Luister naar

Hightech varkensstal heeft tegenwoordig eigen veevoerfabriek

Nieuws
De laatste klusjes in de hypermoderne varkensstal van Dekker Agron in Vriezenveen worden afgerond. De eerste biggen snuffelen intussen nieuwsgierig rond op hun computergestuurde, verwarmde vloer.
Hans-Lukas Zuurman
zaterdag 29 december 2018 om 03:00
Gerben Dekker laat de computer zien voor onder meer de stalverwarming.
Gerben Dekker laat de computer zien voor onder meer de stalverwarming. Hans-Lukas Zuurman

Vriezenveen

Pal achter een oude boerderij aan de Oostermaatweg in het Overijsselse Vriezenveen staat een gloednieuwe, grote varkensstal van familieonderneming Dekker Agron. Over een lengte van bijna honderd meter strekt het pand zich uit, het weiland in. Zes voersilo’s steken aan de voorzijde parmantig elf meter de lucht in. Zo’n 1200 mensen kwamen vorige week tijdens de open dag nieuwsgierig kijken, zowel vakbroeders als buurtgenoten, vertelt Henk Dekker, die het bedrijf runt samen met zijn zoons Gerben en Arjan. ‘Er waren veel positieve reacties’, zegt hij bescheiden glimlachend. ‘We hebben, voor we dit gingen bouwen, goed gekeken wat er tegenwoordig mogelijk is en dat trok de aandacht.’ Vanuit de varkenssector zelf zijn ondernemers enthousiast. ‘Dit bedrijf valt op’, zegt Geesje Rotgers namens het bestuur van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV), waarbij ruim 2000 varkenshouders zijn aangesloten. ‘Niet alleen omdat ze iets bouwen dat volgens de allernieuwste normen is, maar ook omdat hun bedrijf brandveiliger is en ze bijvoorbeeld hun eigen voerfabriek op het erf hebben.’

lege colafles

In de kantine van het nieuwe pand is het nog wat rommelig: er staan wat oude stoelen en een hoge partytafel met daarop een lege colafles. Een printer staat nog onuitgepakt in een doos. De wanden zijn van beton. Wie van daaruit de stal wil betreden, moet verplicht douchen en bedrijfskleding dragen. Goede hygiëne moet voorkomen dat de varkens ziektes van buiten oplopen. Terwijl in de gang nog geklust wordt, zijn de eerste verblijfsruimtes voor de biggen al opgeleverd. ‘Sinds tweede kerstdag zijn ze er nu’, vertelt Gerben. De roze dieren scharrelen even verderop in koppels van dertig nieuwsgierig rond in hun hokken. Ze verblijven op computergestuurde, verwarmde betonnen vloeren. De nieuwe onderneming moet over een maand uiteindelijk onderdak bieden aan 3700 biggen en 1950 vleesvarkens. De biggen komen van het zeugenbedrijf van Dekker Agron, twee kilometer verderop. ‘Na vier weken komen ze hier.’ Ze verlaten het bedrijf uiteindelijk na zes maanden als vleesvarkens, rijp voor de slacht. De plannen voor deze nieuwe stal dateren al sinds 2006, zegt vader Dekker. Dat het zo lang duurde, had te maken met lokale regels die realisatie belemmerden. ‘ Arjan verzucht: ‘Ik ben blij dat het nu zover is.’

stalbrand

Het gebouw bestaat uit betonnen muren, niet uit kunststof platen, zoals jarenlang het gebruik was in de sector. De kans op een eventuele stalbrand is er fors door afgenomen, meent het drietal. ‘De meeste branden ontstaan door kortsluiting en blikseminslag, deze constructie is veel robuuster’, zegt Gerben.

In het bedrijf spelen allerlei systemen een rol om efficiënt en duurzaam te kunnen werken. Zo wordt niet alleen schadelijke uitstoot van ammoniak en geur van de dieren met een luchtwasser gefilterd, maar wordt de warmte van die lucht via een zogeheten warmtewisselaar meteen benut om inkomende verse lucht van buiten ermee te verwarmen. ‘Dat kan zomaar tien graden schelen’, zegt Gerben.

Een computer regelt de temperatuur in de stal en bepaalt zelf bijvoorbeeld of enorme ventilatiekleppen in de nok van het pand wel of niet open moeten.’ Is er iets mis, dan geeft de computer per telefoon automatisch een alarmmelding door aan de varkenshouders.

