'Vanaf 1100 meter zien we het verschil tussen drone en vogel'

Een drone stijgt op om een vijandelijk onbemand toestel te kunnen ‘vangen’. Nederland
Een drone stijgt op om een vijandelijk onbemand toestel te kunnen ‘vangen’. | beeld Hans-Lukas Zuurman
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Hoe vang je een bomdrone en niet per abuis een vogel? Nederland bereidt zich voor op de duistere kant van onbemand vliegen.

Enschede

Het publiek tuurt met de handen boven de ogen naar de strakblauwe lucht. De zon brandt. Even later verschijnt een zoemend zwart voorwerp boven de landingsbaan op vliegbasis Twente, een soort reuzenbromvlieg. De drone – want dat is het – hangt even stil en zet dan koers richting een kleiner onbemand toestel dat intussen opdoemt. ‘Let op, dit gaat snel’, klinkt het waarschuwend uit de speakers. Er volgt een ontploffinkje vanaf de grote drone, waarna een net zich razendsnel ontvouwt. De kleine drone raakt er al gauw in verstrikt en zeilt even later bungelend aan een rode parachute naar beneden. Missie geslaagd.

explosieven

De demonstratie maakt deel uit van de Drones Innovatie Dag die woensdag op de vliegbasis plaatshad. Het ministerie van Veiligheid en Justitie koos de voormalige militaire luchthaven uit voor de presentatie van oplossingen om vijandige – bijvoorbeeld drones met explosieven – op een goede en veilige manier uit de lucht te kunnen halen. Dat is nodig, want de onbemande vliegtuigen rukken in rap tempo op, weet Siete Hamminga van Robin Radar, dat routes van drones kan volgen in de lucht. ‘Elke maand komen er wereldwijd 200.000 drones bij. En die zijn niet altijd bedoeld om in de toekomst pizza’s te bezorgen. Dat zullen eerder explosieven zijn.’

Volgens Arnout de Jong van Delft Dynamics, die de drone met het vangnet en parachute ontwikkelde, is dat gevaar inderdaad aanwezig. ‘Het voordeel van ons systeem is dat je zo’n drone dan kunt vangen en mogelijk wegslepen.’

foute drones

Het ministerie koos na een stevige selectieronde vier bedrijven uit die met steun van overheidsgeld mogen laten zien hoe ze gevaarlijke situaties met drones in de lucht kunnen voorkomen. Robin Radar en Microflow AVISA laten zien hoe ze foute drones snel in de gaten hebben, terwijl COBBS en Delft Dynamics tonen hoe ze vervolgens veilig onderschept kunnen worden.

Het ministerie moet nog een keuze maken welke bedrijven voor de overheid aan de slag mogen, vertelt Hamminga. Met Robin Rader meent hij een voorsprong te hebben: ‘Wij maken al vogelradars voor luchthavens, dat systeem hebben we versneld verder ontwikkeld, want die radar zag nog niet het verschil tussen een vogel en een drone. Door de snelheid van de propellers van een drone te detecteren met de radar, weten we dat nu wel. We hebben het systeem inmiddels al in Engeland, Zwitserland en Duitsland verkocht. Ons bedrijf telt 22 medewerkers en groeit dit jaar met 450 procent’, glundert hij.

Het radarsysteem kan – afhankelijk van de omgeving – tussen de 3 en 9 kilometer ver ‘kijken’. ‘En vanaf 1100 meter kunnen we zien of iets een drone of vogel is.’ Hij verwacht dat een radarsysteem voor drones snel terrein wint in Nederland. ‘Vaste systemen kun je bij luchthavens, nucleaire installaties, paleizen of gevangenissen plaatsen. Zo’n systeem kost anderhalve ton. Maar we hebben natuurlijk ook mobiele installaties voor inzet bij evenementen.’

De Jong vindt zijn oplossing, die 30.000 euro kost, baanbrekend: ‘Je kunt ook het signaal van een drone verstoren, maar dan weet je niet wat er gebeurt. Door zelf naar het object toe te gaan, heb je meer controle. Als het gewicht het toelaat, kun je de gevangen drone wegslepen. Maar ­eigenlijk moet je al zorgen dat zo’n drone niet binnen een bepaalde ring komt, zodat hij ook neergehaald kan worden.’ Zijn wens: ‘Onze drone snel vanuit een doos op het dak van de auto laten opstijgen.’ Minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie ziet de toekomst met vertrouwen tegemoet. ‘Drones zijn enorm belangrijk voor de ontwikkeling van Nederland. Natuurlijk zijn er ook zorgen over, bijvoorbeeld van mensen die zo’n drone niet boven hun achtertuin willen hebben. Het kunnen mogelijke inbrekers zijn die het hang- en sluitwerk komen bekijken. Dat zijn aspecten waarnaar we moeten kijken. Drones zijn niet meer te stoppen, dus we moeten ook kijken wat we doen tegen drones met minder goede bedoelingen.’

