28 november 2019 om 21:45

Nieuws -

Commentaar: Wie zorgen er straks voor ons als we ouder zijn? De ouderenzorg kraakt

Wat als de zorg wegvalt? Vorige week trokken uitgeputte agenten aan de bel. De week daarvoor overbelaste leerkrachten. Afgelopen woensdag legde het SCP bloot hoe groot de tekorten in de ouderenzorg straks zullen zijn. De publieke sector kraakt aan alle kanten.

Concreet is de vraag in de ouderenzorg: in 2040 zijn er 4,8 miljoen vijfenzestigplussers en van hen kwakkelen er dan al zeker een miljoen – wie gaat hen verzorgen? Diezelfde ouderen – hun levenspartners, familie en vrienden? Zij worden ook ouder. Hun kinderen? Die zijn met minder dan vroeger om de zorgtaken onderling te verdelen. Bovendien zijn zij jarenlang verlokt om nog meer uren deel te nemen aan het arbeidsproces. Dat laatste maakt het beroep op mantelzorgers op zijn minst een beetje dubbel. Hoe dan ook, het is onmogelijk om voor de zorg aan 4,8 miljoen ouderen voldoende mensen te vinden, oordeelt het SCP.

Wat helpt wel? Robots? Met technologische snufjes waardoor mensen er langer voor zichzelf en hun geliefden kunnen zijn, is in de nabije toekomst ongetwijfeld goed geld te verdienen. Overal wennen mensen aan automatisering en robotisering. Dus waarom niet in de zorg? Tegelijk schrikt het onpersoonlijke af. Een groot probleem in de toekomst wordt eenzaamheid. Een pratende robot lijkt dat te kunnen oplossen – of is dat maar schijn? Bovendien is kunstmatige intelligentie helemaal niet zo ver dat ze menselijke interactie op een geloofwaardige manier kan vervangen. Siri, het paraderobotje van Apple, is bijvoorbeeld vooral nog maar een blikkerig pratende internetzoekmachine die ook je lampen thuis kan uitzetten. Zeker in de zorg zijn handen van vlees en bloed aan het bed dus nog wel even – en waarschijnlijk altijd wel – nodig.

In Duitsland doen ze het anders. Daar laten zorginstellingen verpleegkundigen uit Vietnam overkomen om het schreeuwende tekort in de ouderenzorg tegen te gaan. De meisjes – dat zijn het meestal – leren in Vietnam in internaten Duits en krijgen een beroeps­opleiding in Duitsland. Daarna gaan ze in een verpleeghuis of voor een zorgverlener aan de slag. Is dat een goede oplossing? In Vietnam zelf is er een jonge en behoorlijk goed opgeleide beroepsbevolking en maar weinig werk. Als Nederland tot zo’n samenwerking met een ‘jong’ land zou overgaan, zou het als tegenprestatie de gezondheidszorg ter plaatse kunnen steunen.

Wat betreft de tegenwerping dat zo weer een nieuwe stroom gastarbeiders naar Nederland wordt gehaald: van de fouten uit het verleden kun je leren. Integratie kun je verbeteren. En het enige alternatief is wellicht dat straks een robot ieders billen wast. Als robots dat in 2040 tenminste een beetje fatsoenlijk kunnen.