Zieken help je, maar hoelang?

Kinderen discussiëren met elkaar over hun ideale samenleving door zich te verplaatsen in de gebeurtenissen op een eiland. Nederland
Kinderen discussiëren met elkaar over hun ideale samenleving door zich te verplaatsen in de gebeurtenissen op een eiland. | beeld Lisa Hu
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Stel je woont op een mooi eiland en hebt het daar gezellig met je vrienden. Op een dag spoelen er schipbreukelingen aan. Wat doe je? Met het spel Terra Nova leren kinderen op een speelse manier maatschappelijk onderwerpen te bespreken.

Bedenker is ontwerpster Lisa Hu (24). Ze won de ASN Bank Wereldprijs, een prijs voor een initiatief dat de wereld een beetje aangenamer maakt. Hu geeft uitleg over het spel.

Hoe werkt het spel?

‘Aan de hand van een verhaallijn op een voorheen onbewoond eiland discussiëren kinderen in groepjes van vijf over hun ideale samenleving. Kiezen ze bijvoorbeeld een leider, een paar leiders of helemaal geen? Al spelend ontdekken ze de voor- en nadelen van hun keuzes. Er volgen allerlei morele dilemma’s. Moet je de vis die je vangt, delen met je eilandbewoners? Of deel je hem alleen met je vrienden? En wat als iemand ziek is, hoelang help je hem? Klassikaal wordt gekeken naar de keuzes in de diverse groepjes. Aan het eind wordt gestemd welke minisamenleving het fijnst is.’

Was er nog geen materiaal dat op Terra Nova lijkt?

‘Ik ben het nog niet tegengekomen. Wat betreft ideologie zijn er raakvlakken met het programma ‘de Vreedzame School’. Dat gaat ook over burgerschap en wordt schoolbreed ingevoerd. De hele school moet een paar jaar meedoen. Met Terra Nova kun je meteen beginnen, ook als individuele leerkracht.’

ook buiten de school

Is het spel ook te spelen in andere groepen dan schoolklassen?

‘Ja. Ik heb het inmiddels gespeeld met 450 kinderen en jongeren, op vernieuwende scholen, in dorpen en in achterstandswijken. Ik kan me voorstellen dat het buiten school ook goed te gebruiken is door jongerenwerkers, in bibliotheken en in kerken als er een paralleldienst voor de jeugd is. Het werkt het mooist als kinderen uit alle lagen van de bevolking met elkaar spelen.’

Zitten er ook religieuze vragen bij?

‘Ja, er is een vraag over bidden. Hoe los je het op als een van de eilandbewoners wil bidden en de rest niet? Ook willen de nieuwkomers een feest volgens eigen traditie organiseren. De eerdere eilandbewoners begrijpen deze traditie niet, hoe kunnen ze hiermee omgaan?’

Hebben de oplossingen van de kinderen u verrast?

‘Zeker. Op het moment dat er schipbreukelingen kwamen, kregen die in een van de groepen hun eigen kamp met tenten, vis, bomen en kokosnoten. Een meisje van 11 zette een discussiekaart in. Ze wilde weten of hun aanpak ook nadelen had. Want door ze zo apart neer te zetten, leerden de groepen elkaar niet kennen en dat kan ruzie geven. Het leek haar beter dat de nieuwkomers meteen met hen zouden optrekken en tussen hen in kwamen wonen.’

Hoe belangrijk is de ASN Bank Wereldprijs?

‘Heel belangrijk. Dankzij deze prijs, – een geldbedrag van 10.000 euro, – kan ik het spel in eigen beheer uitgeven en zorgen dat het vanaf volgend schooljaar beschikbaar is. Ik heb in drie jaar geen educatieve uitgever kunnen vinden die het wilde uitgeven. Er zou weinig met burgerschap te ‘verdienen’ zijn. Komend voorjaar ga ik testen hoe het spel werkt zonder mijn begeleiding. Er hebben zich al ruim dertig scholen aangemeld om dat uit te proberen.’ ◆

ebolapatiënt moest de zee in

Jasmijn Berger (10) uit groep 6 en Stijn Nicolai Broeckaert (12) uit groep 8 van de Jenaplanschool Wittevrouwen in Utrecht speelden Terra Nova met klasgenoten.

Stijn: ‘Ik heb veel geleerd van het spel: beter discussiëren, keuzes maken en dat een spel spelen leuk is. Het is leuk om je eigen keuzes te kunnen maken. Die bepalen hoe het verder gaat op het eiland.’ Het spel lijkt op Nederland, al zijn er veel minder inwoners en wonen die op een eiland. ‘Wij hebben te maken met vluchtelingen, in het spel komen er schipbreukelingen op het eiland. Je kunt ze wegsturen of eerst kennis met ze maken en zien of ze aardig en beleefd zijn en wat hun tradities zijn.’ Op zijn eiland mochten de nieuwkomers blijven en tussen de oorspronkelijke bewoners komen wonen. Keuzes maken is niet altijd makkelijk, merkte Stijn. ‘Wat doe je als er iemand een besmettelijke ziekte krijgt. Help je hem of niet? Stel dat het ebola is. Wij hadden geen goede EHBO en moesten de zieke in de zee gooien, om de rest van de bewoners te redden. Eigenlijk was iedereen het daar wel over eens.’ Stijns rol was die van geluidsbewaker. ‘Ik zorgde ervoor dat alle spelers hun mening konden geven.’

Jasmijn vond het spel ‘superleuk’. Ze heeft ontdekt dat ze heel precies is en dat ze goed landkaarten kan maken, dat kon ze helemaal kwijt in het spel. ‘Ik was de tekenaar.’ Soms moesten er moeilijke beslissingen genomen worden. ‘Toen er andere mensen op het eiland kwamen, vonden we dat vervelend. We hebben ze een eigen stuk land gegeven, maar niet iedereen was blij met die oplossing. Samen iets delen wat je zelf graag wilt hebben, is moeilijk en iedereen heeft een andere mening.’ Toen de nieuwe bewoners voor overlast zorgden met hun luidruchtige feesten, werden er maatregelen getroffen. ‘We hebben afgesproken dat zij en wij allebei een keer per jaar een groot feest mochten geven.’ Jasmijn vindt dat het spel echt op Nederland lijkt. ‘Alleen nu mochten wij alles beslissen.’

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?