Bang voor een bomdrone is hij nu nog niet echt. ‘Dat is nu nog nauwelijks mogelijk, er kan maar een beperkt gewicht onder hangen.’ Is Nederland nog op tijd, nu de ontwikkelingen zo snel gaan? ‘Ik denk dat we op z’n minst bij de tijd zijn’, aldus Van der Steur. 

Paspoort krijg je straks per drone
Een voormalig militaire luchthaven weer openstellen, maar dan voor het testen van onbemande systemen, met name drones. Dat is wat de overheid, het onderwijsleven en bedrijven in Twente voor ogen hebben met Twente Airport. Eind deze maand is dat officieel het geval. Het is daarmee de grootste test- en ontwikkellocatie van Nederland. Het hiervoor opgerichte publiek-private samenwerkingsverband Space53 (‘ruimte voor 053’, het kengetal van Enschede en omgeving) vormt de aanjager.

tekentafel

Voor de toekomst van de voormalige vliegbasis van het ministerie van ­Defensie lag afgelopen jaren al menig plan op de tekentafel. De luchthaven werd in 2010 overgenomen door de gemeente Enschede en de provincie Overijssel. Het vertrek van Defensie kostte indertijd 3500 banen, vertelt Richard Kokhuis, directeur economische ontwikkeling van de gemeente Enschede. Er werd gezocht naar een alternatieve bestemming. Een van de opties was om de luchthaven te gebruiken voor commerciële burgerluchtvaart.
‘Dat bleek lastig in verband met Europese regelgeving. Daarom is gekozen voor een klein vliegveld met alleen zakenjets en sportvliegers. En verder kwamen we vorig jaar tot de conclusie dat een grote test- en ontwikkelomgeving een goede oplossing zou zijn. Investeerders kunnen dan innovatieve onbemande systemen uitproberen, iets wat elders niet mag. Daarbij zagen we dat de ontwikkeling van drones zo snel gaat dat juist die markt ruimte kan gebruiken.'
'Met Twente Airport hebben we 500 hectare ter beschikking. De drone-technologie is er en nu draait het om de vraag wat we er allemaal mee gaan doen om het echte geld te verdienen. De mogelijkheden zijn groot: denk aan het bezorgen van pakketjes, een camera waarmee je boven een brand kan kijken hoe die zich ontwikkelt, apparatuur waarmee je kunt inschatten wat voor stof op een bepaalde locatie in de lucht zit of waarmee je kunt luisteren. We staan nog maar aan het begin van het benutten van alle mogelijkheden. Op dit moment zijn er wereldwijd een miljoen drones verkocht. De verwachting is dat dat er binnen een paar jaar tien miljoen zijn. En dan wordt het interessant te onderzoeken hoe je daar een goed luchtverkeersleidingssysteem voor ontwikkelt.'
'Ook moet je onderzoeken hoe je drones die vijandig zijn het meest effectief kunt bestrijden. Veiligheid is een belangrijk punt. En hoe zorg je dat een traumahelikopter veilig kan landen en de piloot snel weet of er geen drones in de buurt vliegen? Dat soort vraagstukken hopen we hier op te gaan lossen.’ De belangstelling is groot, weet Kokhuis. Met ‘een aantal grote bedrijven’ is Space53 in gesprek over hun deelname aan de test- en ontwikkellocatie. ‘Eind deze maand moet daar meer duidelijk over zijn.’

afgesloten

Het feit dat het hele gebied met een hek is afgesloten en niemand zomaar binnenkomt, moet volgens Kokhuis voldoende veiligheid en geheimhouding garanderen. Het zijn niet alleen bedrijven die in binnen- en buitenland benaderd worden. ‘We werken in Space53 vanuit een keten van bedrijven, onderwijsinstellingen en overheid. Zo is het ROC van Twente begonnen met het aanbieden van een opleiding voor dronepiloot en benutten we technologische kennis van Universiteit Twente. Als gemeente en provincie willen we de juiste infrastructuur voor de testlocatie ­faciliteren.’ Hij vervolgt: ‘Wen er maar aan, binnen vijf jaar vliegen er veel drones boven ons hoofd. Uiteindelijk wil Enschede de eerste stad van Nederland zijn waar – als de wetgeving het toelaat, die is nog niet zover – drones volop kunnen vliegen en hun diensten verlenen. Een paspoort kan dan per drone worden afgeleverd.’ De overlast van geluid zal minimaal zijn, verwacht hij. ‘Zo’n drone maakt relatief weinig geluid.’
Kokhuis verwacht dat Space53 de regio uiteindelijk ‘vele honderden tot enkele duizenden’ banen oplevert. ‘Een klein taartstukje van de drone-markt, die een miljardenbusiness is, is daar al voldoende voor.’ <
  

Bijlagen

Fotoserie, 4 foto's
PDF Print Stuur door

Dagelijkse nieuwsbrief