Hulp die bij je in huis komt wonen

’s Avonds kijken Zsofia en Heleen tv. Nederland
’s Avonds kijken Zsofia en Heleen tv. | beeld werkt
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Een inwonende hulp als er 24 uur per dag zorg of toezicht nodig is. Daarmee kan een verblijf in een ­zorginstelling worden uitgesteld of voorkomen. Zuster in Huis is een van de organisaties in Nederland die dit regelen. Heleen en Zsofia geven een inkijkje in hun dagelijks leven.

Heleen Wouters (75) zit op de stoel aan de keukentafel. Zacht herfstlicht schijnt door het grote raam met uitzicht op Den Bosch. De vrouw bladert door een klein fotoalbum. Voor haar liggen ansichtkaarten en losse foto’s. ‘Dit is Maddie’, zegt ze. Zsofia (50), die met de koffie bezig is, loopt naar haar toe, slaat haar arm om de schouders van de oudere vrouw en kijkt mee. ‘Ruben’, zegt ze. Heleen reageert met een prachtige lach. ‘We bekijken veel foto’s samen’, zegt Zsofia. Ze aait terloops over het grijze haar van Heleen en loopt weer terug naar het aanrecht.

Zsofia woont sinds begin september bij Heleen Wouters in huis. Heleen heeft de ziekte van Alzheimer en kan niet alleen thuis zijn. De afgelopen tien jaar zorgde Heleens man voor haar. Maar hij kreeg eind augustus een herseninfarct en werd opgenomen in het ziekenhuis, vertelt hun zoon Joost Wouters. ‘Er moest een permanente oplossing komen, want als mijn vader weer naar huis mag, moet hij zijn energie gebruiken voor zijn eigen herstel.’ Joost ging op zoek en kwam al gauw in contact met Zuster in Huis, een organisatie die 24 uurszorg biedt aan mensen die niet langer zelfstandig thuis kunnen wonen. Zuster in Huis werkt met verzorgenden uit Zuid- en Oost-Europa die voor twee maanden naar Nederland komen om zorg te verlenen. Joost: ‘Het concept klonk mij goed in de oren. Ik kreeg een gesprek met Zsofia en het voelde goed. Ik dacht: dit gaan we maar gewoon doen.’

In 2015 begon Zsofia haar werk als verzorgende voor Zuster in Huis. Ze is Hongaars en woont in Roemenië. Ze is afwisselend twee maanden in Nederland en twee maanden thuis. ‘Dit werk kun je niet continu doen’, vertelt ze aan de keukentafel. ‘Het is heel zwaar; ik mis mijn familie thuis.’ Heleen nipt ondertussen van haar koffie en bekijkt foto’s. Het gesprek gaat langs haar heen. Als haar wordt gevraagd of ze blij is dat Zsofia er is, kijkt ze wat onzeker. ‘Ja, wat moet ik zeggen …’ Zsofia: ‘Zorgen voor iemand met alzheimer is moeilijk. Elke dag is een uitdaging; het is heel intensief. Je moet veel geduld hebben, empathie, compassie en liefde. Maar tegelijkertijd kun je ook veel plezier hebben samen.’

Zoon Joost is ontzettend blij met de komst van Zsofia. ‘Het is ongelooflijk knap hoe ze mijn moeder aandacht geeft en met alzheimer omgaat. Mijn moeders kortetermijngeheugen valt helemaal weg. Voor haar is het belangrijk dat ze aandacht krijgt zonder dat er iets moet. Dat doet Zsofia heel goed. Ze spreekt maar een paar woordjes Nederlands, maar toch weet ze een gesprek – tussen aanhalingstekens – gaande te houden.’ En ook al noemt Heleen Zsofia niet bij haar naam, er is toch een connectie tussen de twee, zo ontdekte Joost al gauw. ‘Ik nam mijn moeder mee naar mijn vader in het ziekenhuis en toen wees ze op Zsofia. “Ja maar zij moet mee.” Ze gaf Zsofia heel gauw haar vertrouwen.’

Twee jaar geleden maakte Zsofia de keuze om in het buitenland te gaan werken. ‘Ik werkte in Roemenië al met oudere mensen. Er is in principe werk genoeg, maar ik verdiende daar maar € 350 per maand. En de prijzen voor eten en drinken zijn vergelijkbaar met die in Nederland … Het is een moeilijk leven; het is overleven. Heleen laat Zsofia een foto zien. Alle aandacht van Zsofia gaat naar Heleen. ‘Wie is dat?’, vraagt ze. ‘Joost? Of Maaike? O, het is Joost. En dat ben jij.’ Beiden lachen.

Joost: ‘Het is ongelooflijk prettig dat Zsofia er is. Door haar is er een last van me afgevallen; ze is in goede handen. Mijn vader zei ook: “Weet je Joost, ik maak me geen zorgen over thuis. Dat geeft een enorme rust.’”

De bel gaat op de elfde verdieping bij huize Wouters. Het is een vriendin van Heleen. Zij en Heleen gaan in de woonkamer puzzelen. Zsofia vertelt ondertussen welke activiteiten ze samen met Heleen onderneemt: ‘Ik help haar bij het douchen, we koken en eten samen … En daarnaast doen we activiteiten als kleuren, puzzelen, wandelen en boodschappen doen. ’s Avonds kijken we tv: een natuurserie of sport.’ Er zijn ook momenten dat Zsofia vrij heeft. Bijvoorbeeld op de dagen dat Heleen naar de dagbesteding gaat of even een uurtje tussendoor als er een vriendin of familielid langskomt.

