Immigratiedienst bedrijft ambtelijk amateurisme

De Immigratie- en Naturalisatiedienst doet echt iets verkeerd bij de beoordeling van bekeerde asielzoekers. Zo werd een analfabete vrouw afgewezen omdat zij de positie van de vrouw in het christendom niet had bestudeerd. Opinie
De Immigratie- en Naturalisatiedienst doet echt iets verkeerd bij de beoordeling van bekeerde asielzoekers. Zo werd een analfabete vrouw afgewezen omdat zij de positie van de vrouw in het christendom niet had bestudeerd. | beeld anp / Robin Utrecht
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie
De immigratiedienst IND vindt zichzelf de enige deskundige in zaken waarin beoordeeld moet worden of een asielzoeker bekeerd is. Het gevolg van deze hoogmoed is levensgevaarlijk voor asielzoekers.

Deze week berichtte staatssecretaris Harbers dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nieuw beleid heeft over de toetsing van asielaanvragen van bekeerlingen. Omdat ik vrijdag als asieladvocaat een rechtbankzitting had over zo’n zaak heb ik meteen om aanhouding gevraagd. Dan zou de afwijzing van mijn bekeerlingen kunnen worden getoetst aan dit nieuwe beleid. De procesvertegenwoordiger van de IND vond dat niet nodig. In haar woorden was er geen sprake van een ‘wezenlijk ander beoordelingskader’. Ook tegenover mijn verzoek om de zaak aan te houden in afwachting van een beoordelingsrapport van de stichting Gave stond zij afwijzend, hoewel de ­Kamerbrief van deze week stelt dat ­‘rekening is gehouden met ingebrachte verklaringen van derden’.

Het rapport van Gave zou volgens haar niets afdoen aan deze ‘evident ongeloofwaardige bekering’. Interessant weetje: bij dit Iraanse echtpaar had de commissie-Plaisier – die geloofsgesprekken houdt namens de Protestantse Kerk in Nederland en bestaat uit kopstukken uit protestants Nederland – geoordeeld dat er wel degelijk sprake was van een oprechte bekering.

bekeringsdetector

Nu is het niet gemakkelijk voor de IND om te oordelen of een bekering oprecht is. Er bestaat niet zoiets als een ‘bekeringsdetector’. Bij bekeringen of het geloof gaat het om innerlijke overtuigingen, en dat is moeilijk toetsbaar. Je kunt niet vragen van de IND dat ze het altijd bij het juiste eind hebben. Ik heb begrip voor de moeilijkheden die de dienst heeft, maar de manier waarop bekeerlingen zijn overgeleverd aan de willekeur van de beslisambtenaar stemt mij pessimistisch. Daarvoor heb ik te veel zaken gezien waarin de aanvraag werd afgewezen omdat er weer eens iets was bedacht. Voorbeelden?

De bekeerling had geen andere godsdiensten (zoals het boeddhisme) bestudeerd, had aangegeven bij het bekeringsproces nooit te hebben getwijfeld (wat niet duidt op een weloverwogen keuze), had aangegeven bij het bekeringsproces juist wel te hebben getwijfeld (wat evenmin duidt op een weloverwogen keuze), of had nooit een liberalere variant van de islam overwogen. Een analfabete vrouw werd afgewezen omdat zij de positie van de vrouw in het christendom niet had bestudeerd. Een bekeerling die beweerde zich aangetrokken te voelen tot het christendom vanwege de nadruk op de liefde kreeg een afwijzing die gemotiveerd was met teksten van de ­Koran waar het woord liefde in voorkwam. En een vrouw die schuldgevoel had vanwege een abortus en geen vergeving kon ervaren in de ­islam maar wel in het christendom had miskend dat abortus in beide religies een zonde is.

Voor dergelijke afwijzingen zijn nooit deskundigen geraadpleegd als een theoloog, godsdienstpsycholoog of interculturele godsdienstwetenschapper.

Bovengenoemde bedenksels zijn afkomstig uit de koker van individuele ambtenaren, die voor de beoordeling van bekeringen overigens helemaal niet zelf gelovig hoeven te zijn.

Dat gebrek aan deskundigheid wringt. Volgens een richtlijn van de Europese Unie moet de overheid bij de beoordeling van asielaanvragen de beschikking hebben over een ‘deskundige op het gebied van religieuze kwesties’. Het oordeel van deze deskundige moet door de advocaat van de vreemdeling opvraagbaar zijn. De IND heeft dergelijke deskundigen niet, en die gaan er ook niet komen.

geen noodzaak

In de Kamerbrief meldt Harbers dat hij geen noodzaak ziet om een deskundigenbericht in te roepen ten behoeve van de geloofwaardigheidsbeoordeling van bekeerlingen. De dienst vindt zichzelf deskundig genoeg. ‘Verklaringen van derden worden beoordeeld als verklaringen op basis van eigen waarneming en niet als deskundigenbericht.’ Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor rapporten van hoogleraar godsdienstpsychologie Van Saane. Zij schrijft op grond van dossiers van IND-rapporten die zijn gebaseerd op inzichten in de godsdienstsociologie.

onwil

De onwil van de IND om deskundigen te raadplegen duidt niet alleen op ambtelijke hoogmoed, maar ook op een overdreven ambtelijke efficiency. Met het inschakelen van een deskundige geeft de IND een stukje autonomie weg en wordt versnelde afwijzing ingewikkelder. En dat is onwenselijk.

Het droevige slachtoffer hiervan zijn de bekeerlingen. Te vrezen valt met name voor Afghanistan. De Europese Unie heeft een deal gesloten met het regime, waardoor uitgeprocedeerde asielzoekers gemakkelijk uitzetbaar zijn. Maar juist Afghanistan is levensgevaarlijk voor bekeerlingen. De geschiedenis van het christendom is ook een geschiedenis van martelaars, en met Afghanistan wordt een nieuw hoofdstuk geopend.

En dat is nog veel enger dan al dit ambtelijk amateurisme. <

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?