Het ijs dat we iets te graag willen

Competitieleider marathon van de KNSB Willem Hut (rechts) meet met Jaap in ‘t Veld van schaatsclub IJSCH in Haaksbergen de ijsdikte voor de eerste schaatsmarathon op natuurijs. Die marathon wordt hier vanavond verreden. Nederland
Competitieleider marathon van de KNSB Willem Hut (rechts) meet met Jaap in ‘t Veld van schaatsclub IJSCH in Haaksbergen de ijsdikte voor de eerste schaatsmarathon op natuurijs. Die marathon wordt hier vanavond verreden. | beeld anp / Vincent Jannink
Bekijk dit artikel in de Digitale Editie

Door berichten over ‘Siberische kou’ groeide de hoop op schaatsen op natuurijs snel. Vanavond is er een marathon op natuurijs, maar toertochten komen er niet. Wilden ‘we’ te graag?

Amersfoort

Prachtige foto’s van grote ijsvlaktes, begin vorige week, bij de aankondiging van de ‘Siberische kou’ die Nederland te wachten staat. Plaatjes van toertochten en Hollandse wintertaferelen met oud en jong op de schaats, een molen op de achtergrond. Archiefbeeld natuurlijk. Geen sloot is op dat moment nog bevroren, maar dat is een kwestie van tijd. Na het weekend gaat het echt winteren, met in de nacht strenge vorst, belooft weerman Piet Paulusma op dinsdag 20 februari. ‘Volgende week schaatsen uit het vet’.

Schaatsverkopers doen direct daarna goede zaken en schaatsenslijpers hebben het druk. En ijs komt er: schaatsbanen gaan open en vandaag wordt in Haaksbergen de eerste marathon op natuurijs verreden. Maar de beelden van toerrijders achter brede rietkragen – de foto’s waarmee de weersverwachting van vorige week werd geïllustreerd – worden deze winter geen werkelijkheid. ‘Media proberen in te spelen op wat ze denken dat hun publiek opwindt of leuk vindt’, verklaart Jaap van Ginneken, die gespecialiseerd is in massapsychologie. ‘Dat hoeft met waarheid niet zo veel te maken te hebben.’

uit het vet

Terug naar de weerberichten van begin vorige week. Die dinsdag waarop Piet Paulusma het over ‘de schaatsen uit het vet’ heeft, is ook de dag waarop het opeens overal over de ‘Russische beer’ gaat – het koufront in het noorden van Rusland dat ‘los’ is en onze kant op komt. ‘Met temperaturen van ongeveer 5 graden is het nu misschien nog lastig voor te stellen, maar volgende week kunnen we schaatsen’, meldt weerman John Havinga van Noorderweer op RTV Drenthe. ‘Heel misschien kunnen er volgende week zelfs wel toertochten worden verreden.’

Een dag later schrijft weervrouw Margot Ribberink op weer.nldat de schaatskoorts laat in het winterseizoen stijgt. ‘Met mogelijk strenge vorst in de nacht kunnen we na het weekeinde op steeds meer plaatsen schaatsen op natuurijs!’, meldt ze met een uitroepteken. ’Komend weekeinde kan er al op ondergespoten betonbanen worden geschaatst, na het weekeinde wordt het ijs ook op grotere plassen dikker ...’ Het voorbehoud volgt pas verderop: ‘Of het grootschalig schaatsen wordt op natuurijs, is nog niet te zeggen.’

Op vrijdag kondigt het KNMI ‘de koudste week van de winter’ aan. Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut laat teksten met ‘schaatsen uit het vet’ achterwege. ‘Wij gaan niet over het schaatsen, maar over de weersverwachting’, legt KNMI-woordvoerder Josine Camps uit. ‘In ons weerbericht zal nooit staan: je kunt gaan schaatsen.’

