Prins Harry leert kinderen begrijpen

Lisa van den Dool en Maureen Simpelaar interviewen auteur en projectleider Marianne Molendijk van de begrijpendlezenmethode Nieuwsbegrip. Nederland
Lisa van den Dool en Maureen Simpelaar interviewen auteur en projectleider Marianne Molendijk van de begrijpendlezenmethode Nieuwsbegrip. | beeld Hans-Lukas Zuurman
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Nieuws gebruiken om kinderen een tekst goed te laten snappen, dat is het doel van de begrijpendlezenmethode Nieuwsbegrip. Driekwart van de basisscholen gebruikt de aanpak, die vanaf schooljaar 2019/2020 nóg digitaler wordt.

Rotterdam

Geschrokken grijpt de 11-jarige Lisa van den Dool met beide handen naar haar keel. ‘Er zit prik in’, zegt ze met dichtgeknepen ogen. Ze wijst op het bekertje Sinas, waar ze zojuist een slok van nam. Dat kun je zomaar hebben vlak voor het begin van een vraaggesprek, terwijl degene die je gaat interviewen net even is weggelopen om koffie te halen. Klasgenote Maureen Simpelaar (11) grijpt doeltreffend in en giet de overgebleven limonade in haar bekertje. Opgelost.

De dames kruipen vandaag in de huid van een verslaggever. Ze zijn mee op reportage in het Centrum Educatieve Dienstverlening, kortweg de CED-Groep in Rotterdam. Hier produceert een team van twintig onderwijs- en taalkundigen elke week teksten en opdrachten voor hun begrijpendlezenmethode Nieuwsbegrip. Nieuws is daarin de smaakmaker voor de inhoud. Maureen en Lisa zijn onderdeel van het team van Jonne de Gelder, die de Kidsquiz, de nieuwswedstrijd van het Nederlands Dagblad, dit jaar won. Als beloning mogen ze met z’n vijven een dagje van dichtbij kijken hoe de krant gemaakt wordt én zelf meewerken.

bibliotheek

Of ze Nieuwsbegrip kennen, vraagt auteur en projectleider Marianne Molendijk, als ze aan tafel aanschuift te midden van een bibliotheek vol lesmethodes. De meisjes knikken. Hun school gebruikt de methode voor begrijpend leren lezen. ‘Soms heeft de tekst geen belangrijk onderwerp, maar meestal is het wel leuk’, vindt Maureen. Waarop Molendijk tipt dat hun school ook zelf onderwerpen kan indienen via de site van Nieuwsbegrip. Maureen is benieuwd naar het thema van deze week. Molendijk: ‘Het gaat over prins Harry die in Engeland met Meghan Markle gaat trouwen.’ Lisa heeft intussen meer aandacht voor een ontvangen tas met materiaal van Nieuwsbegrip. ‘Hé, een woordzoeker!’, flapt ze er enthousiast uit. De te kiezen onderwerpen voor de teksten mogen niet te heftig zijn. ‘Denk aan familiedrama’s of aanslagen.’ Waarop Lisa invalt: ‘Of zelfmoord.’ Dat beaamt Molendijk. ‘De onderwerpen bestaan uit een mix van geschiedenis, politiek, economie, cultuur en aardrijkskunde.’ Maureen wil nog wel meer lezen over ‘de Amazone en klimaatverandering’ en Lisa ‘over verre landen, zodat je weet hoe ze daar leven’. De actuele weektekst met opdrachten staat elke maandagavond online en verschijnt op vijf verschillende lees-niveaus met bijbehorende opdrachten. ‘We richten ons op kinderen vanaf groep 4 tot de derde klas van de middelbare school’, schetst Molendijk de doelgroep. ‘Driekwart van de basisscholen en ongeveer de helft van alle middelbare scholen gebruikt nu ons materiaal.’ Nieuwsbegrip ontstond twaalf jaar geleden als antwoord op een vraag van de gemeente Rotterdam om het lage leesniveau van de kinderen in de gemeente te verbeteren. ‘De begrijpendlezenmethodes waren destijds altijd boeken, maar die teksten kunnen verouderen. We kwamen toen op het idee om elke week een actuele tekst te maken over wat op dat moment in het nieuws was.’ Maureen vraagt zich af wat ‘het leukste’ was dat Molendijk ooit voor Nieuwsbegrip schreef. Molendijk: ‘Dat ging over hond Bumper, een jonge herdershond die werd opgeleid tot politiehond. Op onze redactie hangt een foto van hem, met zijn poten op een tekst van Nieuwsbegrip.’ Bij Nieuwsbegrip controleren ze aan de hand van vastgestelde leerdoelen voor het onderwijs of hun materiaal voldoet aan wat leerlingen moeten beheersen. ‘Zoals het leren gebruiken van het woordenboek.’ Het Nieuwsbegripteam houdt zich niet alleen met de wekelijkse tekst bezig, maar ook met ‘nieuwsrekenen’, verhaaltjessommen over een actuele tekst. ‘Verder maken we schrijflessen en een placemat met opdrachten voor thuis.’

Online kunnen kinderen hun woordenschat uitbreiden en oefenen met tekstsoorten. Nieuwsbegrip is bezig verder te digitaliseren. Teksten staan al wel online, maar voor verwerking is een printje nodig. ‘Steeds meer scholen gebruiken computers, maar in onze aanpak is het ook belangrijk dat de leerkracht uitleg geeft en hardop denkend voordoet hoe hij of zij het begrijpend lezen aanpakt. Hoe regel je dat, als iedereen naar zijn computerscherm kijkt?’ Ook blijken er verschillende ideeën te leven over wat digitaal werken is: is dat alleen maar het online beschikbaar stellen van een download of meer? ‘Zodat je ook notities bij een tekst kunt maken?’, zegt Molendijk. ‘Dat laatste is ingewikkelder dan je denkt en vraagt veel tijd van softwareontwikkelaars.’ Desondanks wil Nieuwsbegrip naast het te downloaden materiaal naar een aanbod van teksten en opdrachten die digitaal verwerkt kunnen worden met ingang van schooljaar 2019/2020. ‘Scholen kunnen dan zelf voor die variant kiezen als ze willen.’

Of Nieuwsbegrip aantoonbaar het begrijpend leesvermogen verbetert, kan Molendijk niet zeggen. ‘Dat is aan de scholen om dat te beoordelen. Zij toetsen de leesniveaus, dus daarin kun je wel wat terugzien.’

Maureen is na afloop tevreden over het interview: ‘Alles is leuker dan naar school gaan vandaag’, zegt ze lachend. <

PDF Print Stuur door

Elke dag onze nieuwsbrief?