22 november 2019 om 20:41

Nieuws Sjirk Kuijper

Commentaar: Zo oppervlakkig is racisme

Het zijn beroerde beelden om naar te kijken: de ­zogenoemde ‘kopschopfilmpjes’ uit Gorinchem. Deze week verschenen ze eerst op sociale media, vervolgens op nieuwssites en in tv-programma’s, en uiteindelijk ook in politiek propagandamateriaal.

Beroerd is om te beginnen dat wat je ziet gebeuren: steeds een groep jongeren die een enkeling belaagt, molesteert, en daar zelfs mee doorgaat als hij op de grond ligt. Beroerd is ook dat de laffe geweldplegers omringd worden door meelopers die hen ophitsen en met telefoons de scène filmen. Beroerd is de kwaliteit van de beelden: je ziet niet wie je ziet (is die ene een meisje of een jongen? de kijkers worden het niet eens). En je ziet geen aanleiding of afloop. Vast staat dat er geen zwaargewonden in het ziekenhuis zijn beland. Nadat de beelden viral gingen, hebben vijf jongeren aangifte gedaan van mishandeling. De politie zegt een aantal verdachten in beeld te hebben. De verdachten en slachtoffers lijken middelbare scholieren te zijn, maar hun onderlinge relatie is nog niet bekend.

De beelden hebben veel kijkers en enkele politici – onder wie Geert Wilders en Thierry Baudet – reeds tot vergaande conclusies verleid. Volgens hun waarneming bestaat de dadergroep uit allochtone jongens, zijn de slachtoffers blank, en is er ‘dus’ sprake van ‘etnisch geweld’ en ‘racisme tegen blanke kinderen’. Politici die zover nog niet zijn in hun denken, en daarom zwijgen over ‘Gorinchem’, wordt voorgeworpen dat zij eerder deze week wél iets riepen over het racisme van blanke hooligans tegen een zwarte voetballer. En dat ze wegkijken van wat ‘hun immigratiebeleid’ veroorzaakt.

Het kan allemaal waar zijn. Het kan gebeuren dat jeugdgroepen zich organiseren langs lijnen van herkomst; dat Marokkaanse jongens op elkaar aantrekken. Hoewel De Telegraaf met omwonenden sprak die beweren dat er ‘ook autochtone Nederlanders zouden deel uitmaken van de groep’. Het kan ook erg waar zijn dat vals roedelgedrag (‘hyena’s’ worden ze genoemd) binnen een groep het individuele geweten uitschakelt. En het kan ontzettend waar zijn dat onder allochtone jongeren anti-blank racisme voorkomt. Racisme is namelijk een universeel menselijke neiging die een sterk ontwikkelde moraal als tegenkracht vereist.

Van nature registreert elk mens direct de uiterlijke kenmerken van een ander. En iedereen is geneigd uit die eerste indruk conclusies te trekken. Dat blijkt wel uit roedelreacties van de samenleving op dit beroerde beeldmateriaal. Voordat er ook maar íéts opgehelderd is, wordt een laffe scène langs verondersteld etnische lijnen gedetermineerd. Zo oppervlakkig is ­racisme, en zo ongegeneerd wordt het de vrije loop gelaten.