Op de website van het KNMI staat wel een grafiek met verwachte ijsdikte, voorzien van disclaimers: ‘lokale omstandigheden spelen een belangrijke rol in de groei van de ijsdikte’ en ‘deze weersinformatie is

complex van aard en veronderstelt meer kennis bij gebruik’.

dooi in zicht

Vandaag, woensdag, is het koud, maar de dooi is in zicht. Meteoroloog Alfred Snoek van Meteogroup Netherlands (o.a. weer.nl) zet de liefhebber van toertochten met beide benen op de grond: de grote plassen vriezen deze winter echt niet meer dicht. ‘Er zijn grote verschillen. Op beschutte plekken groeit het ijs nu

fors aan. Maar ik ben bang dat alle plekken die nu nog open liggen, niet of nauwelijks meer dichtvriezen. Het is wel koud, maar het waait ook hard. Daardoor is er te veel beweging in het water.’

Hebben meteorologen te hoge verwachtingen gewekt over schaatsen op natuurijs? Snoek vindt van niet. ‘Mij viel vooral op dat berichten een eigen leven gingen leiden. Punt is dat mensen een verschillende beleving hebben bij schaatsen op natuurijs’, zegt hij. ‘Denk je bij natuurijs aan een toertocht op het Veluwemeer, of aan schaatsen met de kinderen op een ondergelopen weiland? Dat is een wereld van verschil.’

De foto’s bij de weerpraatjes in de media hebben mensen wel op het verkeerde been gezet, beaamt hij. ‘Als er iets over schaatsen wordt gezegd, zetten media er al snel een archieffoto bij van schaatsers op een heel groot water. Dat wekt bij mensen verwachtingen die niet kloppen met de tekst. Er is door meteorologen best terughoudend gesproken over schaatsen op natuurijs. Wat er vervolgens bij mensen gaat leven – ja, daar heb je geen vat op.’

‘Iedere winter komt dit ten minste een keer terug, meestal in februari’, weet massapsycholoog Jaap van Ginneken. ‘Iedereen wil zo graag, de wens is de vader van de gedachte.’

Meteoroloog Snoek zegt resoluut ‘nee’ op de vraag of weermensen zich in hun weerbericht onbewust een beetje laten leiden door wat we allemaal erg graag willen. ‘Heel simpel: als je dat twee keer doet, word je niet meer serieus genomen. Het is niet zo dat we ergens naartoe willen praten.’

laat in seizoen

Wie goed geluisterd had naar de NOS-weermannen Gerrit Hiemstra en Marco Verhoef wist dat er geen lange ijzige periode in het vat zat. Een week geleden al temperde Verhoef in Jinek de hooggespannen verwachtingen. Kleine slootjes vriezen wel dicht, grote wateroppervlakten niet. Want het is laat in het seizoen, de zon wint aan kracht. En collega Gerrit Hiemstra ontzenuwde zondag bij de NOS al de verhalen over de Russische beer. ‘Dat is een zegswijze die weerhobbyisten onderling ­gebruiken om aan te geven dat er koude vrieslucht uit het oosten komt. Het is echter geen aankondiging van extreme kou.’ <

marathon op natuurijs in Haaksbergen

Vanavond wordt in Haaksbergen de eerste marathon op natuurijs verreden. Het ijs op de baan van schaats- en skeelerclub IJSCH heeft volgens schaatsbond KNSB op alle plekken de vereiste dikte van minstens 3 centimeter. Om 19 uur starten de vrouwen, om 20 uur de mannen.

Vier clubs aasden op de primeur, die altijd veel aandacht van de media trekt. Naast Haaksbergen waren dat Arnhem, Veenoord en Noordlaren. Haaksbergen doet bijna elke winter mee in de strijd om het binnenhalen van de eerste marathon op natuurijs. Het is sinds 2000 de zesde keer dat Haaksbergen wint. De ijsclub uit Twente troefde de gezamenlijke verenigingen STG RijnIJssel en Thialf uit Arnhem af. Daar was de ijsvloer op de baan in sportpark ‘t Cranevelt ook goeddeels in orde, maar competitieleider marathon Willem Hut van de KNSB vond de kwaliteit in Haaksbergen beter. De keurmeester constateerde bij de meting problemen in één bocht. Arnhem mag donderdag wel de tweede marathon organiseren.

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?