Als de varkens zijn opgehaald door de transporteur, moeten de verblijven schoongemaakt worden. Ook dat regelt de computer. ‘Die zorgt ervoor dat de hokken na vertrek automatisch alvast nat worden, zodat het vuil kan weken en wij het later makkelijker kunnen schoonmaken.’

veevoerfabriek

Het bedrijf beschikt verder over een eigen veevoerfabriek. Daarin lopen we voorop in de varkenshouderij, zegt Gerben. De grondstoffen – denk aan gerst, tarwe of graan – laten ze aanleveren door derden. ‘Dat kunnen straks ook graanleveranciers uit de buurt zijn.’ Het is een andere manier van denken: ‘Voorheen bestelde je een bulk mengvoer en dat moest dan op. Maar als wij op basis van het welzijn van de dieren denken de samenstelling te moeten wijzigen, dan doen we dat voortaan zelf hier op het bedrijf’, vertelt Gerben, terwijl hij wijst op een systeem van buizen en machines. Ze kunnen er voer wegen, mengen en ook de intensiteit van het malen beïnvloeden. ‘Vervolgens gaat het naar zes silo’s in het pand, zodat we een voorraad hebben en zelf kunnen bepalen wanneer we wat geven aan de dieren.’ Het veevoer wordt ’s nachts computergestuurd samengesteld, want dan geldt het goedkopere stroomtarief. Vanaf de silo’s in het bedrijf kunnen de voerbakken in de dierenverblijven automatisch bediend worden. Afhankelijk van de leeftijd van het varken kan de samenstelling variëren: meer melkbestanddelen als ze jong zijn en meer vezels naarmate ze ouder worden.

watermeters

Het waterverbruik wordt per verblijf in de gaten gehouden. Hiervoor hangt in de gang van de stal een batterij aan watermeters. ‘Het kan een signaal zijn dat er wat aan de hand is met de dieren, als het waterverbruik afwijkt’, legt Gerben uit. ‘Voor ons is het de kunst een juiste diagnose te stellen voordat een dier ziek wordt en het echt mis gaat.’

Hoe duurzaam is varkensvlees? Het Voedingscentrum wijst erop dat productie van het vlees invloed heeft op het klimaat. ‘Je kunt rekening houden met milieu en dierenwelzijn door te letten op keurmerken’, adviseert het centrum consumenten. Stichting Keten Duurzaam Varkensvlees – een keten van 300 varkenshouders met slachterijen, vleeswarenproducenten, groothandels, slagers, supermarkten, cateraars en andere afnemers van varkensvlees – speelt erop in door de producten via een eigen logo of keurmerk Beter Leven 1 ster op de markt te brengen. Dat doet Dekker Agron niet. ‘De stallen hebben bijna de ligoppervlakte die nodig is voor dat keurmerk’, zegt Gerben. ‘Met minimale aanpassingen kunnen we eraan voldoen. Echter, wij vinden dat er onvoldoende meerwaarde wordt betaald op dit moment. Het verschil in opbrengsten bepaalt uiteindelijk de keuze.’ Volgens hem is een varken ‘best duurzaam’, omdat er uiteindelijk weinig afval overblijft. ‘De kop is in China bijvoorbeeld een lekkernij.’

imago

Zowel Arjan als Gerben zijn zich ervan bewust dat het imago van hun sector niet altijd goed is bij het grote publiek. Dat wordt mede gevoed door bij varkenshouderijen gemaakte undercoverfilmpjes die dierenrechtenorganisatie Animal Rights publiceert. Recent lieten zij zien hoe biggetjes in kratten werden gegooid en het uitgilden toen hun staartjes onverdoofd werden afgesneden. ‘Wij hebben ook weleens een stagiair gehad die dacht dat je kon gooien met biggen. Maar dat kan natuurlijk niet, het zijn dieren, hè! Daar moet je scherp op blijven. Ja, we zijn wel snel en pakken ze met vier, vijf tegelijk op.’ Arjan vult aan: ‘Maar dan zorgen we voor een zachte landing. Je moet weten wat je doet.’ En waar het in sommige filmpjes lijkt alsof varkensboeren dieren schoppen, is dat in werkelijkheid anders, weet Gerben: ‘Je maakt een schijnbeweging en zet je voet zo neer dat het dier de andere kant – de kant die jij wilt – uitgaat.’ Arjan: ‘En als je ze de stal uit moet halen en ze moeten tegen de zon inkijken, krijg je ze er ook niet uit. Dan moet je dus zorgen dat dat licht verdwijnt.’

