Theologenblog: Verbied vreugdevuur niet

<p>Wim de Bruin</p> Theologenblog

Wim de Bruin

| beeld nd
Na de gebeurtenissen in Scheveningen met oud en nieuw klinkt de roep om een verbod op vreugdevuren. Hoe begrijpelijk deze roep ook is, Wim de Bruin denkt niet dat het verstandig is. 

Sinds oud en nieuw staat ‘Scheveningen’ symbool voor hoe het mis kan gaan tijdens de jaarwisseling. De reacties gaan twee kanten op. Aan de ene kant heb je de roep om een verbod, vaak uit de kring van mensen die voor een totaalverbod op consumentenvuurwerk zijn. Aan de andere kant heb je mensen, zoals de burgemeester van Den Haag, die kiezen voor het ruimte bieden aan de feestvreugde, maar dan wel binnen bepaalde grenzen. Dit met het argument dat mensen ruimte nodig hebben om feest te vieren en af en toe uit de band te springen. 

Sywert van Lienden schreef op Twitter dat het met oud en nieuw gaat om 'vrijheid, competitie, gemeenschapszin en het af en toe mogen afwijken van de regeltjes en het je onttrekken aan het gezag'. Hij bedoelde daarmee dat onze sterk geordende samenleving momenten nodig heeft dat de druk even van de ketel gaat. Oud en nieuw is dan een soort ventiel om de opgebouwde druk te laten verdwijnen. Van Lienden kreeg hierop zoveel kritiek dat hij voorlopig zijn twitteraccount heeft opgedoekt.

bevoegd gezag

Toch denk ik dat hij een punt heeft. In zijn grote werk 'A Secular Age' (2007) beschrijft de Canadese filosoof Charles Taylor dat de middeleeuwse maatschappij feesten kende, waar het nog steeds bestaande carnaval een voorbeeld van is, waarin de gewone orde werd omgekeerd. Het bevoegd gezag werd bespot en gewone mensen waren voor één dag koning. Dit werkte als uitlaatklep in een maatschappij die verder erg rolvast was. In veel gevallen nam het gezag deel aan dit soort feesten. Men besefte dat dit nodig was juist om het systeem in stand te houden. De intuïtie hieronder is in dat de maatschappelijke orde een primitieve chaos in toom houdt, maar dat die primitieve chaos wel af en toe naar buiten moet kunnen komen. Tegenwoordig zouden we spreken over testosteron dat een uitweg zoekt.

Taylor laat goed zien dat er in de moderne tijd er steeds minder ruimte is gekomen voor dit soort feesten. Volgens hem gebeurde dat doordat de intellectuele bovenlaag in de nieuwe tijd steeds meer de neiging kreeg om een eenduidige morele orde op te leggen aan de maatschappij. Zowel de Reformatie als de Contrareformatie benadrukten de heiliging en de éénheid van het leven. Als iets goed is, dan is dat het hele jaar goed, en ook voor iedereen. Eens per jaar de hele orde omkeren past daar niet bij. En de instandhouding van een volkscultuur waarbinnen andere regels gelden dan voor de intellectuele bovenlaag past niet.

Dit moderne beschavingsoffensief is ongekend succesvol geweest. Sinds de middeleeuwen is geweld en onveiligheid in de samenleving drastisch afgenomen, o.a. door scholing van de massa en een sterk veiligheidsapparaat. Maar de gebeurtenissen tijdens oud en nieuw laten elk jaar weer zien dat de primitieve chaos zich nooit helemaal met rationele middelen laat temmen. Wat dat betreft waren de middeleeuwen realistischer over het kwaad in de mens dan de moderne tijd. 

Hoe nu verder na ‘Scheveningen’? De twee alternatieven die nu voorliggen zijn die beide niet heel aantrekkelijk. Puur naar de gevolgen voor mens en milieu kijkend ligt een totaalverbod op vreugdevuren en consumentenvuurwerk voor de hand. Maar dan is er wel weer een uitlaatklep minder. Als de analyse van Taylor klopt, komt die energie er op een ander moment weer uit. Vuurwerkminnende burgers zullen zich niet zomaar neerleggen bij een verbod. Handhaving kan daarom zomaar betekenen dat Nederland voor een paar dagen wordt omgevormd tot een soort politiestaat. 

Het alternatief is accepteren dat de maatschappij een ventiel nodig heeft, en daarbij aanvaarden dat dat leidt tot chaos en zelfs doden. Ook dat is weinig aantrekkelijk. 

In dit licht is de houding van het Haagse stadsbestuur minder gek dan nu lijkt. Er zit weinig anders op dan samen te werken met voormalige relschoppers en een nieuwe vorm voor de vreugdevuren te vinden waarmee opnieuw grotere schade wordt voorkomen. 

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?

Nieuws