12 mei 2017 om 03:00

Nieuws Bart Jan Spruyt

Achterlijke praktijken worden verboden. Gefaseerd, zegt de liberaal er neerbuigend bij

Opnieuw zien sociaal-liberalen hun kans schoon. Een paar jaar geleden, toen een verbod op de rituele slacht het leek te gaan halen, vonden zij het tijd voor de afschaffing van het volgende barbarisme: de jongensbesnijdenis. Van de week grepen twee heren van de Jonge Democraten de huidige coalitievorming aan om een dergelijk voorstel opnieuw te lanceren. In de NRC schreven zij dat jongensbesnijdenis in strijd is met ‘fundamentele rechten’.

Om een verbod op jongensbesnijdenis te onderbouwen, wordt met een keur aan argumenten gewerkt. De meeste pleitbezorgers beginnen met medische argumenten. Medisch gezien is jongensbesnijdenis nergens goed voor; integendeel, de risico’s zijn groot en schadelijk.

En dan komen altijd die ‘fundamentele rechten’. Jongensbesnijdenis valt onder de vrijheid van godsdienst. Joden en moslims herleiden het gebod uit hun heilige boeken, de Thora en de Hadith. Dat is heel erg, vinden de D66-jongeren: ‘Het gaat mis als de vrijheid van religie wordt aangevoerd om dit een kind aan te doen. Die vrijheid impliceert juist dat eenieder vrij is een religie te belijden. Dit kan nooit, maar dan ook nooit, inhouden dat je iemand anders een religieus, permanent merkteken bezorgt. Dan beperkt de vrijheid van de een de vrijheid van de ander.’

vrij laten

Ook een kind heeft dus rechten, niet alleen op lichamelijke integriteit, maar ook op een religieuze identiteit. Wie zijn ouders om hun kinderen een religieuze identiteit op te leggen – onuitwisbaar via een afgesneden stukje voorhuid? Wat dan wel de bedoeling is, laat zich raden: ouders moeten hun kinderen vrij laten in hun keuzes, tot ze achttien zijn.

Welke gevolgen – al klinkt dat wellicht wat alarmistisch – heeft deze opvatting voor ouders die hun kind willen laten dopen? Ook het teken van de doop geldt immers als ‘onuitwisbaar’ en geeft een kind een religieuze identiteit waar het zelf niet om heeft gevraagd.

Maar ik wil hier op een ander argument van de heren Jonge Democraten wijzen. Zij bepleiten namelijk geen verbod. Want dan gaat de besnijdenispraktijk ondergronds en wordt die alleen maar erger. Nee, we moeten het gebruik gefaseerd afschaffen. ‘Ons voorstel: begin met ontmoediging en verhoog stap voor stap de minimumleeftijd. Verplicht ouders die hun kind aanmelden voor besnijdenis, tot een geïnformeerde bedenkperiode. Langzaam kan dan in religieuze kring het besef ontstaan dat besnijdenis niet deugt. Dat maakt het gemakkelijker en veiliger om uiteindelijk een totaalverbod in te voeren. Zoals een vrouw baas over eigen buik is, hoort een man baas over de eigen penis te zijn.’

nog niet zo ver

Dit is een oude argumentatie, die we al terugvinden bij de grondlegger van het liberalisme, John Stuart Mill. In zijn lofzang op de vrijheid (1859) zegt hij al dat we vrijheid niet aan alle mensen moeten geven. Niet aan kinderen. Niet aan criminelen. Maar ook niet aan maatschappelijk achtergeblevenen. De mensen die nog niet zo ver zijn als de liberale, progressieve elite en nog vreemde opvattingen huldigen, ontleend aan woestijnvisioenen. Je moet ze hun vrijheid niet direct ontnemen. Je mag best enige tijd geduld met ze hebben. Maar op een gegeven moment is het afgelopen en moet er een verbod komen op hun achterlijke praktijken.

Het is de gedachtegang die Kappeyne van de Coppello inspireerde tot zijn befaamde Onderwijswet (1878). Het onderwijs moest op de laatste wetenschappelijke inzichten gebaseerd zijn. Wie die inzichten niet deelde, moest uit de samenleving worden geweerd – zoals een vlieg uit de zalf. Zo ging het ook met de introductie van het homohuwelijk. Er kwam een uitzonderingsbepaling voor gewetensbezwaarde ambtenaren. Maar na een jaar of tien was het geduld op en kregen die ambtenaren een beroepsverbod.

Ik ben wel eens bang dat de rechtsstaat, en de vrijheid van godsdienst, steeds meer een dode letter wordt. De Grondwet blijft gewoon bestaan. Maar er komen steeds meer wetten die de daarin gegarandeerde vrijheden inperken en afschaffen. Gefaseerd, zegt de liberaal er neerbuigend bij.

Columns

meer ‘Columns’