2 juli 2012 om 10:22

Nieuws Piet H. de Jong

Feestje voor partijdemocratie

Na drie dagen congresseren, waar zes partijen hun lijsten en programmas vaststelden, is het aftellen naar de verkiezingsdag. Nog 72 dagen te gaan naar 12 september. Doen al die congressen er wel toe? Is het niet zo dat de balans pas wordt opgemaakt tijdens de laatste twee weken voor de verkiezingen? Dat zijn de weken waarin de tv-democratie overheerst en de lijsttrekkers vooral geen fouten mogen maken. Het heeft geen zin die werkelijkheid te ontkennen.

Maar dat is niet het hele verhaal. De ruim vierduizend amendementen die op de congressen van PvdA, CDA, SP, GroenLinks, ChristenUnie en PvdD, zijn behandeld, vormen ook een feestje van de partijendemocratie. Je kunt schamper doen over de 2,5 procent van de Nederlanders die partijlid zijn, van wie slechts een deel actief is. Maar het zijn juist deze mensen die de dragende en stuwende kracht vormen waardoor partijen kunnen blijven functioneren.

Die partijen staan nu klaar voor datgene waarvoor ze in het leven zijn geroepen. Kiezers een verhaal vertellen door zelf positie te kiezen, prioriteiten te stellen en keuzen voor te leggen. Partijen ook die verantwoordelijkheid willen nemen voor het landsbestuur en, als het goed is, ook verantwoording afleggen voor gevoerd beleid. Daarbij worden in de periode die voor ons ligt de verschillen vergroot. Dat hoort er bij. Er valt daadwerkelijk iets te kiezen. Zeker in tijden van crisis maakt het uit welke oplossingsrichting wordt gekozen en welk verhaal de partijleiders vertellen.

CDA-leider Sybrand van Haersma Buma en Arie Slob van de ChristenUnie kozen in hun speeches voor een metafoor uit het vervoer, de fiets en de trein, om aan te geven dat het van belang is koers te houden en doorzettingsvermogen te tonen. Hun boodschap is realistisch en toekomstgericht. Er moet veel gebeuren om de crisis te overwinnen en daarbij is helder dat goedkope oplossingen niet voorradig zijn.

De SP van Emile Roemer kijkt daar anders tegen aan. De partij groeit in de peilingen almaar door. Er is Roemer veel aan gelegen de campagne te maken tot een tweestrijd tussen de VVD en de SP. Wordt Nederland socialer of liberaler, is de leus waarmee Roemer de kiezer tegemoet treedt. Al doet de SP haar best redelijk over te komen, wie goed luisterde kon bij Roemer al weer enkele ononderhandelbare breekpunten noteren. Campagnetechnisch gesproken is het knap om te doen alsof de kiezer slechts kan kiezen uit twee partijen. Inhoudelijk klopt er natuurlijk niks van. Alsof tussen deze twee uitersten op het politieke speelveld er niet meer partijen zijn waarvoor de kiezer uit overtuiging kan gaan.

Want één ding staat vast: na 12 september zijn er meerdere partijen nodig om een kabinet te vormen. Ook dat vormt een deel van de partijendemocratie die Nederland kenmerkt.