14 mei 2012 om 10:25

Nieuws Dick Lammers

Koeien herkauwen, christenen ook?

Dick Lammers, aspirant-theoloog, verdiepte zich in het werk van de Duitse theoloog en verzetsstrijder Dietrich Bonhoeffer. In vijf columns schrijft hij over vijf themas uit Bonhoeffers gedachtewereld. Vandaag: meditatie.

Op een poster in mijn werkkamer staren twee koeien mij aan. Beide dieren liggen in een frisgroene weide; ze genieten van hun maaltje gras en weideklaver. Sprekender dan dit beeld van onbegrensde rust is de tekst die op het affiche staat: Koeien herkauwen. Christenen ook?

Tja, zo veel tijd als een koe neemt om haar kostje te herkauwen, zo veel tijd neem ik niet om het Woord van God in stilte en rust te overdenken. Door een hoge werkdruk begin ik de dag vaak zonder toewijding aan God vooraf. Ik denk weleens: ík vraag een zegen aan het einde van de dag.

De Duitse verzetstheoloog Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) dacht daar anders over. Als proef voerde hij op de predikantenopleiding een nieuwe dagorde in: eerst een halfuur stille tijd voor meditatie. Zijn studenten kregen de opdracht om na te denken over een tekstgedeelte uit de Schrift. Geen preek maken. Niet op zoek gaan naar nieuwe gedachten, maar wachten op wat de tekst jou persoonlijk te zeggen heeft.

Deze dagelijkse overdenking noemt Bonhoeffer biddend mediteren en begint met zwijgen. Zwijgen is het bewust luisteren naar het gelezen Woord zoals een woord van een mens dat ons zo lang bijblijft, in ons gemoed doorwerkt, ons onrustig maakt of juist verblijdt. Luister actief en laat God tot je hart spreken door de verzen die je gelezen hebt, aldus Bonhoeffer in zijn boek Gemeinsames Leben (1938).

Dat vereist concentratie, geduld en tijd. De Bekennende Kirche (BK) echter vond dat theologen vooral moesten leren preken en catechiseren. Maar Bonhoeffer hield vol. Preken lukt niet als we niet eerst bereid zijn naar de Ander te luisteren. De eerste gedachte en het eerste woord van elke nieuwe dag behoren aan God toe. Wie zichzelf de dag schenkt en niet bereid is naar anderen te luisteren, zal al gauw niet meer naar God luisteren, maar meteen in actie willen komen.

Hoe het afliep? Het ontbrak de studenten aan concentratie. Sommigen vielen zelfs in slaap. Maar geleidelijk raakten ze met de dagelijkse meditatieve momenten vertrouwd. En ik?

Als ik opzie van mijn schrijfwerk, staren twee koeien mij aan. Zij en het bijschrift inspireren me. Koeien herkauwen. Christenen ook? Laat ik de dag daar eens mee beginnen.