14 december 2009 om 07:05

Nieuws Rien van den Berg

Klimaatscepsis

Waren alle klimaatsceptici maar van het niveau van PVV-Kamerlid Richard de Mos. Hij maakt het milieuminister Jacqueline Cramer lastig met vragen als: ,,Deelt u de mening dat het wereldwijd zeer vroegtijdig vallen van sneeuw het structureel warmer worden van de planeet tegenspreekt? Zo neen, hoe verklaart u dan de kracht van de winter op dit moment?''

Lastig is, dat Cramer hem op respectvolle wijze het verschil moet uitleggen tussen het klimaat en het weer. Maar zo eenvoudig zijn niet alle klimaatsceptici aan de kant te schuiven. Er zijn serieuze wetenschappers die twijfelen aan de aard en omvang van de klimaatverandering. In november kraakten onbekenden het computersysteem van een van de belangrijkste onderzoeksinstituten op dit gebied ter wereld. In de meest gevoelige mail die onthuld werd, probeert directeur Phil Jones te voorkomen dat klimaatsceptische artikelen gepubliceerd worden in wetenschappelijke tijdschriften. Dat is een ernstige fout. Wetenschap is juist wetenschap omdat ze de twijfel aan haar eigen bevindingen koestert en waar nodig zelfs organiseert.

Dat een wetenschapper zo'n basisfout maakt, moet te maken hebben met de ernst van de situatie. Meer dan negentig procent van de wetenschappers is ervan overtuigd geraakt dat de mens een rol speelt in de opwarming van de aarde, en ook overtuigd van de ernst van de gevolgen daarvan. Ze steggelen echter over de details: over hoe groot de rol van de mens is en wat dan precies de gevolgen van klimaatverandering zijn. De wetenschap kan over zo'n complex probleem niet anders dan in nuances spreken. Maar hoe nu, als je vóór alles tot de conclusie bent gekomen dat de mensheid in actie moet komen, nu, om een ernstige situatie af te wenden? Overdrijven misschien. Doen alsof de eenheid groter is dan hij wetenschappelijk gesproken kán zijn. En desnoods sceptici de mond snoeren, zoals Jones uiteindelijk deed.

Toch dient de wetenschap daarmee zichzelf niet. Een wetenschapper moet allereerst het debat voeren met wetenschappers - hoe groot de maatschappelijke en politieke gevolgen ook zijn. Als je dat niet wilt, moet je de politiek in gaan, zoals voormalig milieuhoogleraar Cramer deed. Zij moet met De Mos praten, niet de vakwetenschappers. Het wetenschappelijk klimaatdebat vertoont onzuiverheden, en het is logisch dat wie al sceptisch is, daar nog wantrouwiger van wordt.

Maar het klimaatdebat onthult ook een dieperliggend probleem: het onvermogen van moderne mensen om (wetenschappelijk) gezag te accepteren. Liever dan een onwelgevallige wetenschappelijke conclusie te accepteren (klimaatverandering kost geld en ik moet iets doen), trekken we zo'n conclusie in twijfel, desnoods op basis van generlei kennis van zaken. Veel Nederlanders nemen een gewezen schoolmeester als Richard de Mos net zo serieus als een wetenschappelijk topinstituut - als hen dat zo uitkomt. Dat baart pas werkelijk zorgen.