Luister naar

Fijnstofpieken in Barneveld en grote steden

Nieuws
In de nacht van oud en nieuw kleurde de ‘stofradar’ rood. Maar ook in de uren daarvoor waren al vlekken zichtbaar met hoge concentraties fijnstof. Dat kan allerlei oorzaken hebben.
Aaldert van Soest
donderdag 3 januari 2019 om 03:00
1 januari om 07.55 uur
1 januari om 07.55 uur stofradar.nl

Bilthoven

Voor het derde jaar op rij deed het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzoek naar de luchtkwaliteit rond oud en nieuw. Het gezondheidsinstituut deed dat met hulp van burgers die een fijnstofsensor bij hun huis hebben staan, die is aangesloten op de databank Luftdaten.info. Fijnstof is een vorm van luchtvervuiling die bijvoorbeeld door motorvoertuigen of verbranding van materialen ontstaat.

Met name in de steden was de luchtkwaliteit in de eerste uren van 2019 erg slecht. Maar het betreft niet alleen grote steden, blijkt uit nadere bestudering van de gegevens. ‘De hoogste gemiddelde pieken komen in Barneveld voor, gevolgd door Utrecht en Apeldoorn’, stelt het RIVM vast. In Barneveld steeg het gemiddelde naar bijna 700 microgram fijnstof per kubieke meter, ver boven het landelijk gemiddelde van 300 microgram. In Utrecht ging het om ruim 500 en in Apeldoorn om 400 microgram.

Op sociale media werd op nieuwjaarsdag de ‘stofradar’ veelvuldig gedeeld. Deze kaart, die te vergelijken is met de buienradar, toont de ontwikkeling van fijnstof in de lucht boven Nederland. De radar maakt gebruik van dezelfde databank als het RIVM. Dat de radar direct na de jaarwisseling door vuurwerk boven heel Nederland rood kleurde, mag geen verrassing heten. Meer vragen worden opgeroepen door de vlekken die al op oudjaarsavond te zien waren op de kaart, onder meer in Oost-Brabant en een deel van de Veluwe (regio Nijkerk-Barneveld-Kootwijkerbroek).

Wordt in deze regio’s meer vuurwerk afgestoken? ‘Dat is moeilijk te zeggen’, reageert Coen Berends van het RIVM. Het instituut heeft onvoldoende zicht op de lokale situatie om de gemeten verschillen te duiden. ‘Wij zijn afhankelijk van de mensen die dit meten. Als een sensor net naast een pleintje staat waarop veel vuurwerk wordt afgestoken, kan dat bijvoorbeeld invloed hebben op de gemeten uitkomst.’

pluimveehouderij

Er is nog een andere verklaring mogelijk voor de vlekken die al op oudjaarsavond zichtbaar waren. Op sommige plekken in Oost-Brabant is de concentratie van fijnstof het hele jaar door hoog, vanwege de intensieve veehouderij. Als het stof van het vuurwerk op nieuwjaarsmorgen neergedaald is, laat de radar in deze regio nog steeds een forse vlek zien. Uit de laatste rapportage van de provincie Noord-Brabant blijkt dat in vijf gemeenten de fijnstofnorm wordt overschreden als gevolg van de intensieve veehouderij.

In de omgeving van Barneveld heeft de pluimveehouderij invloed op de hoeveelheid fijnstof in de lucht. Opgeteld bij het vuurwerk, leidt dat mogelijk op 31 december overdag al tot pieken. Dat laatste is speculatie, vindt woordvoerder Bertil Rebel van de gemeente Barneveld. ‘Je moet uitkijken dat je geen appels en peren vergelijkt’, zegt hij. Tegelijk is de gemeente zich ervan bewust dat er meer fijnstof in de lucht zit door de vele pluimveebedrijven. ‘Dat geldt ook voor gemeenten als Scherpenzeel en Renswoude.’ In samenwerking met die gemeenten is Barneveld een project gestart om de uitstoot van fijnstof door pluimveehouders terug te dringen. ‘We voeren nu samen met de sector proeven uit om te kijken welke methode het meeste effect oplevert’, zegt Rebel.

De eerste resultaten van die proeven worden binnenkort bekendgemaakt, meldt Eltjo Bethlehem van het Praktijkcentrum Emissiereductie Veehouderij dat de proeven begeleidt. ‘Het gaat soms om een reductie van tientallen procenten.’

De fijnstof die mensen tijdens oud en nieuw inademen, is vergeleken met de rest van het jaar beperkt, zegt ­RIVM-woordvoerder Berends. ‘Het is kort en heftig. Voor mensen met luchtwegklachten kan dat heel naar zijn. Hun adviseren we dan binnen te blijven.’ Ook het weer speelt een rol. ‘Bij droog weer en weinig wind blijft fijnstof langer hangen.’ <

Mail de redactie
Mail de redactie
Heeft u een tip over dit onderwerp, ziet u een spelfout of feitelijke onjuistheid? We stellen het zeer op prijs als u ons daarover een bericht stuurt.
Afbeelding

Kabinet trekt hulp aan probleemgezinnen strak: één gezin, één hulpplan, één regisseur

Gezinnen die kampen met een reeks problemen moeten door hun gemeenten worden geholpen met één alomvattend hulpplan, gecoördineerd door één regisseur.

Afbeelding

'Fakkeldrager' op lijst van Jezus Leeft! 'We zoeken mensen die geen water bij de wijn doen'

Op de kandidatenlijst van de partij Jezus Leeft! in Noord-Holland staat maar één persoon: Max van den Berg (30). De Amsterdammer stond vorig jaar met een brandende fakkel voor het huis van minister Sigrid Kaag.

Afbeelding

Die 17,5 miljard 'fossiele subsidie' gaat ook naar de kerk, de dieselrijder en paprika-gebruiker

Klimaatactivisten protesteren tegen de Nederlandse subsidie van 17,5 miljard voor de ‘fossiele industrie’. Die miljarden bestaan vooral uit belastingvoordeel: voor grote bedrijven, maar ook kleinere gebruikers.

Afbeelding

Het dorpje Capelle was een hechte gemeenschap, tot het verdween tijdens de Februariramp

Hoe het dorpje Capelle op 1 februari 1953 werd verzwolgen door het water, enkele uren nadat het jongste watersnoodslachtoffer er ter wereld gekomen was.

Afbeelding

Aruba verwelkomt prinses Amalia, Willem-Alexander en Máxima

Na een dag rust staan er weer een hoop activiteiten op de planning voor prinses Amalia, koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Het gezelschap komt maandagochtend lokale tijd aan op Aruba. De planning van het begin van de dag staat vol officiële ontmoetingen.

Afbeelding

Met eigen ogen zien Amalia en koningspaar stuk slavernijverleden

Prinses Amalia, koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben zaterdag met eigen ogen iets van het slavernijverleden van Bonaire gezien.