28 februari 2014 om 09:58

Nieuws Bram van de Beek

Als elke minuut telt

De zorgverzekeraars hebben nieuwe plannen voor de behandeling van mensen die een beroerte hebben gekregen. Bij een beroerte telt elke minuut en daarom is het zaak zo snel mogelijk een diagnose te stellen en de behandeling te kunnen beginnen. Een paar minuten kan het verschil uitmaken tussen herstel en blijvend hersenletsel.

Een gespecialiseerd team in een gespecialiseerd ziekenhuis kan net dat verschil uitmaken. Daarom moeten mensen die mogelijk een beroerte hebben, volgens de zorgverzekeraars naar zulke centra gebracht worden en niet zomaar naar elk willekeurig ziekenhuis, want de statistieken wijzen op een significant verschil.

Er is echter een probleem met die statistiek. Deze is gebaseerd op de tijdsduur vanaf het moment dat de patiënt het ziekenhuis binnenkomt. Dan klopt het verhaal helemaal. Hoelang het echter duurt voordat de patiënt daar wordt afgeleverd, is niet mee berekend. En dat maakt meestal meer verschil.

makkelijk

De weg van Harskamp naar het ziekenhuis in Ede is heel wat langer dan die vanaf Bennekom. Dat gaat over meer minuten dan die paar die door specialisering gewonnen worden. En dan hebben we het nog niet over de reistijd door Rotterdam op maandagmorgen.

Je kunt dus ook een andere statistiek opzetten met de beste gezondheidszorg. Als het ziekenhuis dichterbij is, heb je de meeste kans om er goed doorheen te komen. Het gaat om minuten. Het beste is dus om op elke straathoek een gespecialiseerde post te hebben. Statistisch is makkelijk aan te tonen dat dit het beste is voor de patiënten. Dat verhaal klopt helemaal.

geld bepaalt

Er is echter een probleem: dat is niet te betalen. Statistisch is de ene redenering niet beter dan de andere. Alleen het geld maakt verschil. Hoeveel geld hebben we over voor goede zorg? Dat is de enige echte vraag. Laten de verzekeraars dat dan niet vermommen onder een manke statistiek van betere patiëntenzorg.

Geld bepaalt steeds meer de discussie over de zorg. Schaalvergroting en specialisatie moeten ons redden. Als geld de discussie bepaalt, is de zorg snel vergeten, niet alleen bij wie bepalen dat het geld bepalend is, maar ook in organisaties en voor medewerkers. Beslissingen worden genomen op grond van geld. Degene die het slimste is met geld, bereikt het meest.

mussen

Daarom is controle nodig. Je kunt natuurlijk nooit elk individueel geval controleren. Daarom moet je modellen maken. Die moeten zo eenvoudig mogelijk zijn. Dat betekent dus: zo weinig mogelijk rekening houden met deze concrete arts en deze concrete patiënt. Alles moet in het format passen van modellen en er is een heel systeem nodig om alles in te vullen, te controleren (let wel: niet de specifieke situaties, maar het volgens het model opgegeven item).

Het is een systeem dat steeds verder ontwikkeld wordt en steeds meer inzet vraagt. Het helpt niet om gezondheidszorg goedkoper te maken alleen maar duurder. Want hoe neutraler het systeem, des te fraudegevoeliger. Er zijn altijd gewiekste mensen die weten hoe je neutrale systemen naar je hand kunt zetten of die als brutale mussen precies weten hoe ver je kunt gaan.

valse prikkels

Het is niet de schuld van de zorgverzekeraars dat het zo gaat. Zij zijn zelf ook maar een radertje in een cultuur een cultuur die draait om geld. Een cultuur die denkt dat meten weten is. Een cultuur die daarom leeft bij statistieken en berekeningen.

Zou het nu werkelijk zoveel duurder zijn als we al deze modellen eens achter ons lieten? Als artsen en ziekenhuizen gewoon voor iedere verrichting betaald werden?

politiek

Om dat te kunnen realiseren is wel een mentaliteitsverandering nodig: van berekenen naar zorg. Is het alleen maar valse nostalgie, te denken dat er een maatschappij kan zijn van mensen die op verantwoordelijke posten verantwoordelijkheid nemen voor zieke mensen en ook verantwoordelijk willen zijn voor de bijbehorende kosten?

Verantwoordelijkheid is een attitude en de meeste mensen in de zorg zijn om die reden hun werk gaan doen. Alleen worden ze geperverteerd door valse prikkels, die niet alleen van zorgverzekeraars uitgaan. Ook die verzekeraars worden geperverteerd door valse prikkels die van de politiek uitgaan. Wie kiezen politici ook alweer?

Dr. Bram van de Beek is theoloog en emeritus hoogleraar Symboliek aan de Vrije Universiteit. Hij schrijft op deze plaats maandelijks een column.

Columns

meer ‘Columns’