18 maart 2011 om 08:27

Nieuws Wim Houtman

Kerk en staat

Over de oplossingen die VVD-Kamerlid Jeanine Hennis aandraagt, kunnen we het hebben, maar eerst de vraag: wat is het probléém? Zij vindt het tijd voor een 'beschouwend debat over de verhouding van kerk en staat', zei ze deze week in dagblad De Pers.

Zelf vindt zij dat de vrijheid van godsdienst wel uit de Grondwet kan; die is afdoende geregeld met de vrijheden van meningsuiting en vergadering. Nu beroepen christelijke partijen zich veel te snel op de godsdienstvrijheid, bijvoorbeeld om een hoofddoekjesverbod op scholen te blokkeren. Hennis wijst ook op het verzuilde onderwijs- en omroepbestel; daar zie je volgens haar dat 'de kerk' zich nogal stevig in 'de staat' heeft gemengd.

Die laatste waarneming heeft in kerkelijke kring mogelijk tot opgetrokken wenkbrauwen geleid. Zelfs de Rooms-Katholieke Kerk met al haar hiërarchie heeft bij de KRO en bij katholieke scholen erg weinig in te brengen.

Schoolverenigingen zijn 'de kerk' niet en scholen zijn niet 'de staat'. In het onderwijs en bij de omroep heerst het particulier initiatief - je zou er als liberaal je vingers bij aflikken.

Het interview met de prominente VVD-politica heeft een hoog 'ik-denk-weleens'-gehalte. Ze zegt dat zelfs Turkije tot voor kort een hoofddoekjesverbod kende op scholen en bij de overheid, dus: 'Soms denk ik: waar hebben we het over?' Dat is een mooie, relativerende gedachte, die ook blijkt op te gaan voor veel van wat zij zelf naar voren brengt. Zij wil dat baliemedewerkers op het stadhuis geen hoofddoekje dragen - en, zo consequent is zij dan, ook geen kruisje of keppeltje. Maar waarom niet? Hindert dat gemeenteambtenaren in hun werk? Belemmert het de klantvriendelijke contacten met burgers? En als dat al zo is, mag dan misschien van die burgers worden gevraagd om daar overheen te stappen?

De discussie is op gang gebracht door de PVV, die niets van de islam en van hoofddoekjes moet hebben. Het is jammer dat politici van andere kleur zich daardoor zo laten meenemen en allerlei niet-bestaande problemen willen aanpakken.

Vrijheid van godsdienst houdt in dat iedereen zelf z'n geloof mag kiezen en praktiseren, en dat de overheid alle religies gelijk behandelt. Dat praktiseren mag ook in het openbare leven, waarbij gelovigen en mensen zonder religie aan dezelfde wetten zijn gebonden - beledigen, aanzetten tot haat of geweld mogen ze allebei niet.

De staat erkent dat geloof zo belangrijk voor mensen kan zijn, dat zij eraf moet blijven wat en hoe mensen willen geloven. Als vrouwen worden onderdrukt, moet de overheid dáár wat aan doen. Mevrouw Hennis erkent zelf dat het hoofddoekje daar niet per definitie op wijst. Maar is het nu zo liberaal als een politicus gaat uitmaken in hoeverre mensen naar hun geloof mogen leven?