Zo werkt nepnieuws dus

Opinie
beeld nd
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Vorige week (ND 9 september) onderzocht het Nederlands Dagblad de bewering dat er geld van Kinderpostzegels naar abortus zou gaan. Het bleek nepnieuws. Maar niet iedereen wil dat inzien.

‘De opbrengst van Kinderpostzegels gaat naar … abortus van kinderen.’ Een week geleden ging een bericht met die kop opeens viral onder christenen op sociale media.

Een van de redacteuren van het Nederlands Dagblad wees op het bericht van Stirezo, een rooms-katholieke prolife-organisatie. Ze had het via WhatsApp gekregen met de mededeling: ‘Willen jullie dit ook zo veel mogelijk doorsturen?’

Bij de ND-redactie was de nieuwsgierigheid gewekt. Een deel van de opbrengst van de Kinderpostzegels – huis-aan-huis verkocht door basisschoolkinderen – zou mede naar de Rutgers Stichting gaan. ‘Deze stichting ijvert in Nederland en wereldwijd voor meer abortus’, aldus Stirezo.

En dus luidde de conclusie: ‘Nederlandse kinderen die de komende weken kinderpostzegels aan de deur verkopen, verkopen voor de abortus van Afrikaanse kinderen.’

geen nieuws

Al snel kwam een redacteur met de mededeling dat de bewering niet klopte. Kinderpostzegels financiert Rutgers helemaal niet. Dat leidde tot de conclusie: geen nieuws, want je besteedt geen aandacht aan iets wat niet klopt.

Maar dat is niet langer waar.

Als een nepbericht druk wordt verspreid via sociale media, moeten we daar als redactie wat mee. Zeker als vooral christenen het nieuws verspreiden.

Waarom? Omdat de gevolgen van nepnieuws groot kunnen zijn. De naam van een goed doel wordt besmeurd. Er ontstaan discussies op scholen over de vraag of je wel of niet kunt meedoen aan de Kinderpostzegelsactie.

Ouders gaan hun kinderen verbieden Kinderpostzegels te lopen, wat voor spanning tussen ouders en kinderen en kinderen onderling zorgt. En kinderen horen over anderhalve week aan de deur dat ze lopen voor een verschrikkelijk doel. Allemaal doordat een prolife-organisatie nepnieuws verstuurt.

seksuele voorlichting

Dus publiceerde het Nederlands Dagblad een artikel, dat de bewering van Stirezo niet klopte. In 2009 was voor het laatst geld van Kinderpostzegels naar Rutgers gegaan.

Maar dat werd niet gebruikt voor abortus of de promotie van abortus, maar voor ‘een klein aantal projecten om kwetsbare groepen goede seksuele voorlichting te geven, bijvoorbeeld dove jongeren’, aldus Paulien van Haastrecht van Rutgers.

Daarmee leek de kous af, maar de NPV – een christelijke organisatie die zich inzet voor bescherming van het leven – twitterde: 'Wat vinden jullie dan van steun kinderpostzegels aan SRGR beleid rijksoverheid oa #shedecides? Promoot oa ook #abortus. @danielgillissen'.

Het ND ging verder met checken. SRGR is een overheidsorgaan (namens het ministerie van Buitenlandse Zaken) met als doelstelling dat ‘iedereen recht heeft op prettige en veilige seks’ en dat ‘mensen zelf moeten kunnen bepalen of en wanneer ze kinderen willen krijgen’. Kinderpostzegels geeft daar geen steun aan, maar krijgt – net als zes andere organisaties – geld uit de SRGR-pot. En dat geld gaat niet naar een proabortusbeleid, zegt Irene Gouwens van Kinderpostzegels. ‘De financiering die wij van Buitenlandse Zaken ontvangen, gebruiken wij voor het tegengaan van kindhuwelijken. Wat wij met dat geld doen, heeft niets met abortus te maken.’

Daarmee bleek ook die link tussen Kinderpostzegels en abortus niet te bestaan.

Stirezo stelde vervolgens echter dat de ontkenning van de link tussen Rutgers en Kinderpostzegels allemaal tactiek was: 'Rutgers ruikt nattigheid: verwijdert Kinderpostzegels van website, na ophef door Stirezo.'

De organisatie legde zich er niet bij neer dat Rutgers standaard een lijst publiceert van doelen waaraan een bijdrage is gevraagd, en schreef: ‘Wat u voor nu onthouden moet: de relatie tussen Kinderpostzegels en abortus bestaat nog steeds. Denk daaraan wanneer de komende weken schoolkinderen bij u aanbellen.’ In een nieuw bericht wees de organisatie er nogmaals op dat Kinderpostzegels wel degelijk betrokken zou zijn bij het promoten van abortus.

Het deed er helemaal niet toe dat er nú géén financiële band is tussen Kinderpostzegels en Rutgers. Het feit dat acht jaar geleden is gedoneerd aan Rutgers, om kwetsbare groepen goede seksuele voorlichting te geven, is genoeg reden Kinderpostzegels aan abortus te linken. Want, zo redeneert Stirezo, Rutgers is fout – de stichting ‘ijvert in Nederland en wereldwijd voor meer abortus’ – en dus is Kinderpostzegels fout.

Ook het Reformatorisch Dagblad concludeerde maandag dat er geen geld van Kinderpostzegels naar abortus gaat. Maar voor sommigen deden argumenten er niet meer toe: 'Bingo! en gaan nat op abortusverstrengeling Kinderpostzegels met '.

En zo werkt nepnieuws dus.

Eerst gaat een lekkerbekkend bericht viral (‘Kinderpostzegels betaalt voor abortus’) voorzien van smeuiige zinnen (‘Nederlandse kinderen (...) verkopen voor de abortus van Afrikaanse kinderen’).

Blijkt dat niet waar, dan is er nog een tegenwerping (‘maar ze steunen een overheidsprogramma dat abortus promoot’).

Als dat ook niet klopt, geldt altijd nog: waar rook is, is vuur.

En wordt het nieuws over het nepnieuws, zélf al nepnieuws weggezet. <

Bijlagen

Fotoserie, 2 foto's

Links

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?