Theologenblog: Donor en rentmeester

<p>Myriam Klinker-De Klerck. |beeld Dick Vos</p> Theologenblog

Myriam Klinker-De Klerck. |beeld Dick Vos

Wat voor systeem je ook kiest: als christen draag je hoe dan ook zelf verantwoordelijkheid voor je beslissing over orgaandonatie, schrijft Myriam Klinker-De Klerck 

De stemming in de Eerste Kamer over het voorstel van Pia Dijkstra voor een Actief Donorregistratiesysteem is een week uitgesteld. Ondertussen gaat het debat natuurlijk door. 

Voor de christelijke partijen lijkt zo’n opt-out systeem alvast geen optie. Een van de argumenten is dat het voorstel voorbijgaat aan wat ‘doneren’ in essentie  is: een vrijwillig iets. Die vrijheid komt principieel onder druk te staan wanneer de overheid op een systematische manier alvast de beslissing voor mij neemt en ik alleen nog bezwaar kan aantekenen.

Dat geven in essentie vrijwillig moet zijn, is absoluut een waardevolle gedachte. Maar wie is hier feitelijk de donor? Bij een christelijk plan kan juist de gedachte helpend zijn dat donorschap in een ruimer kader staat dan dat van de ‘aardse’ gever. Hier wordt eigenlijk al op gewezen in de bijdragen van Roel Kuiper en Govert Buijs in het Nederlands Dagblad. Beiden refereren ze aan het concept van rentmeesterschap, zij het in wat andere bewoordingen. Alleen ... ze benadrukken allebei een ander aspect van dit concept.

Kuiper kant zich tegen het wetsvoorstel. Hij verwijst naar het rentmeesterschap en vraagt daarmee aandacht voor het bijzondere van het menselijke lichaam dat wij beheren: 'Wij bestaan maar niet uit een ziel en wat vergankelijk vlees. Ons lichaam, dat zijn wijzelf. Wie wil doneren moet dat weloverwogen en met een goed motief doen'. Oftewel: geen systeem kan ons – vanuit die dualistische insteek – zomaar worden opgelegd. Dat zou een vergaande ingreep vanuit de overheid zijn. Wij dragen voor ons lichaam individueel verantwoordelijkheid. Het gaat Kuiper natuurlijk niet om platte zelfbeschikking, maar juist ook om een appel op de verantwoordelijkheid die van het rentmeesterschap uitgaat. Zijn argument wordt bovendien geflankeerd door een sociale gedachtenlijn: laat de overheid niet alvast een beslissing nemen over het lichaam van (kwetsbare) burgers die door omstandigheden onvoldoende vrij zijn om bezwaar te maken.

Govert Buijs stuurt aan op een acceptatie van het wetsvoorstel. Met zijn verwijzing naar het rentmeesterschap (beheerders) benadrukt hij dat het lichaam uiteindelijk van God is, een geschenk. Hij is de Eigenaar, wij (slechts) de beheerders. Oftewel: de christelijke partijen moeten in deze geen overdreven nadruk leggen op zelfbeschikking, dat past juist hen niet.

In de Bijbel is ‘rentmeesterschap’ geen uitgewerkt concept. Uit het scheppingsverhaal blijkt dat God de mensen zijn schepping in beheer geeft (Gen.1:28). Dat de mens over dit beheer verantwoording moet afleggen, wordt dan weer gekoppeld aan Matteüs 25:14-30, de bekende gelijkenis van de talenten. Hoewel de Griekse term voor ‘rentmeester’ (oikonomos) in die gelijkenis niet voorkomt, is het concept duidelijk aanwezig. En dan blijkt goed beheer ook boven het louter ‘bewaren’ uit te stijgen. Het gaat juist om het vermeerderen van wat je in beheer gekregen hebt. De beheerders hebben hier elk voor zich een duidelijke verantwoordelijkheid, maar het bezit is en blijft natuurlijk van hun heer. Kuiper en Buijs hebben beiden een punt.

Misschien kan juist die tweepoligheid binnen het concept van het rentmeesterschap de spanning tussen overheid en (christelijke) burger relativeren. Opt-in of opt-out: als christen draag je hoe dan ook zelf verantwoordelijkheid voor je beslissing inzake orgaandonatie. Het gaande debat scherpt dit bewustzijn aan. Hoe ben ik een goede rentmeester? Hoe draag ik zorg voor de belangen van mijn Maker? Tegelijk hoeft juist een kwestie als orgaandonatie niet uit te monden in een overspannen debat rondom zelfbeschikking. Want wie is hier feitelijk de donor? In een christelijke optiek geef je van wat je zelf gekregen hebt – zo ook als het over je organen gaat. God is, in zijn absolute vrijheid, de eigenlijke Gever van leven. Daar heeft Hij - op het kruis - allang voor getekend.  

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?

Nieuws