‘Zsofia’s aanwezigheid ontslaat ons niet van zorg’, zegt Joost. ‘Als ze straks weg is en er een andere hulp komt, zijn wij – haar familie en vrienden – er nog steeds. Dat blijft ook heel belangrijk. Maar het stukje zorg dat Zuster in Huis biedt, een oogje in het zeil houden en eten met mijn moeder, dat is fijn. Anders zou mijn moeder niets eten en drinken. Zolang dit goed gaat, houden we dit erin. Zo kan mijn moeder in haar eigen omgeving blijven.’ Het enige nadeel dat Joost kan bedenken aan Zuster in Huis is het feit dat Zsofia maar een klein beetje Nederlands kan. ‘Maar tussen Zsofia en mijn moeder maakt dat niet uit. Ze hebben hun eigen communicatie.’

Voor Zsofia is Heleen de laatste persoon in Nederland bij wie ze ‘zuster in huis’ is. ‘Ik heb vier zonen in Roemenië. Ze zijn 26, 24, 23 en 12 jaar oud. Als ik weg ben, wordt mijn jongste zoon verzorgd door mijn man. Maar hij is nu 12 jaar en komt in de puberteit. Hij heeft me nodig. Geld is ook niet alles. Soms moet je zeggen: “Ik moet stoppen.” Ik voel dat dat nu is. Soms loop je weg van iemand … Niet omdat je niet van die persoon houdt, maar omdat de tijd op is. Maar ik draag stukjes van de mensen voor wie ik gezorgd heb, en dat wat ze me geleerd hebben, met me mee. Ik loop weg met mijn hoofd omhoog en tranen in mijn ogen.’ ◆

de ‘zusters’ en een enkele ‘broeder’ van Zuster in Huis zijn 24 uur flexibel inzetbaar

‘Wij bieden 24 uurszorg die de reguliere thuiszorg niet meer kan aanbieden’, vertelt Jolanda Oeij, mede-eigenaar en oprichter van Zuster in Huis. De organisatie zoekt verzorgenden in Zuid- en Oost-Europa – geen verpleegkundigen - en matcht die met mensen in Nederland en België die zorg nodig hebben. Op die manier helpt de organisatie mensen met multiple sclerose (een chronische aandoening van het centrale zenuwstelsel), mensen die de ziekte van Alzheimer hebben of die vanwege ouderdom niet meer alleen thuis kunnen wonen. De verzorgende woont in bij cliënten en zorgt voor begeleiding, huishoudelijke hulp en persoonlijke verzorging. Oeij: ‘Zo kunnen mensen die eigenlijk naar een verpleeghuis moeten, toch in hun eigen vertrouwde omgeving blijven. Zeker als er ook nog een partner of een gezin is, vinden mensen dat prettig.’

De ‘zusters’ en een enkele ‘broeder’ van Zuster in Huis zijn 24 uur flexibel inzetbaar. In de praktijk betekent het dat de verzorgende vaste zorgmomenten heeft zoals opstaan, douchen, medicatie, ontbijt, maar er ook is bij ‘niet-planbare’ zorgmomenten, bijvoorbeeld als iemand te laat naar het toilet gaat en een ‘ongelukje’ krijgt. ‘Is er een calamiteit, dan is er altijd iemand in huis’, zegt Oeij. Daarnaast ondernemen de verzorgende en de cliënt samen activiteiten, zoals wandelen, de bioscoop bezoeken en eventueel op bezoek gaan bij vrienden en kennissen. ‘Op die manier houden de mensen zelf de regie in handen en zitten ze niet alleen maar in hun eigen huisje.’ Twee dagen per week is de verzorgende vrij. Familie en thuiszorg – of de dagbesteding – nemen dan de zorgtaken op zich.

Zuster in Huis bestaat sinds 2010. Het springt in op de wens van de overheid om mensen – met behulp van mantelzorg – langer thuis te laten wonen. Maar dat laatste valt in de praktijk niet mee. ‘Stel dat je ouders hulp nodig hebben maar dat je zelf ook een gezin en werk hebt. Dan is dat lastig. Kinderen doen hun uiterste best om in de avonduren en weekenden er te zijn, maar tussen zeven en zeven moet iedereen werken.’ Mensen die langdurige intensieve zorg nodig hebben, kunnen een persoonsgebonden budget krijgen. Vandaaruit kan dan de Zuster in Huis worden betaald.

verplichtingen

Er is een reden dat de organisatie verzorgenden uit andere landen zoals Griekenland, Spanje, Hongarije en Polen haalt, zo legt Oeij uit. ‘Er zijn in Nederland veel mensen die in de zorgwereld willen werken, maar 24 uurszorg geven is toch heel wat anders. Nederlandse kandidaten hebben vaak een eigen woning en verplichtingen in het gezin. In Zuid- en Oost-Europa is de economische situatie niet zo sterk en daarom komen mensen graag voor een bepaalde periode hier werken. Het is een win-winsituatie.’ De verzorgenden werken twee tot drie maanden in Nederland en gaan dan voor een even lange periode weer naar huis. Als het even kan, komen ze na hun tijd thuis weer bij dezelfde cliënt terecht. ‘Er kan dan een band opgebouwd worden.’

Bij Zuster in Huis werken zo’n 50 tot 75 verzorgenden. Veel groter wil de organisatie ook niet worden. Oeij: ‘We werken met mensen en dat is heel delicaat. Een verzorgende en een cliënt bij elkaar brengen … Het zijn geen schoenen die je koopt. We kunnen zeker groeien, zolang we onze persoonlijke aanpak maar kunnen blijven hanteren.’

Bijlagen

Fotoserie, 3 foto's
PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?