Irak: minder geweld, niet veilig

Iraakse asielzoekers bidden in het tentenkamp in Ter Apel voordat ze vrijwillig vertrekken. Dinsdagavond lieten de bewoners nog weten dat ze niet van plan waren uit het kamp te vertrekken, maar een van hen zei dat ze hun doel bereikt hebben. De achtergebleven Iraanse en Somalische asielzoekers werden gisteren opgepakt. |beeld novum / Harm Meter Opinie
Iraakse asielzoekers bidden in het tentenkamp in Ter Apel voordat ze vrijwillig vertrekken. Dinsdagavond lieten de bewoners nog weten dat ze niet van plan waren uit het kamp te vertrekken, maar een van hen zei dat ze hun doel bereikt hebben. De achtergebleven Iraanse en Somalische asielzoekers werden gisteren opgepakt. |beeld novum / Harm Meter

Irak is onveilig voor onder andere christenen en homoseksuelen; toch zullen de asielzoekers uit het tentenkamp in Ter Apel terugmoeten.

Sinds dinsdag 8 mei bivakkeren hoofdzakelijk uitgeprocedeerde Irakezen en Somaliërs in een tentenkamp naast het opvangcentrum in Ter Apel. Leers bood de demonstranten een week later de optie tot tijdelijk onderdak voor een week of tot het moment van vrijwillige terugkeer. Daar gingen de asielzoekers niet op in.

Gisteren kwam er schot in de zaak en verlieten de asielzoekers het kamp vrijwillig. Dat deden ze omdat de gemeente Vlagtwedde had aangekondigd dat ze verwijderd zouden worden.

water bij de wijn

Dinsdag wezen de Irakese bewoners van het tentenkamp de aangeboden tussenoplossing, huisvesting tot uitzetting, af. Gisteren draaiden ze bij. Woordvoerder Ali Aziz: Wij moeten ook water bij de wijn doen. We hebben de afgelopen weken steun in de politiek gekregen, die willen wij niet verliezen. Wij willen bewijzen dat wij mee willen werken aan een oplossing. Met onze actie hebben we bereikt wat we wilden. Iedereen weet nu wat het probleem van de Irakezen is.

Het totale aantal asielzoekers in het kampement lag gisteren op zon 167. Naast Somaliërs en Afghanen gaat het vooral om mensen uit Irak. Zij vormen een klein deel van een veel groter probleem, want tussen vier en zeven miljoen van de 33 miljoen Irakezen zijn vluchteling, in eigen of buitenland. Van hen zou een flink deel christen of andersdenkend moslim zijn.

15 juni

Minister Leers koopt uitstel tot 15 juni. Dan krijgt hij bezoek van zijn Iraakse collega, Dindar Najman Shafiq Duski, minister van Displacement and Migration in het kabinet van premier Nour al-Maliki. Het bezoek werd op 18 mei overeengekomen, naar aanleiding van het tentenkamp in Ter Apel.

Voor Duski is het maar een klein vlekje op een vlag die besmeurd is met problemen. Hij zit in de regering van Irak namens de Kurdistan Alliance. Dat betekent dat zijn invloed beperkt is (net zoals zijn collega Sarkoun Lazar, die namens de resterende christenen in Irak op Milieu zit) en hij uit een regio komt waar veel christenen in Irak naartoe zijn gevlucht.

kanonnenvoer

Noord-Irak is praktisch autonoom. Maar dat betekent niet dat het gebied met open armen klaarstaat om vrijhaven te worden voor christenen die de vervolging in Irak ontvluchten. Zelfs Koerdische christenen uit steden als Mosul, tweede centrum van Irak en oliestad, worden niet toegelaten. Er moeten Koerden in de grensgebieden blijven wonen die kunnen stemmen op Koerdische partijen; menselijke schilden fungeren als kanonnenvoer in een bufferzone, zoals minister Duski dat zelf verwoordde, in oktober en december 2011, tegen de journalist David Enders.

