieve teksten bevreemden hoogleraar Marc van Oostendorp. ‘Als ze ‘van oorsprong’ christelijk is, wat is ze nu dan?’

Afbeelding

Door te spelen kunnen we de last van het leven dragen, we staan zelfs meer open voor God

In 1938 publiceerde de cultuurhistoricus Johan Huizinga zijn studie: Homo ludens, de spelende mens. De stelling van het boek is eenvoudig, maar revolutionair, schrijft Léon Hanssen in zijn essay.

Afbeelding

Zouden de boeren geen volksfeest moeten vieren? Het Europese beleid dat hen zoveel opleverde bestaat vijftig jaar

Het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van de Europese Unie bestaat vijftig jaar. Tot op de dag van vandaag gaat er veel geld in om, signaleert Volkskrant-redacteur Peter de Waard. Feest wordt er voorlopig niet gevierd.

Afbeelding

De kerk scheuren? Dan heb je Paulus niet aan je kant. Het ging hem uiteindelijk om eenheid

Laat er onder jullie geen scheuringen zijn, schreef Paulus in zijn brief aan de Korintiërs. Dat brengt hoogleraar Bart Koet tot enige betrokken kanttekeningen bij ontwikkelingen in de Christelijke Gereformeerde Kerken.

Afbeelding

Afrika is het continent van de toekomst. Hoe kan het Westen zijn bloei faciliteren?

Afrika is een krachtig continent met enorme potentie. Laat het Westen de bloei van het continent faciliteren, op basis van een gelijkwaardige relatie, schrijft Hans Valkenburg.