Protestantse diensten hebben hun eigen mystiek. Ook een goed recept tegen de verveling.

De klassieke gereformeerde liturgie is rijk en draagt mystiek uit, in zijn eenvoud, en is bovendien theologisch uitmuntend onderbouwd. Opinie
De klassieke gereformeerde liturgie is rijk en draagt mystiek uit, in zijn eenvoud, en is bovendien theologisch uitmuntend onderbouwd. | beeld Dick Vos
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

De katholieke liturgie als recept tegen de verveling? Laten protestanten hun eigen traditie niet veronachtzamen. Een goede gereformeerde dienst heeft zijn eigen mystiek.

Jasper van den Bovenkamp schrijft over de schoonheid en de mystiek van de katholieke liturgie als recept tegen verveling (ND 8 oktober). Als rooms-katholiek diaken-pastor herken ik opeens weer de schoonheid van mijn kerkelijke traditie, als ik dit betoog lees. Maar het artikel heeft ook iets van het gras bij de buren. We moeten reëel zijn.

De katholieke liturgie is oud en rijk en daardoor zeer te waarderen, hoewel zij in de geschiedenis ook menigmaal veranderingen onderging. Alle zintuigen die God aan de mens heeft geschonken, worden gebruikt: zien, horen, ruiken, proeven, voelen.

Toch wil ik een lans breken voor de protestantse traditie, waartoe Van den Bovenkamp behoort – en die niet uit de lucht is komen vallen.

Ik heb een zwak voor de protestantse eredienst. Ik heb in het land het vertrouwen gekregen van enkele kerkenraden om hun eredienst te leiden, als zij geen predikant hebben en ik toevallig vrij ben.

leergezag

Zodoende kwam het bij mij hard binnen toen Van den Bovenkamp schreef: ‘Merkwaardig dat iets subjectiefs als een preek zo belangrijk gemaakt is.’ Ik denk dat hij gelijk heeft als het gaat om de praktijk. Maar dat subjectieve karakter is er niet altijd geweest.

Wat protestantse kerken hebben verwaarloosd, is een kerkelijk leergezag. Dat was in het verleden beter georganiseerd door middel van synodes. Maar in de afgelopen decennia heeft men ongemerkt – en het is te laat als men het merkt – een controlerend kerkelijk leergezag met tucht en eenheid laten verdampen.

De Bijbelse boodschap en de bijbehorende prediking hebben wel degelijk een objectief karakter, dat door de eeuwen heen de kerk heeft gedragen. Maar door iedere vorm van gemeenschappelijkheid én gezag vaarwel te zeggen, worden gemeenten overspoeld met theologische hoogstandjes uit de persoonlijke hoge hoed.

dienstboek

Datzelfde bleek bij het verschijnen van de twee prachtige Dienstboeken in de Protestantse Kerk. Tragisch bleef daaronder staan: ‘een proeve’. Een dominee zei mij vol trots: ‘Het blijft een “proeve”, want wij bepalen zelf wat we doen.’ En vervolgens bad hij een tafelgebed waar kop noch staart aan zat en liet hij Jezus woorden uitspreken bij brood en wijn die ik nog nooit gehoord heb.

En dat terwijl de klassieke gereformeerde liturgie ook rijk is en mystiek uitdraagt, in zijn eenvoud, en bovendien theologisch uitmuntend onderbouwd is.

stil gebed

Die mystiek ervaar ik als katholiek, wanneer de ouderling in zijn/haar eerbiedwaardig ambt met de handdruk de verantwoordelijkheid overdraagt aan de dominee. Die mystiek ervaar ik in sommige kerken als de dominee in stil gebed voor de trappen van de preekstoel blijft staan om daar Gods zegen af te smeken. Die mystiek ervaar ik in de gemeentezang, waarin één lichaam God alle lof toezingt. Die mystiek ervaar ik in de devote houding van de gelovigen als de dominee voorgaat in gebed en iedereen de ogen sluit en meebidt in het hart. Die mystiek ervaar ik als de dominee met eerbied het klassieke avondmaalsformulier leest en de diakenen de witte doeken van de broodschalen afhalen. Die mystiek ervaar ik als het Heilig Avondmaal bediend wordt en er toch bij sommige mensen enige schroom bestaat: ben ik het vandaag wel waardig?

De valkuil binnen de protestantse kerken is geworden dat iedereen maar wil meepraten over liturgie en iedere dominee naar eigen goeddunken preekt en de sacramenten viert en soms ook een soort van katholiek pastoortje wil spelen.

Protestanten moeten leren te stoppen met trots te zijn op alle individuele acties en spitsvondigheden.

Aanvaard in je kerkverband een gezag dat bepaalt hoe het Heilig Avondmaal en de Heilige Doop gevierd moeten worden. En vier het dan ook zo; de gelovigen hebben recht op de viering van de kerk en niet op de viering van de dominee die alles beter meent te weten.

Vermijd spitsvondigheden op de kansel. Aanvaard de Bijbelse theologie en uitleg, ook als het schuurt.

Wees spitsvondig in het pastoraat en in het gebed bij de mensen thuis. Aanvaard het wanneer het gezag in het ambt van een protestantse bisschop zou komen.

Ik denk dat mooie protestantse liturgie, klassiek en verbonden met de kerk van alle tijden en plaatsen, ook een goed recept is tegen de verveling die al genoeg onze huiskamers binnenkomt. <

PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief