Maak het huwelijk niet te bijzonder in de kerk

Waarom moeten we het juist over intieme relaties hebben in de kerk? De overtuigende onderbouwing daarvan moet nog worden gevonden. Opinie
Waarom moeten we het juist over intieme relaties hebben in de kerk? De overtuigende onderbouwing daarvan moet nog worden gevonden. | beeld ap / Aaron Favila
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Het aantal scheidingen in Nederland is in een paar decennia sterk toegenomen. Wat is de invloed daarvan op de levens van mensen en op de Nederlandse samenleving? Vandaag: wat is de rol van de kerk?

Veertig procent van alle huwelijken eindigt met een echtscheiding. Reden genoeg voor bezorgdheid. Wat zou de rol van de kerk daarin kunnen zijn? Een antwoord op die vraag begint met uit te leggen waarom juist dit probleem om kerkelijke aandacht vraagt. Dat lijkt duidelijk. In de kerk worden huwelijken bevestigd voor Gods aangezicht. Gehuwden krijgen Gods zegen mee. Die zegen betekent niet alleen iets voor zolang het goed gaat, maar juist bij verdriet en tegenspoed. De zegen wijkt niet meer van dit paar. Net zomin als zij van elkaar wijken. Als men vervolgens toch niet meer samen verder gaat, hoe zit het dan met die zegen van God, en met die beloften van trouw?

intieme relaties

Als je nagaat hoe het onderwerp echtscheiding – los van het individuele pastoraat of een incidentele preek – op de kerkelijke agenda komt, is dat vaak als ‘beleidskwestie’, in de kerkenraad, bijvoorbeeld vanwege verzoeken tot een tweede huwelijk na scheiding. Soms komt er dan bredere bezinning op gang. Het is belangrijk om op te merken dat dat een van de weinige momenten is dat er in kerkelijk verband expliciet en normatief wordt gesproken over wat een christelijke levenswandel is. Andere aanleidingen om daarover te spreken zijn, opvallend genoeg, samenwonen en homoseksualiteit. Waarom is het juist dit aspect van het leven, dat van de intieme relaties, dat aandacht krijgt? Is al die aandacht te verantwoorden op basis van de kerkelijke huwelijksviering? Dat lijkt te veel eer. Want in de kerk wordt er veel meer gevierd. Avondmaal, om te beginnen, maar ook doop. En iedere zondag ontvangen gemeenteleden de zegen. Betekenen al die sacramentele handelingen alleen of vooral iets als het gaat om de intieme relaties? Moeten we het juist over die intieme relaties hebben in de kerk? De overtuigende onderbouwing daarvan moet nog worden gevonden.

Als je de Bijbel leest, staat daar niet zoveel over huwelijken, over liefde voor en trouw aan die ene. Veel vaker gaat het over naastenliefde en trouw aan God, en over gerechtigheid.

Kortom: de kerk moet misschien wel iets met echtscheiding, maar niet als thema bij uitstek, of zelfs als iets om je mee te profileren. Dat zou heel eenzijdig zijn. Het goede leven voor Gods aangezicht reikt veel verder dan de sfeer van de intieme relaties. Wil de kerk wel stilstaan bij dat goede leven dan is dat niet eenvoudig in een tijd waarin we het daarover niet bij voorbaat eens zijn, en erg op onze vrijheid gesteld zijn. Maar stel dat kerken wel plekken zijn waar mensen hun eigen vragen over hoe goed te leven durven in te brengen; en zich daarmee kwetsbaar op durven te stellen, zodat het gesprek nooit buiten henzelf omgaat. Wat zou er in zo’n kerk te zien en horen zijn als het om echtscheiding gaat? Daar zou 40 procent echtscheidingen wellicht aanleiding zijn om na te denken over een fundamentele vraag: de vraag in hoeverre je leven gegeven is. Echtscheiding confronteert je met die vraag. Het is een nogal vreemde vraag in een cultuur die mensen voortdurend prikkelt tot kiezen en verandering, tot mooier, hoger, beter, en dus brengt tot het punt van ‘is mijn leven wel goed zo?’ In zo’n cultuur vergeten we gemakkelijk om te leven vanuit wat er al ligt, wat we niet gekozen hebben. Op je eigen concrete plaats in het leven je roeping verstaan, betekent die plaats niet voortdurend als keuze beleven en vooral niet als keuze waarop je terug kunt komen. Aan het huwelijk ligt wel een soort keuze ten grondslag, maar dat is een heel merkwaardige. Je kiest voor iets wat je principieel niet kan overzien. Alleen in het huwelijk zelf ontdek je wat dat inhoudt, wat het is om duurzaam met elkaar verbonden te zijn en daarbinnen je keuzes te maken.

gewoon op zondag

Vragen naar de gegeven kant van het leven brengt zo iets wezenlijks van heel het mens-zijn in beeld, iets wat oriëntatie geeft in plaats van iets wat belemmert bij het kiezen.

En misschien zouden we in zo’n kerk wel zien dat mensen daar ‘gewoon’ op zondag trouwen, in de wekelijkse eredienst. Om aan te geven dat trouw zijn aan die ene ander en daarover Gods zegen ontvangen niet iets heel anders is dan de zegen aan het slot van iedere dienst. Die ontvang je op de plaats waar je gesteld bent. In zo’n dienst wordt ook gebeden, vanuit dankbaarheid en vanuit zorg, voor de gehuwden net zo goed als voor wie alleen gaan of iemand missen, voor wie ziek zijn en genezen, voor wie geen lijn meer in het leven zien en voor wie het op rolletjes loopt. In zo’n kerk staat bezorgdheid over echtscheiding in een groter kader, een omvattende praktijk van samen oefenen in het goede leven. Zonder dat kader wordt de bezorgdheid gauw oppervlakkig of een lakmoesproef voor orthodoxie. <

Bijlagen

Fotoserie, 2 foto's
PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief