Deze EU is ten dode opgeschreven

Een vluchtelingenkamp aan de Grieks-Macedonische grens. Opinie
Een vluchtelingenkamp aan de Grieks-Macedonische grens. | beeld ap
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

De EU zoals we die kennen, is ten dode opgeschreven, zeggen buitenstaanders. Want een unie die moet worden gered door Turkije, die verkoopt haar ziel, waarschuwen ook Europarlementariërs.

‘De hele toekomst van Europa ligt hier op tafel’, zei de Turkse premier Ahmet Davutoglu maandagmorgen op de stoep van de Europese Raad in Brussel, waar wanhopige Europese regeringsleiders een akkoord met Turkije hoopten te bereiken over het tegenhouden van de vluchtelingen richting de EU.

Alleen al het feit dat Davutoglu dit kon zeggen, geeft de positie aan waarin de EU terecht is gekomen. Als Turkije geen reddende hand uitsteekt, is de EU verloren.

Davutoglu overdreef helaas niet. De Franse premier Manuel Valls zei enkele weken geleden op het Wereld Economisch Forum dat de EU ‘in groot gevaar is, ineen te storten’. Tenzij de buitengrenzen effectief kunnen worden bewaakt, dreigen diverse Europese lidstaten ‘totaal gedestabiliseerd te raken’ en kan ‘het idee van Europa sterven’. Zelfs de altijd optimistische Nederlandse premier Mark Rutte zei kort na Valls dat Europa ‘op het breekpunt staat’.

In de New York Times is al een ‘Requiem voor de Europese gedachte’ verschenen en ook in Duitsland, het dragende land van de EU, vroeg Der Spiegel zich maandag af of ‘Europa de crisis oplost – of lost de crisis Europa op?’ ‘Het klinkt pathetisch’, aldus Der Spiegel, ‘maar het gaat in wezen om niets minder dan dit.’ Terwijl honderdduizenden vluchtelingen hun toevlucht zoeken in een veilig Europa, stort dat juist in.

half procent

Dat komt niet door die vluchtelingen. Het is Europa dat dit zichzelf aandoet. Er zijn wel degelijk afspraken gemaakt om de vluchtelingencrisis aan te pakken. Maar de lidstaten komen hun beloften niet na. Voor de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, is dat hét breekpunt, zo liet hij afgelopen donderdag in Den Haag nog eens merken. De jongste cijfers ondersteunen hem daarbij. Zo hebben de regeringsleiders in oktober afgesproken, 160.000 vluchtelingen vanuit Italië en Griekenland te verdelen over de rest van de EU. Maar ondanks diverse Europese topontmoetingen erna, zijn er volgens de Europese Commissie nog maar 874 van die 160.000 daadwerkelijk hervestigd – een half procent!

In dit tempo duurt het ruim zestig jaar voordat die 160.000 vluchtelingen zijn verdeeld.

Omdat de EU door onderlinge verdeeldheid en regeringsleiders die met knikkende knieën toegeven aan de druk van populistische partijen geen oplossing heeft weten te bereiken, heeft Turkije inderdaad de levenslijn van de EU in handen gekregen. Dat buit Turkije geweldig uit. Zo meldde Davutoglu maandag fijntjes dat Turkije ‘er klaar voor is, lid van de EU te worden. Dat Turkse lidmaatschap zal een keerpunt betekenen.’ Vrijdag had de voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders, Donald Tusk, nog een gesprek met Erdogan. Maar hij was nog maar net vertrokken of Erdogan liet de redactie van de grootste oppositiekrant, Zaman, bezetten. ‘Dat was een klap in het gezicht.’

doen wat hij wil

‘Erdogan wil duidelijk laten zien dat hij kan doen wat hij wil’, citeert Christian Today een reactie van een hoge EU-medewerker.

De Luxemburgse premier Bettel Xavier bevestigde de onmacht tegenover Turkije ongewild nog eens in zijn tweet, onderweg naar Brussel. ‘Solidariteit van de 28 in de EU en Turkije zijn de sleutels om de migratiecrisis op te lossen’, twitterde Xavier. Maar als de eerste echt zou bestaan, was de tweede niet nodig geweest.

Tijdens de top in Brussel probeerden de regeringsleiders er weer met een aardige technische oplossing uit te komen: als Turkije vluchtelingen uit Europa terugneemt – ook Syrische vluchtelingen – dan zal de EU beginnen vluchtelingen uit Turkije op te nemen. Als dat net zo snel gebeurt als de eerdere afspraken over het verdelen van 160.000 vluchtelingen, is dit geen oplossing, maar een rookgordijn.

De EU is het zicht op de kern van haar identiteit kwijtgeraakt. Merkel sneed dit in september al aan. Ze hoopt, zo zei ze in Zwitserland, dat de Europeanen door de komst van zo veel vluchtelingen ‘weer kijken naar de eigen wortels’. Daarmee doelde ze op de christelijke cultuur, waarmee ze zichzelf identificeert.

Daaruit haalt Merkel haar kracht en politieke moed.

Ook Juncker verwees er donderdag naar: ‘De Europese eenheid krijgt een diepere zin door de Europese en ook christelijke waarden waarmee ze verbonden is.’

Een ding is duidelijk: de EU, zoals die zich tot nu toe manifesteert, is ten dode opgeschreven. Óf de EU verkoopt haar ziel en principes in ruil voor een oplossing tot de volgende crisis, óf de Europese regeringsleiders beseffen dat ze druk bezig zijn zelf af te breken wat Europa bindt.

Dat inzicht kan Brussel niet afdwingen.

Dat is de individuele verantwoordelijkheid van iedere regeringsleider die in Brussel aan tafel aanschuift en beseft dat er geen oplossing en uiteindelijk geen toekomst meer is als hij of zij niet stáát voor wat er wordt afgesproken. Doen ze dat niet, dan zijn de requiems voor de begrafenis van de EU al geschreven. <

PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief