10 mei 2020 om 18:00
Luister naar

Wil ik wel terug naar ‘normaal’? Wat voor wereld hebben we eigenlijk geschapen?

In de afgelopen weken luisterde ik regelmatig naar het lied Kaddish for Bergen Belsen van Adrian Snell. Hij schreef dit lied in de jaren tachtig van de vorige eeuw na een bezoek aan het concentratiekamp Bergen Belsen. Dat bezoek raakte Adrian diep. Als musicus in hart en nieren zette hij bijna als vanzelf zijn emotie om in muziek, waaronder dit lied op de cd Alpha en Omega. Via Spotify is het nog steeds binnen handbereik. In deze dagen van verstilling en herdenking van de Shoah, is het lied een indrukwekkend monument van biddend gedenken.

Een kaddiesj is namelijk een Joods gebed dat gebeden wordt wanneer mensen overlijden; een gebed in tijden van verlies en rouw. Het is een heel oud gebed, dat in het begin vooral gebeden werd door Joodse Talmoed-studenten, wanneer ze een onderdeel van hun studie hadden afgerond. Het is een gebed bij ‘het einde’.

Langzaam werd het onderdeel van de dagelijks geloofsliturgie en steeds meer geassocieerd met het einde van het leven. Zo is het wel een gebed voor de doden genoemd. Na de Holocaust werd dit gebed door de Joodse gemeenschap veelvuldig gebeden in herinnering aan hen die in gaskamers waren vermoord.

klaagliederen

Ik heb het lied jarenlang gehoord als een heilig gebed bij momenten die eigenlijk te diep en gruwelijk zijn voor woorden. Een soort klacht in de lijn van de klaagliederen van Jeremia. Ik trek het me aan dat ik me niet meer in het gebed verdiept heb. Want pas in deze tijd realiseer ik me dat de dood in het gebed zelfs niet genoemd wordt. En dat ‘kaddiesj’ – van de Hebreeuwse stam voor heilig – allereerst betrekking heeft op de heiligheid van G’d, de Schepper. Het is een gebed om de ‘verheerlijking en heiliging’ van G’ds naam ‘in de wereld, die Hij geschapen heeft’. Het is een gebed om ‘de erkenning van Zijn koninkrijk in ons leven en in de toekomst’.

Het is een daad van geloof.

Het is in wezen een gebed van hoop en verwachting, dat zelfs gebeden wordt op het ultieme dieptepunt van het kwaad. Het is een daad van geloof: als er niets van het koninkrijk te zien is, als alles om ons heen de naam van God ontheiligt, toch Zijn naam grootmaken, verheerlijken en geloven dat het koninkrijk komt. Bidden dat we ons niet laten misleiden door wat voor ogen is en ons niet laten afbrengen van hoe de Schepper ons leven heeft bedoeld. ‘Uw koninkrijk kome, Uw naam worde geheiligd’.

tot de orde laten roepen 

Het lied van Adrian Snell helpt mij om te verstillen, om stil te staan bij alles wat er toen gebeurd is. Om mij door de Schepper tot de orde te laten roepen. Ik besef dat ons leven in deze coronatijd op geen enkele wijze te vergelijken is met wat de Joodse gemeenschap heeft ervaren in de Holocaust. En toch dwingt ook deze tijd mij om mijn leven in het juiste perspectief te zien. Gaat het in mijn leven werkelijk om de eer van Gods naam. Daar ben ik toch voor geschapen? Ook als mijn leven soms (een klein beetje) anders loopt dan gedacht.

Dat de Joodse gemeenschap dit kon bidden na de Holocaust, betekent voor mij dat ik dit zeker kan bidden in mijn leven vandaag. Beter, dat ik het móet bidden, juist vandaag.

