12 februari 2019 om 03:00

Nieuws Gerard Beverdam

Commentaar: Rechts van het midden

Als je zegt dat je in het midden staat, sta je dan ook in het midden? Nadat een commissie onder leiding van oud-minister Aart Jan de Geus in 2012 had gezegd dat het CDA moest kiezen voor het ‘radicale midden’, werd die term niet vaak meer gehoord. Sommige CDA’ers vermoedden zelfs dat de intussen gekozen partijleider Sybrand Buma het rapport in een bureaula had gestopt.

Buma formuleerde zeven principes voor zijn partij, maar die waren zo algemeen dat bijna niemand er­tegen kon zijn. En daarna, bij de Algemene Beschouwingen in 2013, richtte hij zijn pijlen op de VVD – toen in een kabinet met de PvdA. Buma hekelde nadrukkelijk de nivellering van inkomens. CDA-denker Govert Buijs zei het in deze krant ‘een ongelukkig speerpunt’ te vinden. ‘Als je al te opportunistisch opereert, krijg je snel een geloofwaardigheidsprobleem.’

Anno 2019 heeft het voor het CDA weinig zin de VVD electoraal rechts in te halen. Dat doen andere partijen wel. Van de PVV zou je nog kunnen zeggen dat die partij sociaal-economisch behoorlijk links staat. Maar ­Forum voor Democratie mikt duidelijk op de kiezer die de VVD slappe hap vindt, niks moet hebben van ­klimaatbeleid, en de grenzen wil sluiten. Dat zijn standpunten waar het CDA nooit overheen kan bieden.

Kennelijk zien de christendemocraten dat nu zelf ook in, en positioneren ze zich opnieuw. Want zaterdag, op het partijcongres, was het een en al ‘midden’ dat de klok sloeg. ‘De waarheid ligt altijd in het midden’, zei Buma. ‘Het midden is de enige positie die het CDA past’, zei Ruth Peetoom bij haar afscheid als voorzitter. Maar heeft het CDA daarmee de neiging naar rechts over te hellen, ook losgelaten?

Dat is de vraag. Het nieuwe kinderpardon werd zaterdag als een overwinning van het midden gevierd. Maar Buma zei er meteen bij dat ‘regels worden aangescherpt en procedures verkort’, om nieuwe schrijnende situaties te voorkomen. Op Buma’s stelling dat het CDA ‘humaan is waar het kan, en streng waar het moet’, valt ook wel wat af te dingen. Zo is het CDA-idee de ontheemdenstatus voor oorlogsvluchtelingen weer in te voeren, echt niet zo humaan.

Als het over het klimaat gaat, is Buma conservatiever dan premier Mark Rutte. De CDA-voorman waarschuwt al maandenlang voor klimaatopstand. Zaterdag nam het congres een resolutie van twaalf provinciale CDA-lijsttrekkers aan, dat het klimaatbeleid niet mag doorslaan. Een jonge congresganger stond op en zei: ‘We zullen allemaal pijn moeten lijden. Ik ben bang dat dit een excuus is om niks te doen.’ Aan die waarschuwing werden weinig woorden vuil gemaakt. Als middenpartij een beetje rechts doen; zo snel leer je dat niet af.