... Kun je op twee plaatsen tegelijk zijn?

wvttk
beeld istock
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Hoogleraar natuurkunde Tjerk Oosterkamp snapt wel dat Bram op twee plaatsen tegelijk zou willen zijn: ‘Dat is handig. Er zijn zo veel leuke dingen om te doen en plaatsen om te bezoeken. En soms is het moeilijk kiezen.’

Zou een knikker op twee plekken tegelijk kunnen zijn? Ik heb wel een keer twee knikkers die erg op elkaar leken gezien, maar als ik ze dan pakte, bleken het toch echt twee knikkers te zijn en niet één knikker die op twee plaatsen tegelijk was.

En je zou misschien kunnen bedenken of een gedachte op twee plaatsen tegelijk kan zijn. Maar een mens toch zeker niet?

Toch is het lang niet zo’n gekke vraag als je misschien denkt. Van kleine deeltjes – zoals elektronen, atomen of moleculen – weten we wel dat ze op twee plaatsen tegelijk kunnen zijn. Het feit dat elektronen op meerdere plekken tegelijk kunnen zijn, is erg belangrijk voor moleculen. De atoomkernen die samen met de elektronen een molecuul vormen, zouden niet bij elkaar blijven als de elektronen niet op meerdere plaatsen tegelijk zouden kunnen zijn. Maar er is een wonderlijk addertje onder het gras: zodra er een meting wordt gedaan waaruit je kunt concluderen waar het elektron zich bevindt, is het nog maar op één plek.

Natuurkundigen zoals ik proberen nu om te onderzoeken of veel grotere objecten die uit verschrikkelijk veel atomen en elektronen zijn opgebouwd ook op meerdere plaatsen tegelijk kunnen zijn. Maar of er een maximale toegestane afstand of grootte is, kunnen we niet voor­spellen. En daarmee blijft de vraag dus onbeantwoord of ikzelf op twee plekken tegelijk kan zijn. Deze vraag is al honderd jaar een raadsel. Dat komt doordat ze niet alleen over ruimte (meerdere plaatsen) maar ook over tijd (tegelijk) gaat.

En daar is iets raars mee aan de hand. De voorspelling van Albert Einstein dat de tijd op een satelliet een paar duizend kilometer boven het aardoppervlak langzamer tikt dan op aarde, is uitgekomen. Dat komt doordat de massa van de ­aarde de ruimtetijd vervormt. En geen natuurkundige heeft nog ­bedacht hoe een klok tikt in de buurt van een massa die op twee plaatsen tegelijk is. Misschien dat een slim experiment in de toekomst een antwoord kan geven op deze prachtige vraag.

volgende vraag ...

Kun je bewijzen dat God bestaat?

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?