6 september 2022 om 12:00
Afbeelding
beeld Dick Vos
Luister naar

Of het nu gaat om het goede leven of de dreiging van oorlog: theologen hebben er iets over te melden

Vorige week nam ik afscheid van de onderzoeksgroep Biblical Exegesis and Systematic Theology (BEST), de groep achter de theologenblogs. In de acht jaar waarin ik leiding mocht geven aan deze mooie groep werden niet alleen veel wetenschappelijke artikelen geschreven,  conferenties georganiseerd en boeken geschreven. Dat is nu eenmaal het ‘gewone’ academische bedrijf. 

Maar BEST is een gezamenlijke onderneming van de Theologische Universiteiten van Kampen en Apeldoorn, die juist in de achterliggende jaren een fusiepoging zagen mislukken: de zogenaamde ‘Gereformeerde Theologische Universiteit’ ging niet door. Dat de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken de plannen afwees, gaf ook in de onderzoeksgroep deining. 

Toch was de uitkomst juist positief. Bij alles wat stuk ging, stelden wij vast dat we ons onderzoek niet zonder elkaar wilden doen. We lieten elkaar niet los, omdat we elkaar waarderen en nodig hebben. En nog altijd spreken de onderzoekers en bestuurders van TUK en TUA uit dat BEST moet blijven. Ik ben daar dankbaar voor, ook nu BEST zonder mij doorgaat. De samenwerking is een teken dat het echt kan: elkaar vinden ook al verschillen vakgebieden en standpunten. 

breder publiek

Met Nederlandstalige boeken en door theologenblogs zoekt de onderzoeksgroep een breder publiek dan alleen het academische. Het aardige is dat dit accent op communicatie met de maatschappij gaandeweg steeds belangrijker wordt gevonden in academische evaluaties. 

Maar daar doe je het natuurlijk niet voor. Het gaat om het delen van kennis en het ophalen van kennis uit je netwerk. Academische instituten, en zeker theologische faculteiten, zijn geen eilanden: ze hebben een maatschappelijke opdracht. Juist daar valt nog wel meer winst te halen voor theologen. 

Het theologenblog is een goede eerste stap, maar we mogen nog wel meer de communicatie buiten de eigen kring opzoeken. Vorige week dinsdag zette de Jonge Theoloog des Vaderlands, Tabitha van Krimpen, de narrenkap op tijdens de opening van het academisch jaar van de Protestantse Theologische Universiteit. 

Dat vraagt lef in zo’n gezelschap, maar dat was precies ook haar punt: durf je als theoloog te onderscheiden door de dwaas te zijn die misschien wel de waarheid zegt waar niemand op zit te wachten. En Rosanne Hertzberger maakte hetzelfde punt op een andere manier: de wetenschappen waar men doorgaans zo van onder de indruk is, zijn minder spijkerhard dan gedacht en maatschappelijke tendensen vragen om theologische bijdragen. 

Of het nu gaat om de hang naar spiritualiteit, het omgaan met verschillen, het goede leven of de dreiging van oorlog: theologen hebben er iets over te melden. Dat moet wel gebeuren in een taal die niet-theologen verstaan. Dat is niet erg. De theologie knapt van die exercitie misschien wel op.

vrijmoedig delen

Zijn de maatschappelijke velden inderdaad zo wit om te oogsten? Er is één manier om daar achter te komen: je inspannen om zo helder mogelijk publiek te communiceren. Je niet gedragen als een gepest kind naar wie toch niet wordt geluisterd, maar onbeschroomd en vrijmoedig delen wat je te zeggen hebt - in de hoop dat er geluisterd wordt. 

En natuurlijk terwijl je zelf nauwkeurig blijft luisteren en waarnemen wat er speelt en waar het schuurt. Juist protestantse theologen zouden hierin voorop mogen gaan. Denk alleen al aan Luther, die het pas uitgevonden massamedium van de boekdrukkunst gebruikte om zijn ideeën te delen. 

Natuurlijk moet er ook ambachtelijk vakwerk geleverd worden, in exegese van Bijbelteksten en reflectie op de traditie. Toch is het op begrijpelijke manier delen van inzichten geen extra of luxe. Het ligt in het hart van het theologische bedrijf.

