Theologenblog: Een theologisch perspectief van de brexit

Theologenblog
beeld epa / Will Oliver

Arco den Heijer woont voor zijn promotiestudie in Cambridge. Dagelijks praat hij met voor- en tegenstanders van de brexit, en in zijn hoofd denkt Paulus erover mee.

Opnieuw staat het Britse Lagerhuis op het punt te stemmen over de brexitdeal die premier Theresa May met de EU heeft onderhandeld - ruim een maand later dan oorspronkelijk gepland. Inmiddels is de chaos in het Verenigd Koninkrijk er alleen maar groter op geworden. Ik verblijf sinds 1 november in Cambridge voor mijn promotieonderzoek. Sindsdien bepalen de brexitperikelen vrijwel dagelijks de voorpagina’s van de kranten. Wat biedt de theologie voor perspectief op dit politieke drama?

Afbeelding

frustratie

In Tyndale House, een instituut voor Bijbelwetenschap, ontmoet ik dagelijks Britse christenen, ieder met hun eigen visie op de brexit. Sommigen zijn voorstander. Ze vinden dat Brussel te ver van de Britse burger af staat om democratisch geloofwaardig te zijn. Brussel perkt de vrijheid van Groot-Brittannië om als vanouds christelijke natie haar eigen koers te bepalen, ook te veel in.

Anderen zijn tegenstander van de brexit. Ik sprak iemand die zich zorgen maakt over de mogelijkheden tot zending en evangelisatie op het Europese vasteland, waarvoor veel Britten zich nu dank zij de open grenzen inzetten. Weer anderen uiten felle kritiek op het nationalistische klimaat en de vijandigheid tegenover migranten, die door het brexitdebat in de samenleving zichtbaar zijn geworden.

Tegelijk delen voor- en tegenstanders de frustratie over de wijze waarop de discussie over de brexit gevoerd wordt. Politici lijken niet bereid constructief aan oplossingen te werken. Ze gebruiken deze crisissituatie om zich als potentiële partijleider of toekomstige premier te profileren.

rechtvaardig oordeel

Intussen werk ik verder aan mijn onderzoek naar de wijze waarop Handelingen het publieke optreden van Paulus tekent. Centraal in Handelingen staat Paulus’ rede in Athene (Handelingen 17). Paulus spreekt daar voor de Areopagus, destijds het hoogste bestuursorgaan van Athene. Hij zet het evangelie uiteen dat hij op markten en in de synagogen onderwijst. Zijn rede eindigt met de aankondiging dat God een rechtvaardig oordeel gaat vellen over deze wereld, door een mens die Hij uit de dood heeft opgewekt.

Het is niet toevallig dat Paulus juist hier over rechtvaardigheid en oordeel spreekt – hier in het midden van de Areopagus en later nog eens tegenover Felix, gouverneur van Judea (Handelingen 24). Het komend koninkrijk van God is niet alleen evangelie voor armen en verdrukten, maar ook een kritische maatstaf voor het handelen van de overheid.

Paulus’ optreden helpt om een theologisch perspectief op de politiek te krijgen. Het evangelie houdt politici voor, hun eigenbelang, partijbelangen of het belang van de meerderheid niet voorop te zetten. Uiteindelijk gaat het erom een rechtvaardige samenleving te bevorderen.
Wat leidend moet zijn in het Britse politieke debat, is hoe de brexit vorm kan krijgen zonder minderheden en de zwaksten in de samenleving de dupe te laten worden van de ingrijpende veranderingen die voor de deur staan.

toenemende dreiging

Tegelijk is het gemakkelijk om alleen met de vinger te wijzen naar de Britse politici. Naast andere motieven speelt bij hen ongetwijfeld ook een oprechte zorg om de toekomst van het land, die hen motiveert om enerzijds de deal van premier May af te wijzen en anderzijds voorbereidingen voor een brexit zonder deal te blokkeren.

Dat men de uitslag van het brexitreferendum wil respecteren en de ontwrichtende gevolgen van een tweede referendum vreest, is zeer voorstelbaar. En met alle kritiek die men terecht op sommige politici kan hebben, zijn zij het toch die hun werk moeten doen, onder toenemende dreiging van geweld van extreemrechtse bewegingen.

Een politiek klimaat – in Nederland net zo goed als in Engeland – wordt bepaald door hoe wij allemaal praten over politiek en samenleving en hoe wij omgaan met onze naasten. Paulus beperkt zijn oproep op de Areopagus dan ook niet tot de raadsleden. God heeft een dag bepaald waarop hij rechtvaardig zal oordelen. ‘Hij laat nu aan de mensen het bevel uitgaan dat allen, overal, hun leven veranderen’ (vers 30). Niemand blijft buiten schot. Ieder wordt geroepen om te leven op een manier die past bij het koninkrijk van de toekomst, waarin God ieder volkomen recht zal doen.

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?

Nieuws