2 oktober 2019 om 03:00

Nieuws Bart Gooijer

Psycholoog Bart Gooijer: Achter de uitspraak 'Doe niet zo negatief' zit vaak een andere emotie

Partners zeggen het nogal eens tegen elkaar: ‘Jij doet (altijd) zo negatief.’ Een andere vaak gehoorde uitspraak, bedoeld om dingen te nuanceren: ‘Doe niet zo negatief/moeilijk!’ Maar wat is er nu écht aan de hand als mensen elkaar aanspreken op hun negatieve gedrag of spreken?

Afgelopen week kwam er een jongedame over de drempel bij mijn psychologenpraktijk die vindt dat ze te veel negatief denkt. Als ik zoiets hoor, neig ik ernaar het uit te pluizen. Want iets ‘negatief’ vinden is op zijn best een vage uitspraak, maar meestal zelfs een verwijt. Wat een man bijvoorbeeld als negatief denken/doen/praten bestempelt bij zijn vrouw, kan voor haar angst zijn, of kritiek. Ze zegt dan herhaaldelijk waar ze bang voor is of wat ze niet wil, maar ze vindt het nog moeilijk om te zeggen wat het positieve is wat ze wél wil.

Iets negatiefs is eigenlijk niets. Het is een ontkenning, een tegenovergestelde. Het is als een dia waar eerst licht doorheen moet vallen voordat het positief – het echte beeld – tevoorschijn komt. En een afkeuring, een verwijt van negativiteit, geeft geen licht op de zaak. Het verduistert de boel eerder. Het is dan zaak om eerst samen te gaan begrijpen wat dit zogenaamde negatief is: iets als angst of de neiging om achter kritisch gepraat te verhullen wat de werkelijke behoeften zijn.

Bij de jongedame die met de vraag kwam om haar van haar negatief denken af te helpen, gaat het een stapje verder. Zij praat niet zozeer in termen van negativiteit over een ander, maar over zichzelf. Ze voelt eigenlijk allerlei somberheid, angst en onderliggend verdrietigs in haar leven – en door de zelfbeschuldiging van ‘negatief denken’ verwijt ze zichzelf dat ze het zo voelt. Ze mag dit niet van zichzelf, het moet anders – terwijl het verdrietig-somber-bange mij een passende reactie lijkt op het verlies dat zij heeft meegemaakt.

Kortom – laat bij het horen van het woordje ‘negatief’ voortaan maar alarmbelletjes gaan rinkelen. Dan is het tijd om beter te gaan kijken. Het is maar al te makkelijk een (zelf)beschuldigend woord waarmee moeilijke maar zinnige gevoelens onderdrukt worden. Het is een taalkundige manier om bange of lijdende verzuchtingen weg te werken. Terwijl er meer licht op de zaak nodig is, rustig stilstaan bij wat er door het negatief heen eigenlijk tevoorschijn wil ­komen aan verlangende, lijdende, positieve levensrichting.

Columns

meer ‘Columns’