10 december 2016 om 03:00
Luister naar

Droogwoners: arme lui die je huis droogwonen, met... hun eigen adem

Door de muren klinkt gelach en geblaf. Soms heb ik een deurkruk los in m’n hand. Tijd om te verhuizen. En dat kan, het nieuwe huis is bijna klaar. Er komt zelfs al rook uit de schoorsteen, alsof er kabouters wonen. Dat is om de muren en vloeren te laten drogen. We voelen ons de koning te rijk.

De schrijver Piet de Moor doet een boekje open over woontoestanden van vroeger. Tussen 1870 en 1914 explodeert het inwonertal van Berlijn. Huurkazernes schieten er de lucht in. De voorschriften zijn laks, de bazen rekenen woekerprijzen voor de kamertjes. Het ergst zijn de Trockenwohner of droogwoners eraan toe: arme mensen die hun ademtocht verkopen. Omdat uitgeademde lucht rijk is aan koolstofdioxide, waardoor de natte kalkmortelpleister op de muren sneller droogt, bivakkeren de droogwoners gratis in de nieuwbouw. Zit hun werk erop, dan krassen ze op, dan komen de echte huurders. ‘Vaak trekken droogwoners als beroepsdrogers van de ene nieuwbouw naar de andere, nauwelijks beseffend hoezeer het ‘ademwerk’ hun gezondheid ondermijnt.’

Theodor Fontane (1819-1898) herinnert zich hoe hij als zestienjarige gaat inwonen bij zijn aan lagerwal geraakte oom. Deze oom August woont als droogwoner in de Grosse Hamburger Strasse. Het kamertje dat Theodor krijgt, is zo vochtig dat het water er in lange stromen langs de muren gutst. In deze huurkazernes dringt amper licht door, er zijn weinig raampjes. Op elke binnenplaats is de hemel een abstract streepje. In de diepte staat een schrale kastanjeboom, gevangen in een brede ijzeren ring, schrijft Walter Benjamin. Als de kroon van zo’n kastanje zachtjes beweegt, begrijpt de bewoner dat er een storm met windsterkte zes tot acht door de straten loeit, meldt schrijver Peter Schneider.

En zo gaat het maar door. Je zou van minder socialist worden. De ziekte van die tijd was tuberculose, tering. Veel ouderen herinneren zich de gevolgen van tbc of ze lagen zelf in een sanatorium.

Mijn overgrootouders werkten zich ook krom, verhalen en foto’s getuigen ervan. Maar zij hadden er tenminste nog wel vrij zicht, zuivel en frisse lucht bij. Nee, vroeger was niet alles beter. Het maakt me echt blij dat wij nu leven, en hier. Dat besef ik extra goed dankzij die vergeten Berlijnse sloebers.

Of zouden zulke toestanden nog bestaan, ergens op de wereld? Ik ben bang van wel. Laten we christensocialist worden.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Minachting voor christelijke zending? Het seculiere Europa wil Afrikanen nog steeds opvoeden

Ze zei het echt. D66-politica Samira Rafaela vindt dat we Afrikaanse landen moeten ‘opvoeden’ via de EU-handelscontracten. Waren we het kolonialisme niet voorbij?

Afbeelding

De opdracht om de geschiedenis niet te vergeten, betekent: volg dagelijks het nieuws, kijk het Journaal

Columnist Gerard ter Horst weet wat er anders moet: wie de geschiedenis niet wil vergeten, kan het beste dagelijks het nieuws volgen - kijk iedere dag het Journaal.

Afbeelding

Ik ben schuldig: ik heb drie - ja, drie! - kinderen op de wereld gezet

'Zolang jij nog kinderen baart, ga ik mijn afval niet eens scheiden', zei een vriendin tegen Rinke Verkerk. Maar zijn die drie kleintjes, met hun zachte handjes en nieuwsgierige ogen, echt onderdeel van het probleem?

Afbeelding

Ik was op een zwemexamen waar met geen woord over het examen werd gesproken

Alles wat neigde naar een test, waarvoor je ook kon zakken, werd weggemoffeld en toegedekt met grappen. En de toeschouwers werden door de badjuffrouw in het complot betrokken. George Harinck vond het nogal vervreemdend.

Afbeelding

De respectvolle reactie van Sylvana Simons op excuses van Rutte maakte mij beschaamd. Over mijzelf

Ik was geneigd om Sylvana Simons in te schatten als aanschurkend tegen de radicalistas, schrijft Govert Buijs. Maar kijk eens hoe zij reageerde op de slavernij-excuses van Rutte! Ze betuigde respect. En daar zat ik dan.

Afbeelding

Ida Gerhardt, met de klassieke vorm van haar poëzie, zegt mij veel meer dan de meeste moderne dichters

De klassieke poëzie van Ida Gerhardt zegt columnist Hans Werkman meer dan de meeste moderne dichters. Haar Verzamelde Gedichten houdt hij zijn leven lang.

Afbeelding

Nederlandse militairen leren Oekraïners schieten: vrijheid en democratie staan op het spel

'Mijn Poolse moeder Irene wilde direct naar Oekraïne vertrekken, om zelf tegen de Russen te vechten', vertelt de Nederlandse militair Elisabeth. ‘Maar zij is bijna 90. Ik kon haar nog net tegenhouden.’

Afbeelding

'In deze plaats zal Ik vrede geven', staat er op een tot wooncomplex omgebouwd kerkgebouw in Bussum

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed meldde dat steeds meer kerken een andere functie hebben of dat daar naar wordt gezocht. In zijn woonplaats Bussum ligt dit nieuws letterlijk op straat, weet Roeland van Mourik.

Afbeelding

Heb je verliefdheid nodig voor een relatie? Een relatie is niet alleen maar gevoel

Wie ooit verliefd is geweest, zal toegeven dat het best een fijne toestand is. Toch wordt er te veel waarde gehecht aan de eis dat er verliefdheid moet zijn voor een relatie succesvol kan zijn, schrijft Cocky Drost.