We zijn weer voorzichtig begonnen met het opschalen en ‘unlocken’, terug naar (het nieuwe?) normaal. Maar ik vraag me steeds meer af: wil ik wel terug naar ‘normaal’? Is alles waar we ons aan hebben verslingerd wel zo normaal? Wat voor wereld hebben we eigenlijk geschapen? Het Kaddiesj-gebed spoort mij vooral aan om gericht te zijn op de heiliging van Gods naam. ‘Moge zijn naam gezegend zijn nu en voor altijd’. Is dat niet het echte ‘normaal’?

Misschien kan de christelijke gemeente zich hier nu eens echt laten horen in deze tijd. Met een gebed om de verheerlijking van Gods naam: ‘Uw naam worde geheiligd’. En met een profetisch appèl: ‘verheerlijk Gods naam op heel de aarde’!

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Blokkeerchristenen. Vroeger waren die links en vrijzinnig. En wij waren rechtzinnig

Eerst waren er ‘blokkeerfriezen’ , nu zijn er dus ook ‘blokkeerchristenen’. Zij voerden actie midden op het laatste eindje snelweg bij Den Haag. Wim Houtman doet tot nu toe niet mee. ‘Ik vind het te ver weg en te koud. Dat zegt veel over mij.’

Afbeelding

Is geld wel 'ons eigen geld'? In de Bijbel wordt er heel anders tegenaan gekeken

Een gesprek over vuurwerk. ‘Zonde van al dat geld. In een paar uur in rook opgegaan.’ ‘Zeker, zonde. Maar tenslotte is het hun eigen geld.’ 'In de Bijbel wordt er anders tegenaan gekeken', schrijft Bram van de Beek.

Afbeelding

Ik heb bewondering voor Arieg. Ze is een gelukzoeker. Niet voor haarzelf, maar voor de nieuwe generatie

Annemarie van Heijningen is laatst door een stichting gekoppeld aan de Syrische Arieg. Ze beschrijft hoe ze een band opbouwt: 'We zwalken van info naar peptalk naar vrouwenpraat naar sisterhood naar zielsverwantschap.'

Afbeelding

Bij herdenkingen helpt het mij te denken aan één naam in het bijzonder en die te koesteren

Hij dook onder in Lunteren, Bernhard Hellmann uit Wenen, maar overleefde de oorlog niet. Hij was bevriend met Konrad Lorenz, de latere Nobelprijswinnaar. Ooit bouwden ze samen aquaria.

Afbeelding

Als er in de kerk geen ruimte voor twijfel is, waar moeten zoekers dan naar toe?

Ga je er in de kerk vanuit dat de mensen om je heen hetzelfde geloven als jij? Misschien is het verstandiger het eens te vragen. Want niet iedereen in de kerk is altijd even gelovig of gelooft. Dat mag, juist in de kerk.

Afbeelding

De Taliban beweren de 'ware' uitleg van de sharia in te voeren - waarom geldt die dan niet voor hun eigen dochters?

Er is weinig hoop voor Afghanistan, nu vrouwen er in afzondering moeten leven en niet naar school mogen. Maar waarom zitten dochters van de Afghaanse regeringswoordvoerder wél op school, in Qatar?, vraagt Sahar Noor.

Afbeelding

We zijn verleerd te vechten voor democratie en we zijn decadent geworden

Dat er gevochten moet worden om een democratie te verdedigen, was eerder onvoorstelbaar voor de meeste generaties in Europa, schrijft Henk den Uijl.

Afbeelding

Koffie met twee Russen. 'Ik check nog even of ik wel de goede zin uit mijn geheugen viste. Gods zegen, toch?'

In een koffietentje in India heeft Paulien Vervoorn een bijzondere ontmoeting met een Russisch stel. 'Wij wonen in Moskou en merken niks. Maar het woord oorlog mogen we niet noemen, want volgens de media ís er geen oorlog'

Afbeelding

Het woelen van de geschiedenis verandert de blik van Nederlanders op de Holocaust

Reina Wiskerke verlangt geregeld naar een toestand waarin de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust onaangetaste ijkpunten zijn voor moreel handelen. Maar heimwee naar het verleden helpt niet verder.