Programma prostitutie raakt open zenuw

HILVERSUM - Nog voordat de eerste aflevering is uitgezonden, is er al commotie over het EO-programma Jojanneke in de prostitutie. 'Ik word preuts genoemd, of een moraalridder', zegt presentatrice Jojanneke van den Berge. 'Maar daarmee heeft dit niets te maken. Het gaat om mensenrechten.'

Nogal wat mensen waren verbaasd toen de Evangelische Omroep bekendmaakte een programma te gaan maken over prostitutie in Nederland met voormalig PowNews-verslaggeefster Jojanneke van den Berge (34). Ze was zelf ook verbaasd toen de EO haar vroeg, zegt ze. 'Ik ben niet religieus.'

Toch is de samenwerking niet zo vreemd. De EO wilde een programma maken over prostitutie en wist dat Van den Berge al enige tijd bezig was met het thema. 'Dat begon al in mijn studententijd', vertelt de journaliste. 'Ik hoorde van een aantal jongens dat zij wel eens naar een prostituee gingen. Ik was opgegroeid met het liberale idee dat prostitutie erbij hoort. Maar ze spraken zo respectloos over die vrouwen, dat het me aan het denken zette. Ik ging het op mezelf betrekken en vroeg me af hoe dit werk voor een vrouw moest zijn. Toen ik me erin ging verdiepen voor mijn studie, bleek er veel mis te zijn in deze wereld.'

De afgelopen twee jaar werkte ze aan een vierdelige documentaire over raamprostitutie in Nederland; dinsdag is de eerste aflevering te zien. Van den Berge wilde 'het hele spectrum' in beeld krijgen en sprak met prostituees, pooiers, raamexploitanten, hoerenlopers, het Openbaar Ministerie, de GGD, noem maar op.

normaal bedrijf

De eerste aflevering begint met een zelfstandig prostituee op de Wallen. Haar werk is haar passie, zegt ze. Ze vindt het leuk om te doen. 'Maar het is wel mijn werk.' Ze tekent erbij aan dat het werk waarschijnlijk minder leuk is als je niet een zelfstandige bent. 'Als je voor je "vriendje" vijfhonderd euro per dag moet verdienen, ga je gekke dingen doen.' Dat blijkt. Er zijn ook vrouwen die voor 25 euro seks zonder condoom willen hebben.

Een raamexploitant zegt tegen Van den Berge dat hij een 'normaal bedrijf' runt, maar op de vraag of hij zijn dochter graag achter een van zijn ramen aan het werk zou zien antwoord hij ontkennend. 'Het is geen beroep waarop je trots kunt zijn.'

De meeste vrouwen die Jojanneke spreekt, zeggen hun werk niet leuk te vinden. Jennifer, 22 jaar en vanaf haar achttiende achter het raam: 'Lekker met twintig mensen seks hebben op een dag, dat denkt niemand.' Julia uit Roemenië doet het omdat ze met het geld haar dochter kan onderhouden.

Van den Berge spreekt ook met de Arbo en de GGD, want twintig keer seks hebben op een dag, wat doet dat eigenlijk met je lichaam? Een kleine rekensom doet perplex staan. Stel dat een vrouw tien mannen moet 'afwerken' op een dag, en ze werkt - zoals de meesten - zes dagen in de week. Dat zijn zestig mannen per week, ongeveer drieduizend per jaar...

blinde vlek

De presentatrice is na alles wat ze heeft gezien en gehoord het meest verbaasd over het gebrek aan verontwaardiging in Nederland over zo veel vrouwen die dagelijks lijden.

'We weten dat dit bestaat, maar massale verontwaardiging ontbreekt. Het blijft een blinde vlek.'

In plaats van verontwaardiging over de schrijnende situatie van veel vrouwen, is er nu - al voordat de eerste aflevering is uitgezonden - ophef over de precieze cijfers. 'Zeventig procent van de raamprostituees in Nederland werkt onder een vorm van dwang. Dat heeft het Openbaar Ministerie aan ons bevestigd', zei Van den Berge onlangs in het EO-blad Visie. Prostituee Felicia Anna (niet haar echte naam) schreef daarop een blog onder de titel 'Jojanneke's 70 % gedwongen prostitutie is een leugen', en kreeg daarmee de nodige aandacht.

'Het zijn niet mijn cijfers, dit komt van het Openbaar Ministerie', zegt Van den Berge. OM-woordvoerder Merel van Leeuwen bevestigt dit. 'Maar ook al zou slechts tien procent gedwongen zijn, al gaat het om dagelijks duizend of honderd vrouwen, dan nog zouden we boos moeten zijn', zegt Van den Berge.

De cijfers over gedwongen prostitutie variëren, omdat ook de definitie verschilt. De zeventig procent waarover het OM spreekt, betreft meer vormen van dwang dan alleen mensenhandel en uitbuiting. 'Het kan heel subtiele dwang zijn', zegt Van den Berge. 'Een vriend die het hondje van een prostituee in elkaar trapt als ze niet wil werken. Zulke dingen gebeuren.'

Gezien de felle reacties op sociale media raakt het EO-programma een open zenuw. 'Dezelfde reacties waren er toen Kamerleden Gert-Jan Segers en Myrthe Hilkens vorig jaar het Zweedse prostitutiebeleid bekeken, waar hoerenloop is verboden', zegt Van den Berge. 'Veel Nederlanders hechten sterk aan het idee tolerant en open minded te zijn. Ze zien prostitutie als een verworven vrijheid die met hand en tand moet worden verdedigd. Intussen betalen veel vrouwen een hoge prijs voor die vrijheid. Als je je tegen gedwongen prostitutie uitspreekt, word je meteen in een hokje geduwd. Je bent preuts, een moraalridder. Maar daarmee heeft dit helemaal niets te maken. Dit gaat om mensenrechten.'

PDF Print Stuur door

Wil je elke dag onze nieuwsbrief met gratis artikel?