9 september 2013 om 09:45

Nieuws Bernhard Reitsma

Steek geen lont in kruitvat Syrië

Paus Franciscus heeft opnieuw mijn hart gestolen. Hij heeft de G20-landen opgeroepen harder naar diplomatieke oplossingen te zoeken voor Syrië; om niet militair in te grijpen. Waarschijnlijk stemt het Amerikaanse Congres daar morgen over. Ik ben net als de paus faliekant tegen en hoop dat het Congres tegenstemt!

Ik heb me wel afgevraagd waarom ik hier nu in een column iets over zou moeten zeggen. Ik ben theoloog en geen expert in internationale politiek. Er wordt bovendien al zo vreselijk veel over gediscussieerd. En toch doe ik het; omdat ik gewoon een keer hardop wil zeggen hoe verkeerd het is als Amerika militair ingrijpt in Syrië.

Nee, ik ben niet voor Assad. Ik ben tegen dictators en ik vind het afschuwelijk wat hij uitspookt. En toch ben ik tegen. Waarom? Omdat je wel gek moet zijn als je een lucifer aansteekt in een kelder vol explosieven. Het Midden-Oosten staat op exploderen. Elk ingrijpen kan de minimale balans die er nog is in Libanon, Jordanië en Turkije dramatisch verstoren als een niet te stoppen nucleaire kettingreactie. Er zijn in deze landen vergelijkbare etnische en religieuze tegenstellingen als in Syrië en ze kunnen zomaar meegezogen worden in chaos en oorlog.

brandstof

Ik ben tegen militaire actie omdat ik niet zo veel vertrouwen meer heb in het inschattingsvermogen van grote mogendheden. In 2003 waren er volgens Amerika en Engeland harde bewijzen dat Irak beschikte over massavernietingswapens. Na de inval bleken ze er niet te zijn. Hoe zit het nu met het bewijs dat Assad een chemische aanval heeft uitgevoerd?

Bij de inval in Irak hadden de politieke en militaire leiders nauwelijks besef van de grote tegenstelling tussen soennitische en sjiitische moslims. Is dat nu anders? Want juist die tegenstelling levert een groot deel van de brandstof die het conflict in Syrië gaande houdt.

aanvallen

Ik ben tegen de inval in Syrië omdat het simplistisch is te denken dat het verzwakken van Assad de oplossing ook maar één stap dichterbij brengt. Er zijn zo veel verschillende etnische groepen, religieuze stromingen en politieke belangen; er is zon eigen geschiedenis, met gevoeligheden over en weer; er zijn extremistische groepen met hun eigen agenda. Een aanval op Assad zal geen einde maken aan chemische wapens, het levert zeker geen mooie vreedzame democratie op. Het leidt eerder tot Irakachtige toestanden. Ook als Assad zou verdwijnen.

Een Amerikaanse student van mij uit Jordanië schreef: Mijn landgenoten zouden eens de mensen hier moeten ontmoeten die helemaal murw zijn van alle luchtaanvallen. De meesten van hen zijn tegen aanvallen, omdat de gevolgen voor de regio niet te dragen zullen zijn. Toename van vluchtelingen, nog grotere druk op de economieën, Syriërs die goedkoper werken en de banen van lokale mensen innemen. Het leidt tot grote problemen. Dergelijke geluiden hoor ik van meer mensen. Iedereen wil dat het ophoudt, maar met internationale aanvallen gaat dat niet zomaar gebeuren.

kritisch

Moet je dan maar met je armen over elkaar blijven afwachten? Krijgt Assad de ruimte om gifgas te blijven gebruiken? Soms zijn dingen niet simpel op te lossen, hoe pijnlijk dat ook is. Dat geldt voor vele even dramatische conflicten in de wereld, waar het Westen zich ook niet in mengt.

Wat dan wel? Naast het dubbel hard zoeken naar diplomatieke oplossingen, moet de internationale gemeenschap zich vooral toewijden aan het enorme vluchtelingenprobleem. Elke euro die aan een militaire aanval zou worden besteed, mag daar direct voor worden ingezet. Om de druk op de landen om Syrië heen te verminderen en zo te helpen voorkomen dat ze worden meegezogen in de chaos. Van een dergelijke chaos zullen minderheden en kwetsbare groepen, waaronder christenen, het eerst de dupe zijn. Christenen zouden kritisch moeten zijn op militair ingrijpen.

Dr. B.J.G. Reitsma is hoogleraar aan de VU voor de bijzondere leerstoel kerk in de context van de islam. Hij schrijft op deze plaats maandelijks een column.

Columns

meer ‘Columns’