Luister naar

'Jood en christen kunnen elkaar helpen'

Nieuws
Zoals christendom en jodendom elkaar in het verleden hebben beïnvloed, moet dat ook nu nog kunnen, betoogden sprekers gisteren op een conferentie van de studentenvereniging CSFR. Een joodse rabbijn: ,,Is het Nieuwe Testament wel echt zo vernieuwend?''
Aaldert van Soest
woensdag 31 december 2008 om 05:20

SOMEREN - Christenen kunnen een aantal dingen leren van de joodse traditie, betoogde hebraïcus Bart Wallet gisteren op de winterconferentie van de studentenvereniging CSFR. Christenen kunnen ook veel leren van Bijbeluitleg door joodse rabbijnen, voegde drs. Michael Mulder, directeur van het Centrum voor Israelstudies in Ede, daar later op de dag aan toe. Mulder was ook degene die tegen het einde van de conferentie de prangende vraag stelde aan de ook aanwezige joodse rabbijn Tamarah Benima. ,,Maar zou andersom de kerk de joden ook kunnen helpen bij het verstaan van passages uit de tenach, het Oude Testament?'' Benima, één van de eerste vrouwelijke rabbijnen in Nederland, antwoordt aarzelend. ,,Ik denk het wel, maar daarmee kom ik wel op een opmerking die misschien nogal confronterend is voor u: is het Nieuwe Testament wel echt zo vernieuwend? Er staat heel veel in dat ook al in het Oude Testament staat. Er zijn dan ook wel rabbijnen geweest die het Nieuwe Testament zien als midrasj , dus behorend tot de verhalende uitleg van de tenach.'' Het is dus een mogelijkheid dat de christelijke Bijbeluitleg door joden aanvaard wordt, maar zover is het nog niet, meent Benima. ,,Daarvoor is het nog te kort geleden dat de animositeit tussen joden en christenen is gaan liggen.''

Messiaanse tijdperk

Dat wil overigens niet zeggen dat het christendom het jodendom niet heeft beïnvloed. Bart Wallet, onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, liet in zijn lezing al zien dat het zowel het jodendom als het christendom zich in de eerste eeuwen na Christus heeft gedefinieerd in gesprek met en reactie op de ander. En ook volgens Benima heeft de ontkenning van Jezus als messias expliciete gevolgen voor joodse opvattingen. ,,In reactie op een messias die alles moet doen, leggen joden des te meer de nadruk op het feit dat wij als mensen zelf de messiaanse tijd naderbij moeten brengen. Als wij bijvoorbeeld door medische ontwikkeling de polio of de mazelen kunnen uitbannen, is dat een stukje verwezenlijking van het messiaanse tijdperk. De messias is overigens in joodse opvatting degene die de mensen ertoe brengt de geboden uit de Tora na te leven.'' Daarom is volgens haar ook wel eens de ironische opmerking gemaakt dat als alle christenen kosjer gaan eten en de joodse inzettingen naleven, Jezus misschien toch de messias zou kunnen zijn.

Benima kreeg de vraag voorgelegd welke plaats het handelen van God zelf heeft, als mensen de messiaanse tijd zelf dichterbij kunnen brengen. Wordt bijvoorbeeld in de Psalmen niet steeds gebeden dat God ingrijpt, dat hij recht doet? De rabbijn geeft dat grif toe. ,,Maar het probleem van de joden van vandaag is dat velen teleurgesteld zijn dat God niet present lijkt te zijn. Er is bijvoorbeeld teleurstelling dat God niet ingreep tijdens de shoa. We erkennen dat alles gegeven is van God, maar de vrees voor God is niet gegeven. Die moet je toch uit jezelf halen.''

Riten

Bart Wallet benoemde het belang van riten en gebruiken in het jodendom. De joodse godsdienst is altijd in discussie met de Tora, betoogde hij. Maar de dragers van die teksten zijn de praktijken als het kosjer eten, het vasten, de viering van de sabbat. Met name protestantse christenen kunnen daarvan iets opsteken, aldus Wallet. ,,De riten staan in het jodendom garant voor de continuïteit van de godsdienst. Het Nederlandse protestantisme kent maar weinig riten. Je zou kunnen denken aan het bidden en Bijbellezen bij het eten en de zondagsrust. Als we die ook nog zouden laten schieten, verliezen we veel. Het jodendom leert ons dat die gebruiken niet alleen uiterlijkheid zijn, zoals de kritiek van christenen vaak luidt, maar juist dragers van het geloof, van de innerlijkheid.''

Wallet had kritiek op het onderscheid dat christenen gemaakt hebben in passages uit de Tora tussen morele en ceremoniële gedeelten. De gedachte is dan dat de ene wel relevant zijn voor vandaag en de andere niet. Maar, zo stelde Wallet, de Tora presenteert zich als eenheid. ,,De vraag is alleen of wij als jood moeten gaan leven. Ik denk het niet, want de Tora is niet gegeven aan christenen. De manier waarop wij deel kunnen uitmaken van het volk van de God van Israel is door de bemiddeling van Jezus. Het Nieuwe Testament kent daarbij grote vrijheid.''

Ook Michael Mulder wees op de soms selectieve omgang met het Oude Testament onder christenen. ,,Passages die voor ons niet begrijpelijk zijn, schuiven we vaak te makkelijk aan de kant. Dat is in feite een arrogante omgang met de Bijbel. Joodse rabbijnen kunnen ons hierin helpen, want zij worstelen wel met deze passages.''

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

‘Iedereen ontdooit hier’: kinderen met psychische klachten worden behandeld in een knusse bus

Elke maandag verruilen kinderpsychiater Corine van Vliet en speltherapeut Clarie Dekker hun behandelkamers voor een gezellige bus. ‘Zonder de bus, had deze jongen geen behandeling gehad.’

Afbeelding

Hoe Zwarte Piet zijn kleur verloor: langzaam maar zeker verdween de schmink

Dit weekend viert Nederland weer Sinterklaas. Inmiddels gebeurt dit grotendeels zonder Zwarte Piet, want het hulpje van de Sint werd de afgelopen twaalf jaar langzaam maar zeker ontdaan van zijn zwarte schmink.

Afbeelding

Verzetsmensen waren ook queer, van kleur en soms aan de drugs, toont vernieuwd Verzetsmuseum

De leidraad van het vernieuwde Verzetsmuseum is dat ‘het’ verzet was niet zo duidelijk afgebakend als vaak is aangenomen. Daarom wordt het oude hokjesdenken rond verzetsdaden volledig losgelaten, zegt het museum.

Afbeelding

Nationale Ombudsman: verduurzamen huis vaak niet haalbaar door laag inkomen

Het lukt mensen met een laag inkomen niet om hun huis te verduurzamen. De energiehulp van de overheid die ze hard nodig hebben, bereikt veelal rijke huishoudens die zichzelf al kunnen redden, zegt de Nationale Ombudsman.

Afbeelding

Verenigde Staten maken zich op voor WK in eigen land, hoge verwachtingen voor ‘De Gouden Generatie’

Vandaag neemt Nederland het op tegen de Verenigde Staten in de achtste finale van het WK Voetbal. Louis van Gaal sprak lovend over de tegenstander en diens visie. Wat kan het Nederlands elftal verwachten?

Afbeelding

Treinreizigers op een station. Het kabinet maakt 7,5 miljard euro vrij voor investeringen in infrastructuur, die vooral naar het spoor gaan. Het grootste gedeelte van dit geld komt terecht in de Randstad en Noord-Brabant.