Theologenblog: Geen avondmaal zonder bekering

<p>Arnold Huijgen</p> Theologenblog

Arnold Huijgen

| beeld nd

Toelating van kinderen aan het avondmaal gaat op drie punten tegen de gereformeerde traditie in.

In zijn proefschrift laat Peter Sinia (Nederlands Dagblad 20 april) zien, hoe de praktijk van deelname van kinderen aan het avondmaal is gegroeid en welke argumenten er worden gebruikt. Hij betoogt dat kindercommunie ook vandaag een goed idee zou zijn.

Nu is de gedachte ronduit sympathiek, dat ook kinderen aan de avondmaalstafel horen, omdat ook zij in het verbond zijn en omdat uitsluiting niet past bij de gemeente van Christus. Toch is het de moeite waard de theologische kosten nog eens goed te overwegen. Sinia zelf zet de verschillende argumenten wel op een rij, maar weegt ze niet af en hangt er geen theologisch prijskaartje aan. De prijs wordt betaald op drie punten die in de gereformeerde traditie belangrijk worden gevonden.

zelfonderzoek

Ten eerste: het zelfonderzoek voorafgaand aan het avondmaal. Dat onderstreept dat je niet zomaar kunt aangaan en dat niet iedereen kan aangaan. Onze schuld staat immers op het spel. Dit zelfonderzoek is in de plaats gekomen van de middeleeuwse biechtpraktijk, die later werd vervangen door het huisbezoek. Dat moest volgens oude kerkelijke bepalingen voorafgaand aan het avondmaal plaatsvinden.

Het is evident dat deze gereformeerde praktijken onder druk staan, vanwege het verlangen niemand uit te sluiten. Het avondmaal draait echter om de vergeving van onze schuld en het vieren van het nieuwe leven, niet om het vieren van de gelijkheid van mensen.

Een tweede punt: de nadruk op geestelijke volwassenheid en catechese onderweg daar naartoe. Terecht schrijft Sinia dat ‘gedenken’ in het avondmaal niet alleen een verstandelijke aangelegenheid is. Toch staat het ook weer niet los van kennen. En geloof is meer dan gevoel: het gaat om existentieel leren.

Waar kinderen aan het avondmaal worden toegelaten, is er kennelijk geen catechese meer die tussen doop en belijdenis-doen (als toegang tot het avondmaal) plaatsvindt. Dat lijkt me een gemis. Onze tijd heeft niet minder, maar juist meer catechese nodig.

leren

Natuurlijk kun je dat ondervangen door catechese ná de toelating tot het avondmaal. Maar het kind staat ook nog ergens vóór; het moet nog wat leren. We maken kinderen ook geen ouderling of diaken.

Uiteraard moet de nadruk op kennen niet rigide worden. Verstandelijk gehandicapten zullen, eventueel na een speciaal traject, aan het avondmaal kunnen worden toegelaten. In de regel mag echter van iemand die zich op allerlei gebied nog ontwikkelt, ook een geestelijke groei naar volwassenheid worden gevraagd.

bekering

Het derde punt is het belangrijkste: bekering. Sinia wil kinderen zien door de lens van het verbond; hij bekritiseert degenen die kinderen zien door de lens van bekering. De doop is echter nog niet automatisch de wedergeboorte en zonder bekering zal het niet gaan; niet voor kinderen en niet voor volwassenen. De Nederlandse Geloofsbelijdenis, artikel 35, is er helder over: het avondmaal is voor wedergeborenen.

Nu moet de prijs wel naar twee kanten worden bepaald. De traditionele manier hapert momenteel.

Zelfbeproeving verwordt maar zo tot eindeloze introspectie.

Catechese is in veel gemeenten een hoofdpijndossier. In kerken waar op bekering wordt gehamerd, durven soms maar weinigen te belijden bekeerd te zijn.

kind en volwassene

De oplossing daarvoor lijkt mij niet de weg van kindercommunie te zijn: die veegt het eerste en derde punt van tafel en lost het tweede niet op. Nodig is dat we ons erop bezinnen, wat het bijbels gezien betekent om kind en volwassene te zijn in de huidige tijd.

Aan de ene kant zijn er jongeren die het volwassen worden en zich committeren graag langer uitstellen. Zij zouden gebaat kunnen zijn bij intensieve pastorale en catechetische zorg. Aan de andere kant maakt de seculiere druk – die alles wat gelovig is tot afwijkend bestempelt – dat jongeren steeds eerder keuzes maken, ook op geloofsgebied. Dus ligt het voor de hand, met catechese eerder te beginnen en echt het bijbels ABC in te slijpen. Die uitdaging moeten we aangaan. De hele wereld, politiek, literatuur en therapie, draait om schuld, verantwoordelijkheid en vergeving; de kerk kan die thema’s aan en heeft het beste verhaal te vertellen, van kruis en opstanding, van brood en wijn.

Geloofsbelijdenis kan dan ook op jongere leeftijd plaatsvinden. Zo kunnen jonge gelovigen toch aan de avondmaalstafel verschijnen, om daarna verder te groeien in volwassen geloof.

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?

Nieuws