De tragiek is dat minister Leers weinig alternatieven heeft. De asielzoekers uit Irak moeten terug naar een land waar de veiligheid voor minderheden, christenen, homoseksuelen en andere daar bedreigde groepen, niet gegarandeerd is. Leers is daar ook open over. Meer dan het volgen van teruggekeerde asielzoekers en afgewezen vluchtelingen kun je niet doen.

negende plek

De tragiek is extra pijnlijk omdat het in Irak iets minder heftig lijkt te worden met de terreur tegen andersdenkende burgers.

We nemen de christenen als voorbeeld voor veel andere groepen die het moeilijk hebben in het land dat na het verdrijven van Saddam Hussein in 2003 nooit tot rust kwam. Op de ranglijst van landen waarin christenen vervolgd worden staat Irak op de negende plek. Maar in 2011 was dat nummer acht, meldde Open Doors. En in 2010 werden 92 christelijke Irakis om hun geloof gedood, raakten er 47 ernstig gewond bij aanvallen op 52 kerken en christelijke instellingen. Maar dat lag vooral aan de grote aanslag op de Syrisch-katholieke kathedraal in Bagdad, waar op 31 oktober 2010 52 mensen omkwamen en zeventig gewond raakten.

onveilig

Die getallen liggen nu lager, zij het niet heel veel. Je zou dus kunnen zeggen dat het minder slecht gaat met de christenen in Irak en dat is voor Leers een handvat om het terugkeerbeleid wel uit te voeren. Daar staat tegenover dat de neerwaartse spiraal in Irak blijft. De regering heeft geen zeggenschap over grote delen van het land, de aftocht van de Amerikanen vergroot de chaos en Irak wordt opnieuw een lappendeken van lokale potentaatjes, een strijdveld tussen soennieten en sjiieten, tussen Arabieren en Koerden.

Veelbetekenend is dat zelfs Noord-Irak onveilig aan het worden is voor christenen. Begin december 2011 werden kerken en huizen van christenen in de stad Zakho het doelwit van een meute, die was opgehitst vanuit een moskee, om de onreine winkels en gebouwen aan te vallen. Er werd druk geplunderd, ook al was de buit volgens de Koran zo verboden (haram) als wat.

lichtpuntjes

Er zijn ook lichtpuntjes. Nog steeds gaan er in Irak nieuwe kerken open, zoals de Mar Boulos, gewijd aan de apostel Paulus, in het dorp Sikanayan, bij Kirkuk. Nog steeds bestaat de mogelijkheid dat Irakese christenen een eigen autonoom gebied krijgen in de vlakte van Ninevé. Die stad, anderhalve eeuw na het optreden van de profeet Jona in 612 voor Christus verwoest door Parten en Meden, heet nu Mosul. De stad is een speerpunt voor soennitische offensieven tegen Koerden en vooral christenen. Die vluchten naar het noorden, omdat de situatie in de Koerdische steden Arbil en Dohuk nog wel relatief veilig is.

Sinds kort wordt de notoire verdeeldheid onder de Iraakse christenen ook aangepakt, door een Chaldeeuws-Syrisch-Assyrische Volksraad, onder leiding van Fehmi Yusef Mansur, een Assyrisch christen. Die moet orthodoxe Nestorianen, Chaldeeën, Assyriërs, Arameeërs en nieuwerwetse rooms-katholieken en protestanten politiek onder een noemer brengen.

nieuwe trend

Christenen hebben last van Arabische immigranten, in regios waar ze vanouds domineerden. Dat komt mede doordat de etnische politiek van Saddam beperkt wordt doorgezet door de nieuwe regering. Het Reformatorisch Dagblad bezocht Bartalah, een stadje waar de christenen worden verdreven door de shabaks, een sjiitische minderheid. Die combinatie van grondpolitiek en christenvervolging zie je steeds meer, ook in de noordelijke oliestad Kirkuk. Misschien is dat de nieuwe trend: minder geweld en meer sociale uitsluiting van christenen in Irak.

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?