2 december 2019 om 03:00

Nieuws Gerardter Horst

Column: Bidden in een spannende actiefilm, waarom niet?

Van de Slag bij Midway had ik tot een week terug nooit gehoord. De bioscoopfilm Midway, een actiefilm van bijna tweeënhalf uur, maakte daar in één klap een einde aan. Het is een verfilming van de beslissende zeeslag tussen Japan en de Verenigde Staten op 4 juni 1942, nadat Japan eerder met een verrassingsaanval op de Amerikaanse vloot in Pearl Harbor hard had toegeslagen. Bij Midway keerden de Amerikaanse kansen, je krijgt door de film aardig scherp hoe dat ging. De zeeslag werd in de lucht beslist: Amerikaanse piloten schakelden maar liefst vier Japanse vliegdekschepen uit.

De film doet er nogal heroïsch verslag van. De beelden zijn overrompelend en bepalen je voor even weer bij de ongekende weldaad van vrede.

Pas naderhand dacht ik: er klopt iets niet aan de film. Er zit welgeteld één sprankje ‘geloof’ in de film. Dat is wanneer matrozen op een van de vliegdekschepen in de haven van Pearl Harbor op Hawaii stoelen klaarzetten voor een kerkdienst in de open lucht. Het is kort voor de aanval van de Japanners, die inderdaad op een zondagmorgen plaatshad. Een matroos zegt verveeld dat hij het nut van het klaarzetten van die stoelen niet inziet, omdat hij niet in God gelooft. En vroemmmm, daar komen de jappen aanvliegen.

Mijn punt is: die stoelen op dat vliegdekschip vertellen óók een verhaal. Reken maar dat een (groot) deel van de matrozen en piloten in het Amerika van die tijd, die naderhand gevechten op leven en dood voerden, zich klein wist en op God aangewezen. In die jaren was een ruime meerderheid van de Amerikanen christelijk én kerkelijk. Reken maar dat er gesmeekt en gebeden is, dat er vele schietgebedjes (een vreemd woord in dit verband) zijn afgevuurd. Het leven kon voor velen van hen in een oogwenk voorbij zijn.

Van dat alles krijg je dus niets te zien. Dan krijg je een film waarover ND-recensent Boaz van Luijk opmerkte dat de personages niet overtuigend uit de verf komen. Inderdaad, er mist een heel stuk angst, menselijkheid én geloof. ‘Geschiedvervalsing’, zou mijn vroegere docent geschiedenis zeggen. Het geeft een verkeerde voorstelling van zaken; een wezenlijke laag ontbreekt.

Nu levert het met trillende handen uit een beduimeld bijbeltje lezen of een gebed prevelen, op een vliegdekschip of in een onderzeeër, misschien geen spannend materiaal voor een actiefilm op. Of juist wel? Filmmakers putten zich doorgaans uit om hun helden enigszins menselijk te houden. Toegegeven, het is een naïeve gedachte – maar dit was een uitgelezen kans.

Columns

meer ‘Columns’