26 oktober 2019 om 17:33

Nieuws Piet H. de Jong

Commentaar: Wie doorbreekt idioterie in de zorg?

Er zit een duidelijk patroon in alle zorgkwesties die zich vorige week aandienden. Bij de dak- en thuislozen, bij de jeugdzorg en bij kwetsbare ouderen, voor wie geen fatsoenlijke zorg geregeld kan worden. Zaterdag tekende de Volkskrant het schrijnende verhaal op van ‘meneer Mulder’ uit Assen.

Weken ligt hij ten onrechte in het ziekenhuis met een gebroken pols en een delier. Zijn vrouw is eerder al in een verpleeghuis beland. Mulder zelf mag daar niet naartoe omdat hij niet voldoet aan de indicatienormen. Het verpleeghuis wil hem dus niet (tijdelijk) opnemen, want dat gaat de verzekeraar niet betalen. Het gevolg is dat deze ‘grensgevallen’ in de ouderenzorg noodgedwongen blijven hangen in het ziekenhuis. Daar liggen ze wel op de duurste bedden en ze krijgen ook niet de goede zorg.

Het patroon is dat het op papier mooi is bedacht en technocratisch tot in de puntjes is uitgewerkt door ijverige beleidsmedewerkers. De praktijk blijkt altijd weerbarstiger. Daarbij komt nog, zoals organisatiedeskundige Henk Schaafsma zaterdag in deze krant schreef, dat bij al die plannenmakerij de overheid telkens een flinke hap geld minder ter beschikking had. Terwijl deskundigen tijdig waarschuwden dat het spaak zou lopen. De bureaucratische reflex is een nieuw systeem optuigen, in de hoop dat de gaten in het oude systeem weer gedicht worden.

Zo gaat het ook met deze ouderen. Zorgverleners moeten letterlijk met hen leuren om, vanuit het ziekenhuis, een goede zorgplek te vinden. Dat leuren is nodig omdat mensen gestimuleerd worden langer thuis te wonen. De verzorgingshuizen zijn omgebouwd voor studentenhuisvesting. Wanneer een oudere, die volgens het boekje lang thuis heeft gewoond, zijn heup breekt, loopt het mis en valt hij buiten het systeem.

In het zorgsysteem zijn regeltjes, zoals normen voor indicatie, leidend. Zo worden kwetsbare mensen vermalen tussen de wielen van datzelfde systeem. Het brengt de bestuurder van het ziekenhuis waar meneer Mulder lag, tot een wanhoopskreet: ‘Het systeem is doorgeslagen. Dit is idioterie.’

Wie doorbreekt dat systeem? De rijksoverheid kan zeker iets doen. Maar ook de zorgverzekeraars zijn aan zet. En misschien moet er ook meer geld bij om dergelijke problemen op te lossen. Geld is zeker niet het enige obstakel. Het begint met de erkenning dat systemen niet zaligmakend zijn.

Pas wanneer dat besef doordringt, is er weer ruimte voor de menselijke maat en hoeven mensen als meneer Mulder niet eindeloos gekluisterd te blijven aan een te duur ziekenhuisbed.