Volgens Gerben is de weerstand gericht tegen schaalvergroting in de varkenshouderij. ‘Er is een groep mensen die niet snapt dat schaalvergroting noodzakelijk is om te kunnen overleven als varkenshouder. En dat het diervriendelijk kan. Wij zijn hier 24 uur per dag, 7 dagen per week beschikbaar en wisselen elkaar af. Als boer moet je er gewoon zijn voor je dieren.’ <

‘aantal varkenshouders zal afnemen’

De Nederlandse varkenshouderij telt 4300 bedrijven. Zij worden geëxploiteerd door circa 3500 ondernemers, becijferde de Rabobank dit najaar. Het gaat vooral om familiebedrijven, die gezamenlijk zo’n 12,4 miljoen dieren houden. De laatste decennia nam het aantal bedrijven elke tien jaar grofweg met de helft af. De verwachting is dat er in 2030 nog 1000 ondernemers over zijn die veelal werken met meer locaties. Varkenshouder Gerben Dekker van Dekker Agron vraagt zich af of het zo hard zal gaan, hoewel hij beseft dat veel varkenshouderijen te klein zijn om te kunnen blijven bestaan. ‘Die moeten per 2020 voldoen aan nieuwe uitstootnormen.’ Investeren daarin loont niet meer bij kleine varkenshouderijen, zegt hij. ‘En dan moeten ze ook nog hun asbest­daken gaan vervangen. Het is voor ons reden geweest om deze stal neer te zetten, die weer veertig jaar mee kan.’ Dat Dekker Agron momenteel een voortrekkersrol voor de sector vervult, weet hij. ‘Maar iedere boer heeft weer eigen ideeën. Het moet bij je passen. En volgend jaar is er weer iets bedacht dat een ander weer kan invoeren’, klinkt het nuchter. Hij ziet de toekomst zonnig in: ‘Maar dan moet je – net als in andere sectoren – je wel voor 120 procent willen blijven inzetten. Anders houd je er geen boterham aan over.’

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Energierekening is steeds vaker een worsteling. 'Het had nog veel erger kunnen zijn'

Ruim een miljoen huishoudens worstelden in 2022 met het betalen van hun hoge energierekening. Dat is meer dan een verdubbeling, vergeleken met 2020. Waar zijn de problemen het grootst?

Afbeelding

Gaat je Nederlands achteruit als je bijna alleen maar Engelse boeken leest?

Veel jongeren luisteren Engelse muziek, kijken Engelstalige series en lezen steeds vaker een Engels boek. Maar wat betekent dat voor hun Nederlands? ‘Studenten kennen voor ‘impact’ geen Nederlands synoniem’

Afbeelding

Rijkswegen, viaducten en tunnels zijn te langdurig en te zwaar belast

Infrastructuur en Waterstaat heeft nu de handen vol aan achterstallig onderhoud. Nieuwe wegen, meer asfalt: dáár maakten politici graag goede sier mee. Maar nu blijkt dat geen viaduct of tunnel het eeuwige leven heeft.

Afbeelding

Ondernemer opent gratis supermarkt voor kwetsbare gezinnen: 'Op drijfzand kan je geen toekomst bouwen'

Gratis boodschappen doen? Vanaf dinsdag is dat mogelijk voor kwetsbare gezinnen uit Amsterdam Nieuw-West. De enige voorwaarde is dat ze hulp accepteren, zodat ze na acht maanden weer op eigen benen kunnen staan.

Afbeelding

Nieuwe richtlijn jeugdbescherming: wees terughoudend met uithuisplaatsingen en plaats kinderen sneller terug

Jeugdbeschermers moeten terughoudender zijn met het uit huis plaatsen van kinderen en vervolgens alles doen om die kinderen weer zo snel mogelijk thuis te laten wonen. Dat stelt de aangepaste richtlijn over uithuisplaatsingen.

Afbeelding

Reeën en herten zijn de grootste houtrovers: 'Zaailingen van bestaande bomen krijgen nauwelijks kans'

Houtroof uit de natuur is van alle tijden en geen trend vanwege de hoge energieprijzen. Maar de Nederlandse bossen worden wel ‘gesloopt’. Daders zijn reeën en herten.