22 mei 2014 om 08:53

Nieuws Jan van Benthem

Heb ik eraan?

Premier Rutte gaat de Europese Unie aanpakken, heeft hij in een interview met de regionale dagbladen laten weten.

Er moet een strikte prioriteitenagenda komen voor de Europese Commissie, met vijf kerntaken. De keuze van die taken wordt bepaald door een even helder als beperkt uitgangspunt: Wat zit er in voor Nederland? In populaire straattaal: Kost t? Heb ik eraan?

De vijf prioriteiten die Rutte formuleert, dragen allemaal het kenmerk van de portemonnee: sterkere interne markt, minder regels, meer vrijhandel, één energiemarkt en aanpak van misstanden op de arbeidsmarkt.

Het levert het beeld op van een Europa dat behalve voor gezamenlijk gewin nergens meer voor staat. Woorden als idealen, mensenrechten, democratische waarden, vrijheid, ze komen in het interview niet voor. Misschien omdat ze niet te vangen zijn in dat eendimensionale plaatje: Wat heb ik eraan?

Volgende week dinsdag wil Rutte zijn Europese agenda aan zijn collegas voorleggen, onder het motto Europa moet terug naar de kern. Maar misschien kunnen die collegas Rutte eraan herinneren dat er al een kern voor de EU was vóór alles draaide om de euro. Hopelijk zien ze daarbij zelf ook dat de vrijwel absolute prioriteit van die euro een machinerie in gang heeft gezet waar parlementen en burgers nauwelijks grip op hebben.

Rutte spreekt ook over het tegengaan van uitwassen van het vrije personenverkeer, terwijl de ook door Nederland afgedwongen bezuinigingen en hervormingen in de zuidelijke lidstaten ertoe bijdragen dat de helft van de jongeren daar geen werk meer kunnen vinden. Banen zijn het belangrijkste, zegt de premier. Bedoelt hij ook banen voor die werkloze jongeren? Of blijft ook hier de vraag vooral: wat heeft Nederland eraan en hoe we ons die jongeren zonder toekomst van het lijf houden?

Dat de Europese Unie een meer realistische koers moet varen, is wel duidelijk. De machinerie van het instituut is te groot, de agenda te breed, de drang zichzelf te bewijzen te sterk. Dat zullen de nieuwe leiders na de verkiezingen onder ogen moeten zien. Maar dat kan alleen als het gepaard gaat met een visie die een andere horizon heeft dan de eigen landsgrens.

En het kan in vijf kerntaken, als daarin ook de redenen tot uiting komen waarom de EU werkelijk is opgericht: vrijheid, vrede, beschermen van de idealen van de democratie, rechten van de burgers. Allemaal kostbare bezittingen die lastig in euros kunnen worden uitgedrukt. Als de waarde daarvan niet terugkomt in de woorden en de agenda van de politieke leiders, wordt de EU inderdaad teruggebracht tot de optelsom van kosten en opbrengsten.

Gelukkig is er meer keuze en zijn er partijen die naast realisme ook nog idealen, een overtuiging en een visie hebben. Gebruik die keuzemogelijkheid. Kunt u nog veel aan hebben.