Gereformeerde theologie biedt namelijk perspectieven die dogmatische discussies verrijken en maatschappelijke vragen helpen beantwoorden, zoals ik gisteren in mijn afscheidsrede aan de TUA betoogde. Ik hoop dat de onderzoeksgroep BEST - en niet alleen die groep - diepe academische kwaliteit blijft verbinden aan brede communicatie. 

Arnold Huijgen is hoogleraar dogmatiek aan de Protestantse Theologische Universiteit. Dit is zijn laatste blog als lid van de gezamenlijke onderzoekgroep BEST (Biblical Exegesis and Systematic Theology) van de Theologische Universiteiten in Apeldoorn en Kampen | Utrecht.

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Nederland mag wel wat zuiniger zijn op het Fries: 'Veel Friezen analfabeet in hun eigen taal'

Wie zijn moedertaal goed spreekt, leert ook een tweede taal veel sneller. 60 procent van de inwoners van Friesland spreekt dagelijks Fries. Toch zijn veel Friezen analfabeet in hun eigen taal, schrijft Adrienne Simons.

Afbeelding

Bidden is niet alleen praten met God, maar ook luisteren naar God

Columnist John Hofwijks vroeg in zijn gebed veel aan God, maar vaak genoeg verhoorde God zijn gebed niet. ‘Achteraf ben ik blij dat God niet deed wat ik aan Hem vroeg’, legt hij uit.

Afbeelding

Plotseling zweeft er een lied door de tram: 'Zo blij, zo blij, want Jezus woo-hoont in mij'

Godsdienstdocent Maartje Kok zit in de trein en hoort twee kleuters zingen. Ze zingt met hen mee. 'Weet je wel dat Jezus leeft?' 'Alsof Jezus in die tram het kind weer in het midden zet en aanwijst: word zoals een kind.'

Afbeelding

Verrassend, een über-hippe boekwinkel in een Arnhemse volkswijk. Maar je voelt dat het schuurt

In de Arnhemse volkswijk Klarendal is een wonderlijke verschuiving gaande. Tussen huizen waar je de armoede aan afziet, ziet Hilbrand Rozema kunstboetieken, ateliers, restaurants en andere hangplekken verschijnen.

Afbeelding

Wie een huismus genoemd wordt, ervaart dat niet als compliment, maar een huismus-vriendin is juist heerlijk

Niemand wordt graag een huismus genoemd, maar wat is er erg aan? De huismus is altijd in de buurt en is bovendien heel sociaal. Beter een huismus als een vriendin dan een exotische vogel die je nooit ziet, schrijft Sophia Geuze.

Afbeelding

Het mooiste nieuws van de week: een kerkleider als vredesduif

Een kerkleider die gaat bemiddelen bij een koninklijke familievete, dat is nieuws waar Gerard ter Horst van opkijkt. 'Soms schrijnt het, de inzet van deze stille werkers in het Koninkrijk.'

Afbeelding

Ja, nergens anders ter wereld ligt zo veel nadruk op eigen vrijheid. Maar is dat het hele verhaal over Europa?

Is westers denken zaligmakend? 'Een bezoek aan de verre naaste kan ertoe leiden dat je de eigen Europese cultuur zowel meer gaat waarderen als relativeren', schrijft columnist Aad Kamsteeg.

Afbeelding

Waarom een privé-chauffeur voor de kardinaal? Dat moet het aartsbisdom Utrecht uitleggen

Een vacature voor privé-chauffeur en onlangs een dure opknapbeurt voor het aartsbisschoppelijk paleis. Terwijl kerken sluiten en parochies van geldnood omvallen. Wie legt het uit?

Afbeelding

Minachting voor christelijke zending? Het seculiere Europa wil Afrikanen nog steeds opvoeden

Ze zei het echt. D66-politica Samira Rafaela vindt dat we Afrikaanse landen moeten ‘opvoeden’ via de EU-handelscontracten. Waren we het kolonialisme niet voorbij?